Tác giả: Liz Lagniton | 2026-02-25

Mỹ có kế hoạch gia tăng triển khai các hệ thống tên lửa tiên tiến và phương tiện không người lái tại Philippines trong năm nay, qua đó làm sâu sắc thêm quá trình tăng cường hiện diện quân sự mà Bắc Kinh nhiều lần chỉ trích là “gây mất ổn định”.

Cam kết này được nêu trong tuyên bố chung công bố ngày 16/2 sau Đối thoại Chiến lược Song phương Philippines–Mỹ lần thứ 12 tại Manila, nơi các quan chức cấp cao tái khẳng định Hiệp ước Phòng thủ Tương hỗ năm 1951 giữa hai nước và cam kết “tiếp tục và thúc đẩy tăng cường triển khai các hệ thống tên lửa tiên tiến và phương tiện không người lái của Mỹ tới Philippines”.

Hai bên đều không nêu rõ những hệ thống bổ sung nào có thể được bàn giao, nhưng thông báo này tiếp nối một loạt đợt triển khai quy mô lớn, thu hút nhiều chú ý của Mỹ trong hai năm qua.

Tháng 4/2024, Lục quân Mỹ đã triển khai hệ thống tên lửa Typhon tới khu vực phía bắc đảo Luzon. Nền tảng phóng trên bộ này có thể bắn tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa đánh chặn Standard Missile-6, qua đó đạt tầm bắn hơn 1.600 km.

Năng lực này được cho là cho phép hệ thống có thể tấn công các mục tiêu thương mại và quân sự trên lãnh thổ Trung Quốc đại lục, một yếu tố đã khiến Bắc Kinh gia tăng kêu gọi yêu cầu phải lập tức rút bỏ hệ thống này.

Năm ngoái, Thủy quân lục chiến Mỹ đã triển khai Hệ thống Ngăn chặn Tàu viễn chinh Hải quân – Thủy quân lục chiến (NMESIS), bệ phóng tên lửa chống hạm, tới đảo Batan thuộc tỉnh Batanes, gần eo biển Bashi ở phía nam Đài Loan.

Theo Đại sứ Philippines tại Washington, Jose Manuel Romualdez, cả hai hệ thống Typhon và NMESIS hiện vẫn đang được triển khai tại Philippines. Ông cho biết, các quan chức quốc phòng Mỹ và Philippines đã thảo luận về khả năng triển khai các bệ phóng “nâng cấp” mà Manila có thể sẽ mua lại trong tương lai.

Ông cho biết với hãng tin Associated Press rằng hệ thống đang được xem xét là một nền tảng công nghệ cao, có thể được triển khai tại Philippines, với mục tiêu dài hạn là cho phép Manila cuối cùng sở hữu phiên bản của riêng mình.

'Hoàn toàn vì mục đích răn đe'

Associated Press đưa tin, ông Romualdez cho biết: “Điều này hoàn toàn nhằm mục đích răn đe”, đồng thời nhấn mạnh các đợt triển khai không nhằm khiêu khích bất kỳ quốc gia nào.

Cuộc tập trận quân sự thường niên lớn nhất giữa hai đồng minh, Balikatan, dự kiến diễn ra vào tháng 4, có thể tạo cơ hội cho các đợt triển khai bổ sung.

Tuyên bố chung của Washington và Manila tái khẳng định rằng Hiệp ước Phòng thủ Tương hỗ áp dụng đối với các cuộc tấn công vũ trang ở bất kỳ đâu tại Thái Bình Dương - bao gồm cả Biển Đông - nhằm vào máy bay, lực lượng vũ trang và tàu công vụ của mỗi nước, như tàu cảnh sát biển.

Cả hai chính phủ lên án những gì họ mô tả là các hoạt động “phi pháp, cưỡng ép, gây hấn và lừa dối” của Trung Quốc tại các vùng biển tranh chấp, đồng thời nhấn mạnh sự ủng hộ đối với tự do hàng hải và hàng không.

Đối đầu căng thẳng trên biển

Các cuộc đối đầu giữa tàu Trung Quốc và Philippines đã gia tăng trong những năm gần đây tại các vùng biển tranh chấp.

Manila cáo buộc lực lượng hải cảnh và dân quân biển của Bắc Kinh thực hiện các động thái ngăn chặn, sử dụng vòi rồng và đâm va tàu Philippines trong khi làm các nhiệm vụ tiếp tế. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn Biển Đông, kể cả những khu vực nằm trong Vùng Đặc quyền Kinh tế của Philippines.

Hơn bất kỳ quốc gia ven biển Đông Nam Á nào khác, Philippines dưới thời Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã công khai thách thức các yêu sách trên biển của Trung Quốc và tăng cường quan hệ quốc phòng với Washington.

Lực lượng Vũ trang Philippines hoan nghênh kế hoạch triển khai này, gọi các hệ thống của Mỹ là “một giải pháp tạm thời rất hiệu quả [và] một biện pháp bổ trợ quan trọng trong khi chờ đợi chương trình hiện đại hóa của chúng tôi”.

Theo tờ The Philippine Star, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, người phát ngôn Hải quân Philippines phụ trách khu vực Biển Tây Philippines cho biết, động thái này phù hợp với mục tiêu thúc đẩy “năng lực răn đe đáng tin cậy” nhằm hỗ trợ ổn định khu vực của Bộ trưởng Quốc phòng Gilbert Teodoro Jr..

Daily Tribune đưa tin, ông Trinidad cho biết, cuộc tập trận Balikatan sắp diễn ra vào tháng 4 sẽ tạo điều kiện để binh sĩ Philippines huấn luyện với các hệ thống tên lửa hiện đại này trong “môi trường tác chiến đa miền”. Ông nói thêm rằng hoạt động huấn luyện nhấn mạnh việc sử dụng hợp pháp các vùng biển trong bối cảnh căng thẳng hàng hải đang gia tăng.

Mở rộng hợp tác Mỹ - Philippines

Bên cạnh việc triển khai tên lửa, Washington và Manila nhất trí mở rộng các cuộc tập trận chung, đẩy nhanh hỗ trợ an ninh và tăng cường đầu tư vào các địa điểm thuộc khuôn khổ Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Tăng cường (EDCA). Washington đã phân bổ thêm 144 triệu USD trong năm tài khóa 2026 cho hạ tầng liên quan đến EDCA.

Cuộc đối thoại đã vạch ra các kế hoạch tăng cường hợp tác phòng thủ không gian mạng và tổ chức cuộc họp “2+2” lần thứ năm giữa các bộ trưởng ngoại giao và quốc phòng vào cuối năm nay tại Mỹ.

Philippines giữ vị trí then chốt dọc theo vùng gọi là “chuỗi đảo thứ nhất” trải dài từ Nhật Bản qua Đài Loan tới phía bắc đảo Luzon. Việc Mỹ tiếp cận các địa điểm trong những khu vực này sẽ mang ý nghĩa chiến lược quan trọng trong bất kỳ kịch bản xung đột nào tại eo biển Đài Loan, cũng như trong các nỗ lực đối phó với yêu sách bị bác bỏ của Trung Quốc đối với hơn 80% diện tích Biển Đông.

Cả chính phủ Mỹ và Philippines tái khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định xuyên eo biển Đài Loan, đồng thời phản đối việc sử dụng vũ lực xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ của bất kỳ quốc gia nào.