Tác giả: Chelsea Robin | 2026-06-23

Washington đang thúc đẩy việc sử dụng rộng rãi hơn các USV khi quân đội Mỹ tăng cường khả năng triển khai và duy trì lực lượng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng với Trung Quốc.

Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ đã chuyển khuyến nghị này tới Lục quân hồi tháng 5 trong dự thảo báo cáo cho Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) tài khóa 2027.

“Ủy ban tin rằng các tàu thuyền có người lái của Lục quân có thể được hỗ trợ bởi các [USV] chuyên dụng, tăng cường khả năng bảo vệ lực lượng, cảnh báo sớm, cảm biến và các hiệu ứng phòng thủ, đồng thời giảm rủi ro cho nhân sự”, theo bản dự thảo.

Theo Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mike Rogers, khuyến nghị này nhằm giải quyết những điểm yếu của các phương tiện truyền thống, vốn di chuyển chậm hơn và thường thiếu năng lực phòng thủ đầy đủ trước các mối đe dọa phi đối xứng, các hệ thống không người lái và hỏa lực đối phương.

Theo USNI News, trong khi lực lượng Mỹ từ lâu dựa vào các căn cứ và thỏa thuận tiếp cận trong “chuỗi đảo thứ nhất” để duy trì hoạt động, chiến lược đó có thể không còn đủ để đối phó với Trung Quốc. Các USV có thể trở thành yếu tố then chốt trong việc cơ động các đơn vị Mỹ được trang bị tên lửa chống hạm và hệ thống phòng không.

Chuỗi đảo thứ nhất chiến lược gồm có Nhật Bản, Đài Loan và Philippines.

Ví dụ, trong cuộc tập trận quân sự Balikatan vừa kết thúc tại Philippines, tàu của Lục quân đã vận chuyển một bệ phóng Hệ thống Pháo phản lực Cơ động Cao (HIMARS) tới đảo Balabac gần một điểm nghẽn chiến lược ở Biển Đông, cho phép thực hiện lần khai hỏa đầu tiên từ vị trí này, theo Naval News.

Tuy nhiên, chiến lược đó có thể không còn đủ để duy trì lực lượng trong trường hợp xảy ra xung đột với Trung Quốc, theo USNI News.

Đảm bảo hậu cần cho các đảo

Trong khi đó, Lục quân Mỹ thông báo đang tìm kiếm một số lượng chưa xác định các tàu không người lái cỡ nhỏ nhằm khắc phục những hạn chế của hạm đội hiện tại.

“Hệ thống tàu thuyền của Lục quân (AWS) có vai trò thiết yếu trong việc cơ động qua các đội hình ven biển nằm phân tán trên chiến trường Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhưng hạm đội hiện nay đang già cỗi và phụ thuộc vào một lực lượng hạn chế các thủy thủ chuyên nghiệp cấp cao của Lục quân”, Đơn vị Đổi mới Quốc phòng (DIU) đăng trên X ngày 28/5.

Theo hồ sơ mời thầu, hạm đội hiện tại thiếu năng lực tải trọng cần thiết để vận chuyển hàng tiếp tế với tốc độ mà các lực lượng tác chiến yêu cầu. Thách thức này càng nghiêm trọng hơn trong môi trường có tranh chấp, nơi đối phương có thể nhắm vào các tài sản hậu cần giá trị cao và đòi hỏi nhiều nhân lực.

Các tàu thuyền của Lục quân đã thể hiện năng lực đó trong cuộc tập trận Balikatan năm nay tại Philippines, khi vận chuyển một bệ phóng HIMARS tới đảo Balabac gần một điểm nghẽn ở Biển Đông. Theo Naval News ngày 7/5, việc triển khai này đã cho phép thực hiện lần khai hỏa HIMARS đầu tiên từ địa điểm đó.

Theo hồ sơ mời thầu, Phương tiện Tiếp tế Tự hành Cỡ nhỏ (ARV-S) phải có khả năng vận chuyển lượng hàng hóa tương đương ít nhất 2 container vận tải loại 20 feet cho các đơn vị triển khai tiền phương, với tổng trọng lượng lên tới 26,5 tấn ngắn cho mỗi đơn vị hàng hóa.

Theo Inside Defense, các tàu này cần hỗ trợ việc dỡ hàng bằng trực thăng và drone, đồng thời vẫn tương thích với hạ tầng cầu cảng tiêu chuẩn.

“Đối với hậu cần trong môi trường tranh chấp ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, [USV] có thể mang lại những lợi thế tác chiến đáng kể bằng cách loại bỏ rủi ro đối với nhân sự trên tàu và giảm nhu cầu về các thủy thủ được đào tạo”, hồ sơ mời thầu được Naval News trích dẫn nêu rõ.

Hồ sơ này không nêu rõ số lượng tàu cần thiết, nhưng cho biết “quy mô lực lượng cuối cùng có thể đòi hỏi hàng chục hoặc nhiều hơn các ARV-S được sản xuất nhanh chóng” và bất kỳ nhà thầu nào cũng “phải có năng lực thực tế để mở rộng sản xuất”. Việc đấu thầu hiện đã kết thúc.

Trong khi các nỗ lực không người lái của Lục quân vẫn tập trung vào các nhiệm vụ hộ tống và tiếp tế, Hải quân Mỹ đang theo đuổi các hệ thống không người lái với quy mô lớn hơn nhiều.

Hạm đội sắp mở rộng

Theo Defense News, 4 tàu USV cỡ trung đã hoàn thành các đợt triển khai tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhưng các quan chức Hải quân kỳ vọng hạm đội này sẽ tăng lên hơn 30 chiếc vào năm 2030.

Đại tá Hải quân Mỹ Garrett Miller, chỉ huy Nhóm Phát triển Mặt nước số 1, phát biểu tại Hội nghị Sea-Air-Space gần Washington, D.C., hồi tháng 4 rằng sự mở rộng này phù hợp với tầm nhìn lực lượng của Hải quân đến năm 2045.

Ông cho biết Hải quân dự kiến sẽ vận hành hàng nghìn USV cỡ nhỏ cùng một số lượng chưa xác định các hệ thống máy bay không người lái từ cả tàu có người lái và tàu không người lái trên khắp khu vực, theo Defense News.

Đặt cược vào các hệ thống không người lái

Việc ưu tiên các tàu không người lái đã được thể hiện rõ trong kế hoạch đóng tàu tài khóa 2027 của Hải quân Mỹ, được công bố ngày 11/5.

“Bản ngân sách cho thấy ý định của Hải quân trong việc áp dụng chiến lược ‘kết hợp cao - thấp’, ghép một số lượng nhỏ các tài sản đắt tiền, có năng lực cao với số lượng lớn hơn các phương tiện giá rẻ hơn”, Dự án An ninh Mỹ (ASP) nhận định.

ASP cho biết cách tiếp cận này cho phép Mỹ “răn đe hoặc cạnh tranh hiệu quả với Trung Quốc bằng cách nâng cao tính cơ động, khả năng phản ứng và sự linh hoạt của các lực lượng hải quân”, qua đó mang lại cho các chỉ huy nhiều lựa chọn hơn trong cả thời bình lẫn thời chiến.