Tác giả: Wu Qiaoxi | 2026-03-18

Phần lớn công dân Trung Quốc ủng hộ các cách tiếp cận hòa bình và phi quân sự nhằm cải thiện quan hệ với Đài Loan, theo một cuộc khảo sát gần đây, mà kết quả cho thấy công chúng Trung Quốc đặt ưu tiên hàng đầu vào các mối liên kết văn hóa và trao đổi kinh tế, thể hiện họ ưa chuộng sức mạnh "mềm” hơn là can thiệp quân sự.

Cuộc khảo sát cũng cho thấy, dù có sự ủng hộ cao hơn đối với các biện pháp cưỡng ép hạn chế nếu Đài Loan chính thức tuyên bố độc lập, nhưng mức ủng hộ đối với một cuộc tấn công quân sự tổng lực vẫn thấp hơn đáng kể so với các lựa chọn khác.

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và đã nhiều lần đe dọa sử dùng vũ lực để chiếm hòn đảo.

Trung tâm Carter và Đại học Emory (đều đặt tại Atlanta, bang Georgia) đã tiến hành khảo sát trong khuôn khổ dự án China Pulse, một nghiên cứu hai lần mỗi năm về công luận Trung Quốc đối với các vấn đề quốc tế. Khảo sát được thực hiện với 2.506 người trưởng thành Trung Quốc từ ngày 27/10/2025 đến 1/1/2026, sau một cuộc khảo sát sơ bộ với 1.428 người tham gia, thực hiện từ ngày 7/7 đến 15/8/2025.

Mức ủng hộ cao cho các lựa chọn phi quân sự

Khi được hỏi làm thế nào để cải thiện quan hệ hai bờ eo biển, người trả lời thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ nhất đối với các biện pháp phi quân sự.

Ngoài việc thúc đẩy liên kết văn hóa (86%) và cải thiện quan hệ kinh tế (81%), đa số (68%) ủng hộ việc giảm các hạn chế đối với việc cư trú của doanh nhân và sinh viên Đài Loan tại Trung Quốc đại lục. Ngoài ra, 54% ủng hộ một thỏa thuận hòa bình được đàm phán, trong khi chỉ khoảng một phần tư ủng hộ các biện pháp trừng phạt kinh tế không bị khiêu khích.

Báo cáo ghi nhận rằng cảm nhận của công chúng Trung Quốc đối với Đài Loan “ấm lên nhẹ trong nửa cuối năm 2025”. Trên thang đo cảm xúc 100 điểm, điểm trung bình của Đài Loan tăng từ 57 trong khảo sát tháng 7 - 8 lên 62 trong kết quả mới nhất. Đáng chú ý, không có nhóm nhân khẩu nào trong cả hai khảo sát ghi nhận mức đánh giá tiêu cực tổng thể.

Chiến lược địa chính trị và cạnh tranh công nghệ không phải là những lý do chính khiến người Trung Quốc coi Đài Loan là quan trọng. Thay vào đó, 80% người được hỏi cho rằng việc thống nhất sẽ giải quyết một " vấn đề lịch sử kéo dài," và 71% cho rằng điều này phản ánh một di sản văn hóa chung. Trong khi đó, chưa đến một nửa (45%) viện dẫn ngành công nghiệp bán dẫn của Đài Loan là yếu tố quan trọng trong giá trị của hòn đảo đối với đại lục.

Dẫu vậy, khảo sát không cho thấy một công chúng hoàn toàn có xu hướng hòa bình.

Trong khảo sát mới nhất, 38% đồng ý rằng Đài Loan không nên được thống nhất bằng vũ lực “trong bất kỳ hoàn cảnh nào”, trong khi 47% không đồng ý. Kết quả này cho thấy sự thay đổi so với khảo sát tháng 7 - 8/2025, khi một đa số nhỏ (51%) giữ quan điểm ôn hòa đó. Báo cáo kết luận rằng các kết quả không cho thấy cam kết rõ ràng với chủ nghĩa hòa bình hay chủ nghĩa quân phiệt.

Quan điểm trở nên cứng rắn hơn đáng kể trong một kịch bản giả định Đài Loan tuyên bố độc lập về mặt pháp lý. Trong trường hợp đó, công chúng ủng hộ các cuộc tấn công hạn chế vào các đảo ngoài khơi (81%) hơn là một cuộc tấn công quân sự tổng tực (32%). Trừng phạt kinh tế nhận được sự ủng hộ đa số ở mức 62%.

Phản đối chiến tranh

Tuy nhiên, báo cáo chỉ ra một giới hạn rõ ràng đối với sự ủng hộ chiến tranh. Số người đồng ý (50%) gấp đôi số người không đồng ý (24%) rằng “việc sử dụng vũ lực quân sự chỉ làm cho vấn đề Đài Loan tồi tệ hơn”. Quan điểm này giúp giải thích vì sao sự ủng hộ vẫn mạnh hơn cho việc gây sức ép chưa tới mức xâm lược so với một cuộc chiến tổng thể qua eo biển Đài Loan.

Các mô hình nhân khẩu học cho thấy có sự thận trọng hơn ở một số nhóm cụ thể. Phụ nữ có xu hướng phản đối việc thống nhất bằng vũ lực nhiều hơn nam giới, với 40% phụ nữ đồng ý Đài Loan không nên được thống nhất bằng vũ lực trong bất kỳ hoàn cảnh nào, so với 36% nam giới. Những người có thu nhập thấp ủng hộ cách tiếp cận hoàn toàn hòa bình nhiều hơn; trong nhóm thu nhập thấp nhất, 54% đồng ý với quan điểm này, so với khoảng một phần tư ở nhóm thu nhập cao nhất.

Khảo sát đặt vấn đề Đài Loan trong bối cảnh an ninh rộng hơn. Trong số những người Trung Quốc coi Mỹ là mối đe dọa an ninh quốc gia, 83% xếp vấn đề Đài Loan là mối nguy lớn nhất, đứng trước chính sách kinh tế của Mỹ (80%), ảnh hưởng của các giá trị văn hóa Mỹ (46%) và các vấn đề dân chủ và nhân quyền (31%). Tổng tỷ lệ vượt quá 100% vì người trả lời có thể chọn nhiều phương án.

Nhìn chung, các phát hiện cho thấy dù nhiều người Trung Quốc vẫn kiên định với mục tiêu thống nhất về nguyên tắc, họ ủng hộ ở tỉ lệ áp đảo đối với các cách tiếp cận văn hóa, kinh tế và đàm phán thay vì xung đột quy mô lớn.