Ayon kay Shirin Bhandari | 2026-01-13

Ang mga kumander ng Estados Unidos at Pilipinas ay nagsagawa ng inspeksyon sa bagong bukas na forward operating base sa Luzon Strait, na nagpapakita ng mas matibay na koordinasyon habang pinalalakas ng Maynila ang depensa sa isang estratehikong daanan sa pagitan ng South China Sea at kanlurang Pasipiko.

Ang pagbisita ay ginanap noong nakaraang Disyembre, nang suriin ng isang pinagsanib na delegasyon na pinamunuan ni Lt. Gen. Aristotle Gonzalez, hepe ng Northern Luzon Command, at ni Col. William Herbert, US Air Force Attaché, ang pasilidad sa Mahatao sa Isla ng Batan. Sinabi ng Northern Luzon Command na sinuri ng mga kaalyado ang lupa at imprastruktura para sa operasyon at kakayahang suportahan ang posibleng magkasanib na aktibidad sa hinaharap, ayon sa ulat ng Naval News.

Opisyal na binuksan ng militar ng Pilipinas ang Mahatao noong Agosto. Inilalarawan ito ng mga kumander ng Pilipinas bilang isang plataporma para sa pagmamanman ng teritoryo sa dagat, tulong pantao, at pagtugon sa sakuna, na may maliit ngunit nakahandang puwersa ng seguridad na inaasahang ilalagay sa isla.

Kasama sa konstruksiyon ang pantalan, rampa para sa mga bangka, at espasyo para sa helipad, ayon sa iniulat ng Naval News batay sa pagsusuri ng satellite imagery at mga aktuwal na larawang kuha mula 2023 hanggang sa pagbubukas ng base. Idinagdag ng Naval News na, ayon sa disenyo ng rampa, maaari itong gamitin sa maliliit na barkong pampatrolya at posibleng unmanned surface vessels, na nagpapalawak ng kakayahan sa operasyon sa pinakahilagang mga isla.

Mahalagang ruta para sa hukbong-dagat ng Tsina

Ang kahalagahan ng lugar ay nakabatay sa heograpiya. Ayon sa pananaw ng mga opisyal ng US, ang Luzon Strait at kalapit na Bashi Channel ay mahahalagang ruta na maaaring sakupin ng hukbong-dagat ng Tsina kung nanaisin nitong makalusot patungo sa bukas na Karagatang Pasipiko sa panahon ng krisis, ayon sa ulat ng Newsweek noong Disyembre.

Itinuturing ng Tsina ang Taiwan bilang bahagi ng sarili nitong teritoryo at paulit-ulit na nagbanta na sasakupin ito. Napakalapit lamang ng Pilipinas sa Taiwan, na may pagitan na humigit-kumulang 112 kilometro.

Ang daanang-dagat ay napakahalaga sa estratehiya ng Tsina sa rehiyon, sinabi ni Jaime Ocon, isang research fellow ng Taiwan Security Monitor, sa Naval News. “Ang pagsasara sa daanang-dagat na ito ay kritikal para sa doktrinang A2/AD [Anti-Access/Area Denial] ng Tsina,” aniya.

Samantala, ginamit ng Estados Unidos at Pilipinas ang Batanes sa malalaking ehersisyong militar. Nagpadala ang militar ng US ng US Marine Corps Naval Strike Missiles sa lalawigan noong Balikatan 2025 na pagsasanay, na nagpakikita ng shore-based antiship weaponry na kayang magpalubog ng mga kaaway na sasakyang-dagat na dumaraan sa strait. Plano naman ng Philippine Marine Corps na magtalaga ng BrahMos coastal defense missile battery bilang bahagi ng posisyon nito sa hilagang Luzon, ayon sa ulat ng Naval News noong Disyembre.

Para sa Pilipinas, may direktang epekto sa loob ng bansa ang senaryo sa Taiwan. Maaaring mahirap iwasan ang paglahok ng Pilipinas dahil sa heograpiya at presensya ng mga Pilipinong manggagawa sa Taiwan, sabi ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Pagpigil sa pagkontrol ng Tsina sa Bashi Channel

Nagpadala ang US ng mga sundalo at antiship missile launcher sa hilagang Pilipinas sa madalas na magkasanib na pagsasanay, bilang bahagi ng pagsisikap na hadlangan ang hukbong-dagat ng Tsina na makuha o mapanatili ang kontrol sa Bashi Channel sakaling magkaroon ng krisis kaugnay ng Taiwan, ayon sa ulat ng Reuters noong Oktubre.

Ang isang pag-atake ng Tsina sa Taiwan ay magiging mas mahirap isagawa kung hindi kontrolado ng Tsina ang hilagang Pilipinas, sinabi ni Gen. (ret.) Emmanuel Bautista, dating hepe ng Armed Forces of the Philippines, sa Reuters.

Nagbabala ang Tsina sa Pilipinas laban sa paglalagay ng Navy/Marine Expeditionary Ship Interdiction System (NMESIS) at iba pang missile system ng US, na tinawag nitong “sariling kapahamakan.” Ginamit ng mga puwersa ng US ang Batanes para sa mga pagsasanay ng NMESIS kasama ang mga Pilipinong sundalo, kung saan unang inilagay ang sistema sa Pilipinas para sa mga pagsasanay na walang aktuwal na pagpapaputok, ayon sa ulat ng Newsweek noong Disyembre.

“Sa ngayon, sa tingin ko [ang kooperasyon sa depensa ng US at Pilipinas] ay direktang nakaaapekto sa posibleng krisis sa Taiwan sa pamamagitan ng pagpapakita sa Beijing na lumalakas ang presensya ng US sa rehiyon, at patuloy na nagpapahiwatig na ang anumang pag-atake ay magdudulot ng tugon mula sa mas malawak na koalisyon, at sa gayon ay pinatataas ang kawalang-katiyakan ng Tsina sa larangang pampolitika at militar,” sinabi ni Ocon, ang mananaliksik, sa Naval News.

Ang mas malawak na access ng US sa lugar ay magpapahusay sa intelihensiya, pagmamanman, at pangangalap ng impormasyon, at kasabay nito ay ang magkasanib na kakayahan sa antiship at long-range strike.