Tác giả: Liz Lagniton | 2026-03-05

Giới chức Philippines đã tăng cường các cuộc tuần tra trên biển và hỗ trợ hậu cần cho ngư dân địa phương sau khi các tàu Trung Quốc bị cáo buộc chặn tàu cá Philippines gần bãi cạn Scarborough và bãi cạn Sabina trên Biển Đông — vùng biển mà Manila coi là một phần của Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của mình.

Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG) cho biết đã theo dõi các tàu dân quân biển Trung Quốc và tàu Hải cảnh Trung Quốc vào ngày 27/2 khi những tàu này chặn các tàu cá Philippines tiếp cận các ngư trường truyền thống gần bãi cạn Scarborough, nằm cách tỉnh Zambales khoảng 124 hải lý về phía tây.

Bãi cạn Scarborough đã nằm dưới sự kiểm soát thực tế của Trung Quốc từ năm 2012, dù Philippines vẫn tiếp tục khẳng định chủ quyền đối với khu vực này.

Trong một tuyên bố được đưa ra vào cuối ngày 28/2, Chuẩn đô đốc Jay Tarriela, người phát ngôn của PCG về Biển Tây Philippines, cho biết PCG và Cục Thủy sản và Nguồn lợi Thủy sinh (BFAR) đã điều tàu tuần tra BRP Cabra cùng 10 tàu của BFAR.

Các cơ quan chức năng đã phân phát nhiên liệu, đá lạnh và các gói thực phẩm theo chương trình “Kadiwa para sa Bagong Bayaning Mangingisda” của chính phủ, chương trình này cung cấp hỗ trợ hậu cần cho ngư dân và giúp họ tiếp tục hoạt động tại các vùng biển tranh chấp bất chấp sự gián đoạn.

Ông Tarriela cho biết ngư dân đã báo cáo phát hiện một thiết bị bay không người lái chưa xác định bay phía trên và tình trạng gián đoạn tạm thời tín hiệu Starlink trong phạm vi 12 hải lý quanh bãi cạn Scarborough. Gần bãi cạn Sabina thuộc quần đảo Trường Sa, phía tây tỉnh Palawan, ngư dân cũng báo cáo bị các tàu Trung Quốc quấy rối và tàu PCG BRP Cape Engaño vẫn đang được triển khai tại khu vực.

Tư lệnh PCG Ronnie Gil Gavan cho biết các tàu được triển khai có nhiệm vụ thúc đẩy ổn định và bảo vệ ngư dân Philippines, phù hợp với chỉ đạo của Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. nhằm khẳng định các quyền của đất nước “mà không gây khiêu khích”.

Theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982, Philippines thực thi các quyền chủ quyền trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) rộng 200 hải lý của mình. Một phán quyết trọng tài quốc tế năm 2016 đã vô hiệu hóa yêu sách "đường chín đoạn" bao trùm phần lớn Biển Đông của Trung Quốc, mặc dù Bắc Kinh đã bác bỏ phán quyết này.

Phơi bày các hành động của Trung Quốc

Các vụ việc xảy ra đồng thời với việc Cố vấn An ninh Quốc gia Eduardo Año nhấn mạnh trở lại chiến lược của Manila trong việc xử lý căng thẳng với Trung Quốc tại Biển Tây Philippines.

Ông Año cho biết việc công khai ghi nhận các vụ việc trên biển là yếu tố then chốt để đối phó với các chiến thuật “vùng xám” của Trung Quốc — tức những hành động mang tính gây hấn nhưng chưa đến mức chiến tranh.

“Minh bạch không phải là khiêu khích. Đó là cách tiếp cận có nguyên tắc và cần thiết để khẳng định các quyền chủ quyền của chúng tôi mà không phải dùng đến hành động gây hấn”, ông nói trong tuyên bố ngày 1/3.

Được đưa ra vào năm 2023 khi ông Año tiếp quản vai trò lãnh đạo Lực lượng Đặc nhiệm Quốc gia về Biển Tây Philippines, chính sách minh bạch này thể chế hóa việc công bố các đoạn video, báo cáo và lời kể nhân chứng đã được xác minh ghi lại các vụ việc xảy ra trên biển.

Việc công bố có hệ thống các hành vi sai trái của Trung Quốc sẽ tạo ra “tổn thất đáng kể về uy tín đối với bên gây hấn, qua đó ngăn chặn sự leo thang hơn nữa và thiết lập cơ chế răn đe đáng tin cậy dưới ngưỡng xung đột”, người đứng đầu NSA chỉ ra.

Các quan chức quốc phòng Philippines cho rằng sự hiện diện thường xuyên của các tàu hải quân, hải cảnh và dân quân biển Trung Quốc trong EEZ của họ là một nỗ lực nhằm thay đổi nguyên trạng.

Ông Trinidad: Trung Quốc muốn toàn bộ Biển Đông

“Sự hiện diện bất hợp pháp” của các lực lượng Trung Quốc nhằm mục tiêu khẳng định quyền kiểm soát đối với Biển Đông, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, người phát ngôn của Hải quân Philippines về các vấn đề Biển Tây Philippines, nói với Hãng Thông tấn Philippines ngày 18/2.

“Mục tiêu cuối cùng của Đảng Cộng sản Trung Quốc là kiểm soát toàn bộ Biển Đông”, ông Trinidad nói, mô tả các hoạt động này là “bất hợp pháp, mang tính cưỡng ép, gây hấn và đánh lừa”, theo Hãng Thông tấn Philippines.

Trong tháng 2, Tổng thống Marcos đã chỉ đạo các quan chức rà soát nhu cầu cơ sở hạ tầng tại Nhóm đảo Kalayaan, một phần của quần đảo Trường Sa và thuộc thẩm quyền quản lý của tỉnh Palawan. Nhóm đảo này bao gồm các khả năng phát triển cảng và cơ sở hàng không tại đảo Thị Tứ, thực thể lớn nhất do Philippines kiểm soát trong khu vực.

Chỉ thị này, được Hãng Thông tấn Philippines đưa tin ngày 18/2, yêu cầu Bộ Công trình Công cộng và Đường cao tốc đánh giá tình hình thực địa và đề xuất nâng cấp nhằm tăng cường sự hiện diện cả dân sự lẫn quân sự.

Các quan chức cho biết việc cải thiện cơ sở hạ tầng tại đây sẽ giúp duy trì cả hoạt động dân sự lẫn các chiến dịch an ninh tại quần đảo xa xôi này.

Manila đã tiếp tục tăng cường hợp tác hàng hải với các quốc gia đồng minh thông qua các cuộc tuần tra chung và các cuộc tập trận đa phương.

Các hoạt động này diễn ra tại Biển Tây Philippines và các vùng biển quốc tế lân cận phù hợp với luật pháp quốc tế, khi Manila tìm cách cân bằng giữa răn đe và nỗ lực tránh làm leo thang căng thẳng, các quan chức cho biết.