Ayon kay Zarak Khan | 2026-06-04

Muling ipinagpatuloy ng India at Tsina ang mga pag-uusap hinggil sa mga isyu sa border at kooperasyong cross-border, kung saan inilarawan ng mga opisyal mula sa magkabilang panig ang pinakabagong usapan bilang makabuluhan.

Ngunit sinabi ng mga analyst na patuloy na pinapalubha ng malalim na kawalan ng tiwala ang mga pagsisikap na patatagin ang ugnayan. Ang kawalan ng tiwala ay nag-uugat sa mga hindi nareresolbang sigalot sa border, mga pagkabahala sa mga proyekto sa itaas na bahagi ng ilog ng Tsina at lumalawak na aktibidad militar sa kahabaan ng hangganan ng Himalaya.

Nagpulong ang mga matataas na opisyal sa Beijing noong Mayo 27 sa ilalim ng Working Mechanism for Consultation and Coordination (WMCC) on India-Tsina Border Affairs, kung saan tinalakay ng dalawang panig ang pagtukoy sa border, pamamahala sa border, pagbuo ng mekanismo at kooperasyong cross-border

Pinamunuan ang pagpupulong nina Sujit Ghosh, joint secretary ng East Asia sa External Affairs Ministry ng India, at Hou Yanqi, director general ng Boundary and Oceanic Affairs Department ng Foreign Ministry ng Tsina.

Inilarawan ng India ang mga pag-uusap bilang "makabuluhan at progresibo," habang sinabi ng Beijing na naganap ang mga ito sa isang "praktikal at magiliw na atmospera.

Nagkasundo ang magkabilang panig na magsagawa ng makabuluhang paghahanda para sa susunod na yugto ng mga pag-uusap sa antas ng special-representative hinggil sa isyu sa border. Gayunpaman, ayon sa mga analyst ay pinagtatakpan ng mga positibong pahayag ang mga pangunahing hindi pagkakasundo na humahadlang sa mas malawak na normalisasyon ng ugnayan.

Magkabahagi ang India at Tsina sa isang 3,380-kilometrong border na nananatiling hindi malinaw sa mahahabang bahagi at matagal nang pinagmumulan ng tensyong militar at diplomatiko.

Nagsagupaan ang kanilang mga sundalo sa kahabaan ng pinagtatalunang border sa Ladakh noong 2020, na nagresulta sa pagkasawi ng 20 sundalong Indian bilang unang naitalang nasawi sa labanan sa kahabaan ng border sa loob ng 45 taon.

Nag-udyok ang madugong sagupaan sa pinakamalalang krisis sa ugnayang Tsina at India sa loob ng ilang dekada at binago nito ang pananaw ng New Delhi sa Beijing mula sa pagiging isang estratehikong katunggali patungo sa isang direktang hamon sa seguridad.

Pagkabahala sa tubig

Kabilang sa mga pangunahing pagkabahala ng India ay ang lumalawak na kontrol ng Tsina sa mga trans-boundary na ilog na nagmumula sa Tibetan Plateau.

Ayon sa Indian External Affairs Ministry, iginiit ng New Delhi ang isang maagang pagpupulong ng Expert Level Mechanism on Trans-Border Rivers sa kasagsagan ng mga usapan sa WMCC, upang bigyang-diin ang mga pagkabahala ukol sa pagbabahagi ng hydrological data at mga proyekto sa imprastruktura sa upstream ng Tsina.

Patuloy na nagpapahayag ng pagkabahala ang mga policymakers ng India ukol sa pagtatayo ng Tsina ng mga dam at mga proyekto sa paglihis ng daloy ng tubig sa mga ilog na umaagos patungo sa India, partikular ang Brahmaputra. Nangangamba sila na ang mga nasabing proyekto ay kalauna'y maaaring magbigay sa Beijing ng malaking kontrol sa agos ng tubig sa ibaba.

Gayunpaman, walang binanggit sa opisyal na pahayag ng Tsina sa pulong ng WMCC tungkol sa mga trans-boundary na ilog.

Ang isyu ay maaaring magsilbing "isang pagsubok sa kahandaan ng Beijing na tugunan ang mga pagkabahala ng India kahit sa mga hindi gaanong pinagtatalunang lugar," iniulat ng The Wire noong Mayo 28, na binubuod ang opinyon ni Jabin T. Jacob, direktor ng Center for Himalayan Studies sa Shiv Nadar University sa Greater Noida, India.

Maaaring magsilbing pahiwatig ang pagtugon ng Tsina sa isyu ng ilog hinggil sa kahandaan ng Beijing na magluwag sa mas masasalimuot na usapin gaya ng pagtukoy sa border, aniya.

Alitan sa pagpapangalan

Bilang karagdagan sa mga pagkabahala ng India, patuloy na naglalabas ang Beijing ng sarili nitong mga pangalan para sa mga lugar sa loob ng teritoryong inaangkin ng India.

Noong Abril, naglabas ang Ministry of Civil Affairs ng Tsina ng ikaanim nitong listahan, na muling nagpapangalan sa 23 lugar na inaangkin ng Beijing.

Karamihan sa mga muling pinangalanang lugar ay matatagpuan sa estado ng Arunachal Pradesh ng India, na tinatawag ng Tsina bilang "Zangnan" o South Tibet. Itinuturing ng mga opisyal at analista ng India ang hakbang na ito bilang bahagi ng isang mas malawak na pagsisikap upang palakasin ang mga inaangking teritoryo ng Tsina sa pamamagitan ng mga administratibong paraan.

Muling nabigyang-pansin ang isyu matapos ang mga ulat hinggil sa pagpigil at pag-iimbestiga sa isang babaeng Indian mula sa Arunachal Pradesh habang nasa transit stop sa Shanghai noong nakaraang Nobyembre. Ayon sa mga ulat, sinabihan siya ng mga opisyal ng Tsina na walang bisa ang kanyang pasaporteng Indian dahil bahagi ng Tsina ang naturang estado.

Nagbunsod ng mga pagbatikos sa India ang naturang insidente at muling nagpasiklab sa pagkabahala ukol sa paninindigan ng Beijing patungkol sa mga residente ng mga rehiyong nasa border.

Pagpapalakas ng militar

Nananatiling kapansin-pansin ang mga pagkabahala sa seguridad.

Lubos na pinalawak ng Tsina ang mga imprastruktura sa kahabaan ng Line of Actual Control (LAC), ang de facto na border na naghihiwalay sa dalawang bansa, sa pamamagitan ng pagtatayo ng mga kalsada, paliparan, tulay, sentro ng lohistika at mga pasilidad na may dalawahang gamit at kayang sumuporta sa mga operasyong militar

Ayon sa mga analyst, binago ng pagpapalawak na ito ang estratehikong balanse sa border, na nagtulak naman sa India na pabilisin ang pagtatayo ng sarili nitong mga imprastruktura.

Ayon sa isang pag-aaral noong 2024 ng Observer Research Foundation, isang think tank na nakabase sa New Delhi, ang paglawak ng mga imprastruktura ng Tsina sa kahabaan ng LAC, kasabay ng malapit nitong estratehikong ugnayan sa Pakistan, ay "nagdulot ng tunay na banta ng digmaan sa dalawang panig at nagpatindi sa mga pangamba ng India na mapalibutan."

"Nakipagtulungan ang Tsina sa pagpapatayo ng mga imprastrukturang ito, at nagbigay rin ng suportang militar sa Pakistan," ayon sa ulat.

Ayon sa pag-aaral, ang mga pagkabahala sa "patuloy na pagpapalibot ng Tsina sa hilagang teritoryo nito" ay nagtulak sa India na magbuhos ng malaking pondo sa mga sistema ng transportasyon at lohistika sa mga rehiyon ng Ladakh at Jammu at Kashmir.

Noong Enero, inaprubahan ng India ang muling pagsasaayos ng mga pormasyon ng hukbong sandatahan sa front-line upang pabilisin ang pagpapadala ng mga sundalo at patibayin ang posisyon nito laban sa Tsina sa kahabaan ng pinagtatalunang border sa Himalayas.

Pinabilis ng New Delhi ang mga proyekto sa estratehikong Zojila Tunnel at ang pagsasaayos sa Darbuk-Shyok-Daulat Beg Oldie road, na nagsisilbing mahalagang ruta ng suplay ng militar malapit sa isa sa mga pinakasensitibong bahagi ng border.