Ayon kay Liz Lagniton | 2026-07-21

Naghain ang pamahalaan ng Pilipinas ng pormal na diplomatikong protesta laban sa Tsina kaugnay ng isang video na nilikha gamit ang artificial intelligence (AI) at inilabas ng state-run na China Daily. Inilalarawan sa naturang materyal ang mga Pilipino bilang mga unggoy, dahilan upang kondenahin ito ng Maynila bilang "rasista" at "nagpapawalang-katauhan." Idinagdag ng mga opisyal na ang "hindi katanggap-tanggap" na pag-atake ay lumampas na sa hangganan ng komentaryong pampulitika at naging propaganda.

Inilathala ng China Daily sa Facebook account nito noong Hulyo 10 ang 58 segundong video na nilikha gamit ang AI, dalawang araw bago ang ika-10 anibersaryo ng makasaysayang arbitral award sa South China Sea noong Hulyo 12, 2016. Sa naturang desisyon, ibinasura ng Permanent Court of Arbitration ang pag-aangkin ng Tsina sa mahigit 80% ng South China Sea.

Ang animasyon, na nanatiling nasa internet hanggang Hulyo 21, ay naglalarawan sa Pilipinas bilang isang unggoy na nakasuot ng tradisyonal na kasuotang Pilipino habang idinidikta ng mga karakter na kumakatawan sa Estados Unidos at Japan ang mga kilos nito. Kalaunan, ipinakitang itinapon sa dagat ang naturang karakter at tinamaan ng water cannon mula sa isang sasakyang-pandagat na kahawig ng barko ng China Coast Guard habang kinukutya ang 2016 arbitral award.

Unang iginiit ni Foreign Affairs Undersecretary Leo Herrera-Lim kay Chinese Ambassador Jing Quan ang agarang pagpapatanggal ng naturang video sa kanilang pagpupulong noong Hulyo 16, ayon sa Department of Foreign Affairs (DFA) ng Pilipinas. Kinabukasan ay naghain ang DFA ng pormal na diplomatikong protesta, habang hiwalay namang hiniling ng Embahada ng Pilipinas sa Beijing sa editor-in-chief ng China Daily na alisin ang video.

"Mahigpit naming iginuguhit ang hangganan pagdating sa paglalarawan sa mga Pilipino bilang mga unggoy sa video noong Hulyo 10, na lubhang nakasasakit, nakababahala at hindi katanggap-tanggap," ayon sa DFA.

Hinimok nito ang Tsina na itaguyod ang "dangal, paggalang at katotohanan sa pampublikong diskurso."

Beijing, idinistansiya ang sarili sa video

Sinabi ni Chinese Foreign Ministry spokesperson Lin Jian matapos ang protesta na hindi sumasalamin ang naturang video sa opisyal na posisyon ng pamahalaan ng Tsina. Gayunman, muli niyang iginiit ang matagal nang pagtanggi ng Beijing sa desisyon noong 2016 na laban sa Tsina.

Ngunit makalipas ang dalawang araw, tinanggihan ni Philippine Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr. ang paliwanag ng Beijing.

"Ang China Daily ay state-sponsored at walang lumalabas sa Tsina nang walang pahintulot ng kanilang pamahalaan," ani Teodoro sa Tagalog sa isang defense forum sa Batac, Ilocos Norte.

Nauna nang sinabi ni Teodoro na ang "kasuklam-suklam na propaganda" ay nagpapatunay sa matagal nang patakaran ng Maynila na umiwas sa mga pakikipag-ugnayan sa antas ng mga ministro at sa mga pakikipag-ugnayang pangdepensa ng Armed Forces of the Philippines (AFP) sa Chinese Communist Party at mga ahensiya nito.

Marcos, pinaigting ang presyur

Naghayag din si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ng sarili niyang pagkondena, ayon sa kanyang tanggapan noong Hulyo 20.

Sinabi ni presidential spokeswoman Claire Castro na napanood ni Marcos ang video at itinuring itong hindi katanggap-tanggap. "Lahat ng Pilipino hindi magiging maganda ang pagtanggap. Hindi matatanggap iyong ganoong paglalarawan sa mga Pilipino na bilang unggoy," sabi ni Castro.

Lumitaw ang sigalot habang inaasahang darating sa Maynila si Chinese Foreign Minister Wang Yi para sa mga pagpupulong ng mga foreign minister ng Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). Inaasahan ding makikipagpulong si Foreign Affairs Secretary Ma. Theresa Lazaro kay Wang sa sidelines ng mga pagpupulong, ayon kay Department of Foreign Affairs (DFA) spokesperson Dominic Xavier Imperial.

Malawakang pagkondena, panawagang humingi ng paumanhin

Nagpahayag din ng pagkasuklam ang iba pang opisyal ng Pilipinas.

"Hindi mabubura ng mga rasistang karikatura at mga kathang salaysay ang mga legal na katotohanan," ani National Security Adviser Eduardo Oban Jr. "Lalo lamang nitong inilalantad ang kawalan ng isang kapani-paniwalang legal na tugon [sa desisyon noong 2016]."

Sinabi ni Jay Tarriela, tagapagsalita ng Philippine Coast Guard para sa West Philippine Sea, na ang naturang video ay "lantarang rasismo at panunuya sa internasyonal na batas."

"Hindi mga unggoy ang mga Pilipino!" aniya sa isang post sa X.

Sinabi ni Sen. Panfilo Lacson na ang naturang paglalarawan ay higit na sumasalamin sa Beijing kaysa sa mga Pilipino.

"Kung unggoy ang turing nila sa mga Pilipino, ano sila kung pag-uugali at karakter ang batayan?" aniya sa Tagalog, kasabay ng panawagang palakasin ng Pilipinas ang ekonomiya nito at ang postura nito sa depensa.

"May utang ang pamahalaan ng Tsina na pampublikong paghingi ng paumanhin sa sambayanang Pilipino" dahil sa "lubos na rasistang gawaing ito," ani Sen. Risa Hontiveros.