Nguồn: AFP và Focus | 2026-05-13

ĐÀI BẮC -- Quốc hội Đài Loan đã thông qua dự luật chi tiêu quốc phòng trị giá 25 tỷ USD mà các nghị sĩ đối lập cho biết sẽ được sử dụng hoàn toàn để mua vũ khí của Mỹ, sau nhiều tháng giằng co chính trị giữa quốc hội và chính phủ. Phe đối lập hiện kiểm soát quốc hội.

Kết quả được công bố vào ngày 8/5 sau cuộc bỏ phiếu cuối cùng, trong đó 59 trong số 107 nghị sĩ có mặt đã bỏ phiếu tán thành. Dự luật này thấp hơn đáng kể so với đề xuất ngân sách 1,25 nghìn tỷ Đài tệ (39,81 tỷ USD) của chính phủ dành cho các thương vụ mua vũ khí bổ sung trong vòng tám năm.

Khoản chi tiêu trong dự luật này nằm ngoài ngân sách quốc phòng thường lệ.

Các nghị sĩ Đài Loan đã bất đồng gay gắt về mức chi cần thiết để tăng cường năng lực phòng thủ trước nguy cơ bị Trung Quốc tấn công. Bắc Kinh tuyên bố hòn đảo này là một phần lãnh thổ của mình và đã đe dọa sẽ dùng vũ lực để giành quyền kiểm soát.

Tổng thống Lại Thanh Đức mô tả cuộc bỏ phiếu là một bước đột phá khó khăn đạt được sau gần sáu tháng đàm phán — một bước đi mà ông viết trên Facebook là không hề dễ dàng thực hiện. Tuy nhiên, ông cảnh báo không nên xem đây là giải pháp toàn diện.

Ông cho biết: “Đây mới chỉ là bước đầu tiên -- vẫn chưa phải là câu trả lời đầy đủ”, đồng thời kêu gọi cơ quan lập pháp tiếp tục đàm phán và bảo đảm rằng không có năng lực phòng thủ quan trọng nào của Đài Loan bị bỏ lại phía sau.

Giới hạn của phe đối lập

Bà Trịnh Lệ Văn, chủ tịch đảng đối lập chính của Đài Loan là Quốc Dân Đảng (KMT), cho biết khoản ngân sách được thông qua chỉ nhằm phục vụ việc mua vũ khí của Mỹ.

Theo Reuters, bà Trịnh Lệ Văn nói với các phóng viên rằng: “An ninh quốc gia của Đài Loan phải vững vàng trên hai trụ cột. Một là năng lực phòng thủ đủ mạnh và hai là nỗ lực và quyết tâm không ngừng nhằm theo đuổi hòa bình hai bờ eo biển”. Bà đã đến thăm Trung Quốc hồi tháng 4 để hội đàm với Chủ tịch Tập Cận Bình.

Phe đối lập đã thông qua phiên bản riêng của gói ngân sách bổ sung, giới hạn chi tiêu chỉ dành cho việc mua vũ khí Mỹ và bác bỏ đề xuất rộng hơn của ông Lại.

Nhiều tháng đấu đá nội bộ đã khiến Quốc Dân Đảng bị chia rẽ. Ban đầu, bà Trịnh Lệ Văn thúc đẩy mức phân bổ nhỏ hơn là 380 tỷ Đài tệ (12,1 tỷ USD), trước khi các nghị sĩ cấp cao của Quốc Dân Đảng, đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ Washington, yêu cầu một con số cao hơn đáng kể.

Nguồn cung vũ khí

Dự luật chi tiêu này được đưa ra trong bối cảnh Đài Loan đang chuẩn bị cho các thương vụ mua vũ khí bổ sung từ Mỹ sau khi Washington công bố gói bán vũ khí kỷ lục trị giá 11,1 tỷ USD vào tháng 12, bao gồm Hệ thống Pháo phản lực Cơ động cao (HIMARS), pháo tự hành M109A7, tên lửa chống tăng Javelin và tên lửa TOW 2B.

Tờ Reuters đưa tin rằng một gói vũ khí thứ hai trị giá khoảng 14 tỷ USD có thể sẽ được triển khai sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở về từ hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.

Trước thềm cuộc bỏ phiếu, lãnh đạo khối nghị sĩ Quốc Dân Đảng, ông Phó Côn Kỳ cho biết đảng này “sẵn sàng hoàn toàn ủng hộ” giai đoạn thứ hai của thương vụ mua bán vũ khí trị giá hơn 15 tỷ USD, bao gồm “tên lửa Patriot, Hellfire và các hệ thống phòng thủ chống máy bay không người lái liên quan”.

Hoạt động sản xuất máy bay không người lái trong nước, chuỗi cung ứng quốc phòng và các dự án nghiên cứu – phát triển chung giữa Mỹ và Đài Loan vẫn sẽ tiếp tục được đưa ra đàm phán tại cơ quan lập pháp.

Theo AFP, ông Lev Nachman, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Quốc gia Đài Loan, nhận định rằng kết quả này là “một đòn giáng mạnh vào ông Lại Thanh Đức”. “Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức ngân sách mà ông ấy đề xuất, nhưng dù sao vẫn còn hơn là không có gì”.

Nhà phân tích Đài Loan, ông Wen-Ti Sung, cho rằng Quốc Dân Đảng đã thể hiện vừa đủ cam kết đối với hợp tác an ninh Mỹ–Đài Loan để “dập tắt những nghi ngờ” về đảng này, bao gồm cả tại Washington, nhưng “không quá mức để khiến Bắc Kinh phật ý”.

Tín hiệu từ Washington

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết ngày 8/5, sau khi Quốc hội Đài Loan thông qua dự luật, rằng sự ổn định tại eo biển Đài Loan phục vụ lợi ích của tất cả các bên.

Ông Marco Rubio nói với các phóng viên: “Chúng tôi cho rằng việc duy trì ổn định tại khu vực eo biển này có lợi cho Trung Quốc, Hoa Kỳ và toàn thế giới nói chung và đó vẫn luôn là lập trường của chúng tôi”.

Washington tiếp tục xem việc ủng hộ Đài Loan là một phần của sự ổn định khu vực rộng lớn hơn.

Việc dự luật được thông qua diễn ra chỉ vài ngày trước khi Tổng thống Donald Trump đến Bắc Kinh để tham dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình, người đã cảnh báo Washington không nên gửi thêm vũ khí cho Đài Loan.