Tác giả: Shirin Bhandari | 2026-01-28

Philippines và Nhật Bản đã ký một hiệp định hậu cần cho phép quân đội hai nước hỗ trợ cung ứng lẫn nhau trong các hoạt động huấn luyện và tác chiến chung. Sự hợp tác ngày càng gia tăng giữa hai đồng minh của Mỹ diễn ra trong bối cảnh căng thẳng hàng hải với Trung Quốc vẫn tiếp diễn.

Trung Quốc đang có các tranh chấp về biển, đảo với hai quốc gia này, cũng như với nhiều quốc gia khác trong khu vực Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương.

Hôm 15/1, Ngoại trưởng Philippines Ma. Theresa Lazaro và Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi đã ký Thỏa thuận Mua sắm và Cung ứng chéo (ACSA) tại vùng Đại đô thị Manila.

Phối hợp tái cung ứng lực lượng

Lễ ký kết diễn ra trong bối cảnh Manila và Tokyo kỷ niệm 70 năm bình thường hóa quan hệ ngoại giao. Thỏa thuận quy định các thủ tục hỗ trợ qua lại như cung cấp nhiên liệu, lương thực, đạn dược và các vật tư khác - bao gồm việc miễn thuế đối với một số hạng mục - khi lực lượng hai nước tiến hành các hoạt động phối hợp.

Nhật Bản mô tả thỏa thuận này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm tăng cường phối hợp với Manila dọc theo các tuyến đường thủy trọng yếu.

Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết trong một tuyên bố: “Philippines nằm án ngữ các tuyến hàng hải quan trọng, bao gồm Biển Đông và eo biển Luzon và giữ vai trò quan trọng đối với an ninh khu vực. Hơn nữa, Philippines là đối tác chiến lược mà Nhật Bản đang tiếp tục tăng cường quan hệ nhằm hiện thực hóa tầm nhìn về một Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Tự do và Rộng mở”.

Ngoại trưởng Lazaro cho biết các thỏa thuận này “phản ánh sự hợp tác chặt chẽ và đang phát triển giữa Philippines và Nhật Bản trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Tăng cường của chúng tôi, đồng thời hỗ trợ các hoạt động hợp tác đang diễn ra trên khắp các lĩnh vực ưu tiên của quan hệ song phương”.

Theo hãng tin AP, ngoại trưởng Lazaro nói quan hệ đối tác này được xây dựng trên những nguyên tắc chung và nêu rõ: “Chúng tôi đều nhận thức được giá trị của việc thúc đẩy thượng tôn pháp luật, bao gồm tự do hàng hải và hàng không, đặc biệt là tại Biển Đông”.

Ngoài việc nâng cao mức độ sẵn sàng chiến đấu, các quan chức còn nhấn mạnh tính hữu ích của ACSA trong các nỗ lực nhân đạo. Thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ tăng cường khả năng phối hợp ứng phó với thiên tai và tham gia hỗ trợ các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc.

ACSA bổ trợ cho Thỏa thuận Tiếp cận Lẫn nhau (RAA) mà hai nước ký kết năm 2024, theo đó cho phép mỗi bên triển khai lực lượng tới lãnh thổ của bên kia để tham gia các cuộc tập trận quy mô lớn hơn.

RAA có hiệu lực từ tháng 9 năm ngoái, mở rộng khuôn khổ pháp lý cho các hoạt động huấn luyện, mà ACSA đang hỗ trợ bằng các dịch vụ và bảo đảm hậu cần. Trong khi ACSA phải được Quốc hội Nhật Bản phê chuẩn, thì Manila lại có thể triển khai thỏa thuận này mà không cần Thượng viện phê chuẩn, theo các bản tin của truyền thông Philippines.

Hỗ trợ hải quân và viễn thông

Trong khi đó, Nhật Bản công bố khoản Hỗ trợ An ninh Chính thức (OSA) trị giá 900 triệu yên (5,6 triệu USD) nhằm hiện đại hóa quân đội Philippines. Dự án hạ tầng OSA đầu tiên này bao gồm việc xây dựng nhà chứa tàu và đường trượt cho Hải quân Philippines.

Thỏa thuận tài trợ này được ký kết sau khi các hệ thống radar ven biển gần đây đã được bàn giao cho Manila theo cùng chương trình đó. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nhật Bản Kitamura Toshihiro cho biết: “Đối với Philippines, việc nâng cao năng lực nhận thức tình hình trên biển và bảo đảm an ninh hàng hải là hết sức quan trọng”.

Ngoài ra, hai bên đã ký kết khoản viện trợ theo Chương trình Phát triển Kinh tế và Xã hội trị giá 1,63 tỷ yên (khoảng 10,3 triệu USD) để cung cấp thiết bị thông tin liên lạc không dây cho các tỉnh Basilan, Sulu và Tawi-Tawi. Vùng này thuộc đảo Mindanao từ lâu tụt hậu về cơ sở hạ tầng do những lo ngại an ninh kéo dài và điều kiện địa lý bất lợi.

Dự án này nhằm thu hẹp khoảng cách số thông qua việc lắp đặt các thiết bị truyền dẫn vô tuyến vi ba cho trường học, bệnh viện và các trụ sở chính quyền.

Tranh chấp với Trung Quốc

Các thỏa thuận được ký kết trong bối cảnh Philippines và Trung Quốc tiếp tục va chạm tại Biển Đông, nơi Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn vùng biển này và đã mở rộng sự hiện diện của lực lượng hải cảnh và hải quân.

Một phán quyết của tòa trọng tài quốc tế năm 2016 đã bác bỏ cơ sở pháp lý cho các tuyên bố chủ quyền mở rộng của Trung Quốc, dù Bắc Kinh không công nhận phán quyết này. Nhật Bản cũng đối mặt với những va chạm tương tự với Trung Quốc tại Biển Hoa Đông, nơi Bắc Kinh thường xuyên điều tàu thuyền áp sát các đảo do Nhật Bản kiểm soát.

Hãng tin AP đưa tin rằng để củng cố thêm mối quan hệ đối tác đang mở rộng này, giới chức Nhật Bản và Philippines hiện đang đàm phán một thỏa thuận bổ sung nhằm bảo vệ thông tin tình báo quân sự được hai bên chia sẻ.