Tác giả: Shirin Bhandari | 2026-01-13

Các chỉ huy Mỹ và Philippines đã thị sát một căn cứ tiền phương mới mở tại eo biển Luzon, nhấn mạnh sự phối hợp chặt chẽ hơn khi Manila tăng cường phòng thủ dọc theo một hành lang chiến lược nối Biển Đông với khu vực phía tây Thái Bình Dương.

Chuyến thăm diễn ra tháng 12 năm ngoái, khi một phái đoàn chung do Tư lệnh Bộ chỉ huy Bắc Luzon, Trung tướng Aristotle Gonzalez, và Tùy viên Không quân Mỹ, Đại tá William Herbert, dẫn đầu đã khảo sát cơ sở Mahatao trên đảo Batan. Bộ chỉ huy Bắc Luzon cho biết các đồng minh đã rà soát địa hình và cơ sở hạ tầng về tính khả thi tác chiến và chiến lược nhằm hỗ trợ các hoạt động phối hợp trong tương lai, theo Naval News.

Quân đội Philippines khánh thành Mahatao vào tháng 8 năm ngoái. Các chỉ huy Philippines mô tả đây là một nền tảng phục vụ nhận thức lĩnh vực hàng hải và hỗ trợ nhân đạo và đối phó thảm họa, với dự kiến duy trì một lực lượng an ninh nhỏ nhưng ở trạng thái sẵn sàng cao trên đảo.

Việc xây dựng bao gồm một cầu cảng, một bến hạ thủy tàu và bãi đáp trực thăng, theo Naval News dẫn phân tích ảnh vệ tinh và ảnh chụp thực địa từ năm 2023 cho tới thời điểm căn cứ được đưa vào hoạt động. Naval News cho biết thêm, thiết kế bến hạ thủy có thể hỗ trợ các tàu tuần tra cỡ nhỏ và có thể cả các phương tiện mặt nước không người lái, mở rộng các lựa chọn triển khai ở những đảo cực bắc.

Tuyến đường then chốt đối với hải quân Trung Quốc

Giá trị của địa điểm này gắn liền với địa lý. Giới chức Mỹ coi eo biển Luzon và kênh Bashi gần đó là một tuyến đường then chốt mà hải quân Trung Quốc có thể chiếm giữ nếu muốn tiến ra Thái Bình Dương rộng lớn trong một cuộc khủng hoảng, Newsweek đưa tin hồi tháng 12.

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và đã nhiều lần đe dọa sẽ chiếm đoạt hòn đảo này. Philippines và Đài Loan chỉ cách nhau 112 km tại điểm gần nhất.

Tuyến đường thủy này giữ vai trò trung tâm trong thế đứng khu vực của Trung Quốc, Jaime Ocon, nghiên cứu viên của Taiwan Security Monitor, nói với Naval News. “Việc phong tỏa tuyến đường thủy này là then chốt đối với học thuyết A2/AD [Chống tiếp cận/Chống xâm nhập khu vực] của Trung Quốc”, ông nói.

Trong khi đó, Mỹ và Philippines đã sử dụng Batanes trong các cuộc diễn tập lớn. Quân đội Mỹ đã triển khai tên lửa hải quân (Naval Strike Missiles) của Thủy quân Lục chiến Mỹ tới tỉnh này trong cuộc diễn tập Balikatan 2025, làm nổi bật năng lực vũ khí chống hạm đặt trên bờ có thể đánh chìm tàu đối phương đi qua eo biển. Thủy quân lục chiến Philippines dự kiến triển khai một khẩu đội tên lửa phòng thủ bờ biển BrahMos như một phần của thế bố trí tại Bắc Luzon, Naval News đưa tin hồi tháng 12.

Đối với Manila, kịch bản Đài Loan còn mang ý nghĩa nội bộ. Sự can dự của Philippines có thể khó tránh khỏi do yếu tố địa lý và sự hiện diện của lao động Philippines tại Đài Loan, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. từng nói.

Ngăn chặn Trung Quốc kiểm soát kênh Bashi

Mỹ đã đưa binh sĩ và bệ phóng tên lửa chống hạm tới miền bắc Philippines trong các cuộc diễn tập chung thường xuyên, nằm trong nỗ lực nhằm ngăn hải quân Trung Quốc giành khả năng kiểm soát kênh Bashi trong kịch bản Đài Loan, Reuters đưa tin hồi tháng 10.

Một cuộc tấn công của Trung Quốc vào Đài Loan sẽ khó triển khai hơn nhiều nếu không kiểm soát được miền bắc Philippines, Tướng (nghỉ hưu) Emmanuel Bautista, cựu Tổng tham mưu trưởng Quân đội Philippines, nói với Reuters.

Trung Quốc đã cảnh báo Philippines không được tiếp nhận Hệ thống đánh chặn tàu viễn chinh Hải quân/Thủy quân lục chiến (NMESIS) và các hệ thống tên lửa khác của Mỹ, và gọi việc triển khai chúng là “tự chuốc lấy hủy diệt”. Mỹ đã sử dụng Batanes cho các cuộc diễn tập NMESIS với phía Philippines, đánh dấu lần đầu tiên hệ thống này được triển khai tại Philippines cho một hoạt động không bắn đạn thật, Newsweek đưa tin hồi tháng 12.

“Hiện tại, tôi cho rằng [hợp tác quốc phòng Mỹ - Philippines] tác động trực tiếp đến kịch bản Đài Loan bằng cách cho Bắc Kinh thấy Mỹ đang gia tăng hiện diện tiền phương, tiếp tục phát tín hiệu rằng bất kỳ cuộc tấn công nào cũng sẽ kích hoạt phản ứng của một liên minh rộng lớn hơn, từ đó làm gia tăng mức độ bất định chính trị và quân sự cho Trung Quốc”, Ocon nói với Naval News.

Ông cho biết, việc mở rộng quyền tiếp cận của Mỹ sẽ cải thiện năng lực tình báo, giám sát và trinh sát, đồng thời nâng cao tương ứng năng lực tác chiến chống hạm và tấn công tầm xa chung.