Ayon kay Liz Lagniton | 2026-03-05

Pinaigting ng mga awtoridad ng Pilipinas ang mga patrolyang dagat at suportang logistikal para sa mga lokal na mangingisda matapos umanong harangin ng mga barkong Tsino ang mga bangkang Pilipino malapit sa Scarborough Shoal at Sabina Shoal sa South China Sea, mga katubigang itinuturing ng Maynila na bahagi ng Exclusive Economic Zone (EEZ) nito.

Sinabi ng Philippine Coast Guard (PCG) na minonitor nito ang mga barko ng Chinese maritime militia at China Coast Guard noong Pebrero 27 na humaharang sa mga bangkang pangisda ng Pilipinas na lumalapit sa mga tradisyunal na pangisdaan malapit sa Scarborough Shoal, na matatagpuan mga 124 nautical miles sa kanluran ng Zambales province.

Ang Scarborough Shoal ay nasa ilalim ng kontrol ng Tsina mula pa noong 2012, bagama't patuloy na naninindigan ang Pilipinas sa soberanya nito sa naturang lugar.

Sa isang pahayag noong Pebrero 28, sinabi ni Rear Adm. Jay Tarriela, tagapagsalita ng PCG para sa West Philippine Sea, na nagpadala ang PCG at Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) ng patrol vessel na BRP Cabra at 10 barko ng BFAR.

Namahagi ang mga awtoridad ng gasolina, yelo, at mga food packs sa ilalim ng programang "Kadiwa para sa Bagong Bayaning Mangingingisda" ng gobyerno, na nagbibigay ng suportang lohistikal upang makapanatili ang mga mangingisda sa mga pinagtatalunang katubigan sa kabila ng nararanasang panggigipit.

Sinabi ni Tarriela na ang mga mangingisda ay nag-ulat ng isang hindi nakikilalang drone sa itaas at pansamantalang pagkaantala ng signal ng Starlink sa loob ng 12 nautical miles mula sa Scarborough Shoal. Malapit sa Sabina Shoal sa Spratly Islands, sa kanluran ng lalawigan ng Palawan, iniulat ng mga mangingisda ang panggigipit mula sa mga barkong Tsino, kaya nananatiling nakadeploy doon ang barko ng PCG na BRP Cape Engaño.

Ayon kay PCG Commandant Ronnie Gil Gavan, ang mga nakatalagang barko ay may tungkuling itaguyod ang katatagan at pangalagaan ang mga mangingisdang Pilipino, alinsunod sa gabay ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na igiit ang mga karapatan ng bansa "nang walang probokasyon."

Sa ilalim ng 1982 United Nations Convention on the Law of the Sea, ang Pilipinas ay may mga sovereign right sa loob ng 200-nautical-mile EEZ nito. Ang2016 international arbitral ruling ay nagpawalang-bisa sa malawakang "nine-dash line" na pag-aangkin ng Tsina sa malaking bahagi ng South China Sea, bagama't tinanggihan ng Beijing ang desisyon.

Pagtutok sa mga kilos ng Tsina

Ang mga insidente ay naganap kasabay ng muling pagbibigay-diin ni National Security Adviser Eduardo Año sa estratehiya ng Maynila sa pagtugon sa mga tensyon sa Tsina sa West Philippine Sea.

Ang pampublikong pagdodokumento sa mga insidente sa karagatan ay mahalaga sa pagharap sa mga taktikang "gray zone" ng Tsina, ayon kay Año, na tumutukoy sa mga agresibong kilos nang hindi humahantong sa digmaan.

"Ang transparency ay hindi probokasyon. Ito ay isang matuwid at kailangang hakbang upang igiit ang ating soberanyang karapatan nang hindi gumagamit ng dahas," pahayag niya noong Marso 1.

Isinulong noong 2023 nang maupo si Año bilang pinuno ng National Task Force para sa West Philippine Sea, ang polisiya ng transparency ay nagtataguyod ng paglalahad ng berikadong video, ulat, at testimonya ng mga saksi sa mga insidente sa karagatan.

Ang sistematikong pagsasapubliko ng masamang ugali ng Tsina ay nagdudulot ng "malaking pinsala sa reputasyon ng nanggigipit, na pumipigil sa pagtaas ng tensyon at nagsisilbing panangga laban sa agresyon," ayon sa pinuno ng NSA.

Inilarawan ng mga opisyal ng depensa ng Pilipinas ang pananatili ng mga barko ng hukbong dagat, coast guard, at maritime militia ng Tsina sa loob ng EEZ bilang pagsisikap na baguhin ang kasalukuyang sitwasyon sa rehiyon.

Gusto ng Tsina ang buong South China Sea: Trinidad

Ang "iligal na presensya" ng mga puwersa ng Tsina ay naglalayong igiit ang kontrol sa South China Sea, sinabi ni Rear Adm. Roy Vincent Trinidad, tagapagsalita ng Philippine Navy para sa usaping West Philippine Sea, sa Philippine News Agency noong Pebrero 18.

"Ang layunin ng Chinese Communist Party ay ang ganap na kontrol sa karagatan ng buong South China Sea," ani Trinidad, habang inilalarawan ang mga aktibidad na ito bilang "ilegal, mapang-abuso, agresibo, at mapanlinlang," ayon sa Philippine News Agency.

Noong Pebrero, iniutos ni Marcos sa mga opisyal na suriin ang mga pangangailangan sa imprastruktura sa Kalayaan Island Group, na bahagi ng Spratly Islands at nasa ilalim ng hurisdiksyon ng lalawigan ng Palawan. Kasama sa grupo ng mga isla ang mga posibleng pasilidad ng daungan at paliparan sa Thitu Island, ang pinakamalaking teritoryong hawak ng Pilipinas sa lugar.

Ang direktiba, na iniulat noong Pebrero 18 ng Philippine News Agency, ay nananawagan sa Department of Public Works and Highways na suriin ang sitwasyon sa lugar at magrekomenda ng mga pagpapahusay para mapalakas ang presensya ng mga sibilyan at militar.

Ang pagsasaayos ng mga imprastraktura doon ay makakatulong sa pagpapanatili ng mga aktibidad sibilyan at mga operasyon sa seguridad sa liblib na arkipelago, ayon sa mga opisyal.

Ipinagpapatuloy ng Maynila ang kooperasyong pandagat sa mga kaalyadong bansa sa pamamagitan ng mga pinagsanib na patrolya at pagsasanay na multilateral.

Ang mga aktibidad ay isinasagawa sa West Philippine Sea at sa mga kalapit na internasyonal na katubigan alinsunod sa internasyonal na batas, habang sinisikap ng Maynila na balansehin ang pagpigil at mga pagsisikap na maiwasan ang paglala ng tensyon, ayon sa mga opisyal.