Tác giả: Liz Lagniton | 2026-01-16

Philippines đang xây dựng các biện pháp bảo vệ các tuyến cáp biển mà giới chức phát hiện đã bị đấu dây nghe trộm trong vùng biển Philippines, ảnh hưởng tới thông tin liên lạc và an ninh quốc gia.

Các tuyến cáp ngầm này đan cắt với những tuyến đường kết nối Đông Nam Á với các trung tâm dữ liệu lớn tại Mỹ, Ấn Độ và Hong Kong, và truyền tải phần lớn lưu lượng internet quốc tế.

Dù việc báo cáo công khai hiện vẫn còn hạn chế, các vụ đấu trộm cáp được ghi nhận tại những nơi khác có thể gây ra các rủi ro tương tự trong vùng biển Philippines, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, người phát ngôn của hải quân Philippines về Biển Tây Philippines (WPS), nói với Defense News ngày 5/1.

WPS là thuật ngữ Manila dùng để chỉ phần Biển Đông nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines.

Theo ông Trinidad, hải quân sẽ giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo vệ hạ tầng dưới biển và đang xem xét các cách mở rộng giám sát cáp ngầm, bao gồm thu thập hình ảnh địa hình đáy biển để theo dõi những thay đổi theo thời gian.

“Hiện vẫn ở giai đoạn thăm dò, nhưng chúng tôi đã tiến hành các cuộc diễn tập về vấn đề này với các hải quân khác, đặc biệt là với đồng minh theo hiệp ước quốc phòng của chúng tôi là Hoa Kỳ”, ông nói thêm.

Những lo ngại về "vùng xám"

Các quan chức an ninh và giới phân tích cảnh báo hoạt động "vùng xám" của Trung Quốc đang gia tăng, là các hành động bí mật chưa tới ngưỡng chiến tranh công khai. Do hạ tầng dưới biển rất khó giám sát, các hành động này dễ thực hiện và khó chứng minh.

Ngoài nguy cơ bị phá hoại vật lý, các quan chức quốc phòng Philippines còn lo ngại Trung Quốc có thể lén bắt sóng hoặc thao túng dữ liệu truyền qua cáp ngầm. Có những “cách để nghe lén” những gì cáp đang truyền tải, và kẻ địch có thể “đấu nối vào các tuyến cáp đó”, ông Trinidad nói.

Trong khi đó, ngư dân và tuần tra hải quân đã phát hiện những thiết bị tự hành vô chủ dưới nước trong vùng biển Philippines, một số mang ký hiệu Trung Quốc; và các quan chức hải quân cho biết phân tích pháp y một thiết bị cho thấy nó đã truyền dữ liệu về một công ty tư nhân tại Trung Quốc. Theo các nhà phân tích, những drone này thu thập thông tin lưỡng dụng có thể phục vụ nghiên cứu dân sự vô hại, nhưng cũng có thể giúp các cơ quan tình báo Trung Quốc lập bản đồ các hành lang cơ động trên biển cho mục đích quân sự.

Năm 2025, Trung Quốc đã bác bỏ các cáo buộc gián điệp, và Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila khi đó mô tả các cáo buộc liên quan đến các điệp viên nằm vùng và hoạt động tình báo là “suy đoán và cáo buộc vô căn cứ”.

Những bài học từ Châu Âu

Nỗ lực của Philippines phản ánh các bài học từ châu Âu sau khi Nga nhiều lần gây gián đoạn các đường ống và cáp ngầm ở biển Baltic và biển Bắc, theo giáo sư địa chính trị Arnaud Leveau của Đại học Paris Dauphine, trao đổi với South China Morning Post.

Đầu tư vào giám sát và truy trách nhiệm dọc các tuyến trung chuyển then chốt sẽ làm tăng chi phí và rủi ro cho hành vi can thiệp bí mật, ông Leveau nói, và thêm rằng một sự chuyển dịch tương tự đang xuất hiện ở Đông Nam Á khi các cường quốc tầm trung tìm cách bảo vệ hạ tầng chiến lược.

Ông nói rằng năng lực chống chịu dưới đáy biển mạnh hơn có thể hỗ trợ ổn định khu vực và giúp bảo đảm kết nối Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương không bị “vũ khí hóa một cách âm thầm”, đồng thời nhấn mạnh các quốc gia nên coi cáp là hạ tầng chiến lược đòi hỏi sự phối hợp của toàn bộ chính phủ và toàn bộ liên minh.

Các thách thức trong không gian dưới mặt nước phản ánh những lo ngại rộng hơn liên quan tới gián điệp và an ninh hạ tầng, theo các nhà lập pháp và quan chức an ninh Philippines. Năm 2024, quân đội Philippines đã cấm quân nhân sử dụng các ứng dụng mạng xã hội của Trung Quốc.

Trung Quốc do thám quân đội Mỹ, Philippines

Trong khi đó, theo giới chức, tòa án đang xử lý các vụ án liên quan đến công dân Trung Quốc và Philippines bị cáo buộc giám sát các cơ sở quân sự và tàu hải quân Mỹ, bao gồm các tàu cập cảng Vịnh Subic. Theo các nhà phân tích, cáp ngầm — cùng với vệ tinh, trung tâm dữ liệu và hệ thống hậu cần sửa chữa — tạo thành một lớp hạ tầng then chốt nhưng phần lớn vô hình của nền kinh tế số, và các gián đoạn có thể ảnh hưởng đến thông tin liên lạc, dịch vụ tài chính và hoạt động của chính phủ.

Philippines đang định vị mình như một trung tâm khu vực về công nghệ và gia công trong quy trình kinh doanh. Các quan chức và chuyên gia cho rằng kết nối ổn định và sửa chữa cáp ngày càng mang tính chiến lược, khi Manila chuẩn bị đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm 2026.

Dù hải quân Philippines chưa công bố các nền tảng hay mốc thời gian cụ thể, ông Trinidad cho biết hợp tác với Hoa Kỳ và các đối tác khác đang giúp xây dựng năng lực nhận thức dưới biển và các năng lực nền tảng.