Tác giả: Liz Lagniton | 2026-07-21

Chính phủ Philippines đã gửi phản đối ngoại giao chính thức tới Trung Quốc liên quan đến một video do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra và đăng trên tờ báo nhà nước China Daily. Video mô tả người Philippines là khỉ, và bị Manila lên án là "phân biệt chủng tộc" và "phi nhân tính". Các quan chức cho biết hành động "không thể chấp nhận" này đã vượt khỏi ranh giới của bình luận chính trị để trở thành tuyên truyền.

Ngày 10/7, China Daily đăng đoạn video AI dài 58 giây trên tài khoản Facebook của mình, 2 ngày trước dịp kỷ niệm 10 năm phán quyết trọng tài mang tính bước ngoặt về Biển Đông, được đưa ra ngày 12/7/2016. Phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực đã bác bỏ yêu sách của Trung Quốc đối với hơn 80% diện tích Biển Đông.

Đoạn phim hoạt hình, vẫn còn trên mang vào ngày 21/7, mô tả Philippines là một con khỉ mặc trang phục truyền thống của Philippines, trong khi các nhân vật tượng trưng cho Hoa Kỳ và Nhật Bản chỉ đạo mọi hành động của nó. Sau đó, nhân vật này bị ném xuống biển và bị một tàu giống tàu Hải cảnh Trung Quốc phun vòi rồng, đồng thời chế giễu phán quyết trọng tài 2016.

Theo Bộ Ngoại giao Philippines (DFA), đầu tiên,Thứ trưởng Ngoại giao Leo Herrera-Lim đã đưa ra yêu cầu gỡ bỏ video này với Đại sứ Trung Quốc Jing Quan trong cuộc họp hôm 16/7. Ngày hôm sau, DFA gửi phản đối chính thức, trong khi Đại sứ quán Philippines tại Bắc Kinh, một cách riêng rẽ, cũng yêu cầu Tổng biên tập China Daily gỡ bỏ video.

"Chúng tôi kiên quyết phản đối việc mô tả người Philippines là khỉ trong video hôm 10/7, vì nó mang tính xúc phạm nghiêm trọng, gây tổn thương và không thể chấp nhận" - DFA tuyên bố.

Bộ này kêu gọi Trung Quốc đề cao "phẩm giá, sự tôn trọng và sự thật trong các phát ngôn trước công chúng".

Bắc Kinh tìm cách tách mình khỏi video

Sau khi nhận được phản đối từ Philippines, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian cho biết video này không đại diện cho lập trường của chính phủ Trung Quốc. Tuy nhiên, ông này vẫn nhắc lại quan điểm bác bỏ phán quyết 2016 của Bắc Kinh lâu nay.

Tuy nhiên, hai ngày sau đó, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. đã bác bỏ lời giải thích của Bắc Kinh.

"China Daily là cơ quan được nhà nước tài trợ, và không có phát ngôn nào từ Trung Quốc mà không có sự cho phép của chính phủ" - ông phát biểu bằng tiếng Tagalog tại một diễn đàn quốc phòng ở Batac, tỉnh Ilocos Norte.

Trước đó, ông Teodoro cho rằng hành vi "tuyên truyền đáng khinh" này càng củng cố chính sách lâu nay của Manila là không tiến hành các hoạt động hợp tác quốc phòng ở cấp bộ trưởng và giữa Lực lượng Vũ trang Philippines với Đảng Cộng sản Trung Quốc và các cơ quan của đảng này.

Tổng thống Marcos gia tăng sức ép

Ngày 20/7, Văn phòng Tổng thống cho biết Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. cũng đã lên án video này.

Người phát ngôn Claire Castro cho biết Tổng thống Marcos đã xem và cho rằng video là không thể chấp nhận được. Bà nói bằng tiếng Tagalog rằng không một người Philippines nào có thể chấp nhận việc bị mô tả là khỉ.

Vụ việc xảy ra trong bối cảnh Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị dự kiến sẽ tới Manila tham dự các cuộc họp của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN. Người phát ngôn DFA Dominic Xavier Imperial cho biết Ngoại trưởng Philippines Ma. Theresa Lazaro dự kiến sẽ gặp ông Vương bên lề hội nghị.

Làn sóng phẫn nộ và yêu cầu xin lỗi

Nhiều quan chức Philippines khác cũng bày tỏ sự phẫn nộ.

Cố vấn An ninh Eduardo Oban Jr. nói: "Những hình ảnh biếm họa mang tính phân biệt chủng tộc và những câu chuyện bịa đặt không thể xóa bỏ các thực tế pháp lý. Chúng chỉ càng phơi bày việc không có một lập luận pháp lý đáng tin cậy nào [để phản bác phán quyết 2016]".

Ông Jay Tarriela, người phát ngôn của Tuần duyên Philippines khu vực Biển Tây Philippines, cho rằng video này là "hành vi phân biệt chủng tộc trắng trợn và chế giễu luật pháp quốc tế".

"Người Philippines không phải là khỉ!" - ông viết trên mạng xã hội.

Thượng nghị sĩ Panfilo Lacson cho rằng sự mô tả này phản ánh nhiều hơn về Bắc Kinh chứ không phải về người Philippines.

"Nếu họ xem người Philippines là khỉ, thì họ là gì, nếu hành vi và nhân cách mới là thước đo?" - ông nói bằng tiếng Tagalog, đồng thời kêu gọi Philippines tăng cường sức mạnh kinh tế và năng lực quốc phòng.

"Chính phủ Trung Quốc nợ người dân Philippines một lời xin lỗi công khai" vì "hành vi hoàn toàn mang tính phân biệt chủng tộc này" - thượng nghị sĩ Risa Hontiveros nói.