![Hinila patungong pampang ng pulisya ng Indonesia ang kagamitang hugis-torpedo na natagpuan malapit sa Lombok Strait noong Abril 6 (kaliwa). Sa mas malapít na kuha (kanan), ipinapakita ang markang 'CSIC' ng China Shipbuilding Industry Corp. at tekstong nasa wikang Tsino na tumutukoy sa isang research unit. [North Lombok Police/AFP]](/gc9/images/2026/06/05/56457-1-1-370_237.webp)
Ayon kay Ha Er-rui |
Matapos matagpuan ang isang Chinese undersea monitoring device sa isang mahalagang Indonesian strait, muling umigting ang pagsusuri sa pagsisikap ng Beijing na bumuo ng sensor network. Ayon sa mga analyst, maaari itong makatulong sa Tsina na subaybayan ang mga submarino sa mahahalagang ruta sa karagatan ng Indo-Pacific.
Hinila ng isang mangingisdang Indonesian noong Abril ang 3.7-metrong haba na kagamitang hugis-torpedo mula sa karagatang malapit sa Lombok Strait, ayon sa ulat ng Australian Broadcasting Corp. (ABC). May nakasulat sa kagamitan na mga simplified Chinese character at marka ng “CSIC” ng China Shipbuilding Industry Corp.
Iniulat ng ABC na kinilala ng maritime defense analyst na si HI Sutton ang kagamitan bilang isang Deep-Sea Real-Time Transmission Mooring System, na nilagyan ng mga sensor upang mangalap ng datos tungkol sa paligid nito.
Posibleng bahagi ang natagpuang kagamitan ng Transparent Ocean Program ng Tsina, isang sistemang madalas ilarawan bilang "Great Undersea Wall" ng Tsina.
![Ipinapakita ng isang mapang inilabas noong 2019 ng Ocean University of China ang mga monitoring site sa 'Two Oceans and One Sea' network nito, na sumasaklaw sa Pacific Ocean, Indian Ocean, at South China Sea. Ilan sa mga lokasyon ay matatagpuan malapit sa Luzon Strait sa pagitan ng Taiwan at Pilipinas. [Ocean University of China]](/gc9/images/2026/06/05/56456-2-370_237.webp)
Pagmamapa sa kailaliman
Ayon sa ABC, inilatag ng Chinese oceanographer na Wu Lixin ang programang ito noong 2014. Iminungkahi niya ang pagbuo ng isang real-time at three-dimensional na sistema ng pagmamanman na sasaklaw sa western Pacific, Indian Ocean at South China Sea. Tinatawag ng mga Chinese researcher ang malawak na bahaging ito na "two oceans and one sea."
Iminungkahi ni Wu ang isang ambisyosong four-layer network na pagdudugtungin ng isang artificial intelligence platform na tinawag na "Deep Blue Brain" upang magproseso ng datos.
Sa isang update noong 2020, sinabi ni Wu at ng kanyang mga kasamahan na nakapagtala ng mahahalagang pag-unlad sa pananaliksik ang programa. Nakapaglunsad na ang Tsina sa panahong iyon ng mahigit 100 surface buoy at subsurface mooring sa malawak na "two oceans and one sea," aniya.
Datos na may dalawang gamit
Sinabi ni Ryan Martinson ng U.S. Naval War College sa ABC News na may sibilyang gamit sa agham ang mga sistemang ito, ngunit maaari ding magamit ang datos para sa militar dahil sa patakarang "military-civil fusion" ng Tsina.
Ipinapahiwatig ng mga isinulat at talumpati ni Wu "na ang proyekto ay hindi lamang itinutulak para sa agham, sa halip ay may layunin din itong gamitin ang kaalaman sa karagatan para sa mga operasyong pandagat, lalo na sa submarine at anti-submarine warfare," aniya. Nilinaw din ni Martinson na sariling pananaw niya ito at hindi ng pamahalaan ng U.S.
Ayon sa kanya, nakatutulong ang programa sa interes ng Beijing na pakinabangan ang mga yamang-dagat sa malalim na karagatan, lalo na ang mga mineral sa seabed sa internasyonal na katubigan.
Itinuturing ng Beijing ang mga kakayahan sa undersea warfare ng U.S., lalo na ang mga submarino at ang kakayahan ng mga itong matukoy ang mga submarino ng Tsina, bilang isang kahinaang dapat nitong punan, ayon kay Jennifer Parker, isang part-time professor sa University of Western Australia at dating officer ng hukbong pandagat ng Australia.
"Patuloy ang pagsisikap ng Tsina sa pagpapahusay ng kanilang kaalaman at kakayahang magbantay sa ilalim ng dagat: ang kanilang kakayahang maunawaan ang nangyayari sa iba't ibang bahagi ng tubig, pati na rin ang kakayahang matukoy ang mga submarino," sinabi niya sa ABC.
Ang mga kundisyong tulad ng temperatura at alat ng tubig ay "nagbibigay ng indikasyon kung gaano kaepektibo ang mga sonar at kung gaano kalayo ang maaabot ng tunog sa ilalim ng dagat," ani Parker.
Binalewala ng Beijing ang gayong mga alalahanin noong Abril. "Normal lang na minsan ay napapadpad sa teritoryong tubig ng ibang bansa ang mga kagamitan sa pananaliksik sa dagat dahil sa sira o iba pang dahilan," sinabi ng isang tagapagsalita ng Foreign Ministry sa ABC.
Mahahalagang ruta sa karagatan ng Indo-Pacific
Ang Lombok Strait, na nasa pagitan ng mga isla ng Lombok at Bali, ay mas malalim at mas malawak kaysa sa Malacca Strait. Isa ito sa iilang rutang sapat ang lalim para makadaan ang mga submarino sa pagitan ng katubigan ng Australia at South China Sea nang hindi umaangat sa ibabaw ng dagat.
Gumamit ang Tsina ng dose-dosenang research vessel at daan-daang sensor, sa pagkukunwaring pangingisda at mineral exploration, upang imapa ang mahahalagang rutang pandagat malapit sa Guam, Hawaii, Pilipinas, at Malacca Strait, iniulat ng Reuters noong Marso, ayon sa mga security analyst at ship-tracking data.
Inilarawan ng ulat ang hakbang bilang "pagmamapa sa sahig ng dagat habang naghahanda para sa submarine warfare laban sa U.S."
Ang "first island chain" -- na hanay ng mga isla mula Japan patungong Taiwan at Pilipinas hanggang sa South China Sea -- ay malawak na itinuturing na mahalagang linya ng depensa para sa Estados Unidos at sa mga kaalyado nito.
Binanggit ng Reuters si Peter Leavy, presidente ng Australian Naval Institute, sa kanyang sinabing ang Tsina ay "nababahala sa pagkaipit nito sa First Island Chain" at malinaw na "nais nitong maunawaan ang dagat upang makalabas mula rito."
Sinabi ni Marcus Hellyer, pinuno ng pananaliksik ng Strategic Analysis Australia, sa ABC na nagsimula ang pagsisikap sa pagmamatyag ng Tsina sa mga katubigan malapit sa baybayin nito sa ilalim ng isang "anti-access area denial strategy" na naglalayong matukoy ang mga submarino ng U.S. at ng mga kaalyado nito sa isang sigalot sa Taiwan. Ngunit habang nagtatayo ang Tsina ng isang "blue-water navy," aniya, kailangan nitong maunawaan ang kalagayan sa ilalim ng dagat sa mga lugar na malayo sa sariling teritoryo.
Humihinang submarine stealth
Ayon sa pagsusuri ng Defense One noong nakaraang taon, bumubuo ang People's Liberation Army ng isang "invisible net" sa western Pacific sa pamamagitan ng Transparent Ocean Program -- isang limang-layer na sistema ng mga sensor na naglalayong hamunin ang mga submarino ng U.S. at ng mga kaalyado na naghahangad makapagmaniobra at magtago.
Ayon sa pagsusuri, ang pinahusay na sensor network ay magpapaliit sa mga lugar na mapagtataguan ng mga submarino ng mga kaalyado.
Gayunpaman, sinasabi ng mga pinuno ng U.S. Navy na angbentahe ng Amerika sa ilalim ng dagat ay nananatili pa rin. Sa buod ng pananaw ni Vice Adm. Richard Seif, commander ng U.S. Navy submarine forces, nananatiling mahalagang sandata ng mga kaalyado ang mga submarino ng U.S. dahil "kaya nilang manatiling nakatago at magsagawa ng operasyon nang matagal sa mga katubigang pinagtatalunan," ayon sa Straight Arrow News noong Marso.
Sa pananaw ni Seif, maaaring mabawasan ng mga pagsisikap ng Tsina ang bentahe ng U.S. sa pagiging tago sa "ilang daanan at mahahalagang ruta sa karagatan." Malabong makamit ng Tsina ang ganap na 'transparency' sa ilalim ng dagat, aniya.