Ayon sa AFP | 2026-07-13

SYDNEY, Australia -- Kinondena ng mga bansang isla sa Pasipiko ang kamakailang ballistic missile test ng Tsinadahil sinabi nilang bumagsak ito sa gitna ng kanilang pinaghahatiang "blue continent," ayon sa mga pulitiko at analyst na nakausap ng AFP.

Maging ang mga bansang nasa Pasipiko na may pagkakautang sa Beijing ay nakisama sa pagkondena sa submarine-launched ballistic missile test ng Tsina noong Hulyo 6, na umabot nang malayo sa Karagatang Pasipiko.

Ginagamit ng mga bansang isla sa Pasipiko ang terminong "blue continent" upang ilarawan ang kanilang magkatuwang na tahanan at sama-samang pangangasiwa sa karagatan.

Ayon sa mga monitor at opisyal ng Pasipiko, ang nuclear-capable missile na may nakakabit na dummy warhead (walang pampasabog) ay bumagsak sa pagitan ng Nauru, Tuvalu at Solomon Islands.

Ang iniulat na binagsakan nito ay nasa kalagitnaan ng mga isla sa Pasipiko ngunit nasa isa sa iilang bahagi sa pagitan ng mga ito na hindi sakop ng anumang Exclusive Economic Zone (EEZ).

Sinabi ng Tsina na ang missile test ay "hindi nakatuon laban sa anumang bansa" at hindi lumabag sa anumang pandaigdigang batas.

Ngunit sinabi ni Pangulong Surangel Whipps ng Palau, na magiging host ng taunang pagpupulong ng mga lider ng Pasipiko sa Agosto, na bumagsak ang missile "sa pagitan mismo ng aming mga EEZ."

"May mga missile na tumatama mismo sa gitna ng Pasipiko nang walang paunang abiso," aniya sa isang panayam sa AFP.

Ilang araw bago nito, nakipagpulong ang sugo ng Tsina para sa Pasipiko sa Pacific Islands Forum, matapos magbigay ang Beijing ng $1 milyon sa rehiyonal na samahan, ngunit hindi nito binanggit ang nalalapit na pagsubok sa missile.

Itinuturing ng 18 miyembro ng forum ang kanilang sarili bilang mga tagapangalaga ng 20% ng ibabaw ng daigdig, na sama-samang pinangangasiwaan ang pangisdaan at nilalabanan ang pagbabago ng klima, sa loob ng pinagsama-samang mga EEZ na sumasaklaw sa 25 milyong kilometro kuwadrado (10 milyong milya kuwadrado).

Lumilitaw na bumagsak ang missile sa isang "makitid na koridor ng pandaigdigang katubigan" sa pagitan ng mga EEZ ng mga nakapaligid na isla, ayon kay Oliver Nobetau, direktor ng Pacific Islands program ng Lowy Institute.

"Bakit hindi na lamang ito isinagawa sa hilagang bahagi ng Karagatang Pasipiko, kung saan may malawak na bahagi ng pandaigdigang katubigan?" aniya.

'Hiblang nagbubuklod'

Labindalawang bansa sa Pasipiko ang tumutol sa missile test, kabilang ang maliliit na bansang umutang sa Tsina para sa kanilang imprastraktura, at ang pinakamalapit nitong katuwang sa seguridad sa Pasipiko, ang Solomon Islands.

Sinabi ng iskolar sa pandaigdigang batas pandagat na si Donald Rothwell na bagama't nagbibigay ang malalawak na EEZ sa mga bansang isla ng kontrol sa yamang-dagat at mga pagpapatrolya ng coast guard, hindi nito ipinagbabawal ang mga pagsubok sa missile.

Sinabi ni Ruth Cross Kwansing, isang ministro ng pamahalaan ng Kiribati, na ang konsepto ng "blue Pacific continent" ay mahalagang bahagi ng pagkakakilanlan ng rehiyon at siyang pinagmumulan ng matinding pagbatikos.

"Anumang mangyari sa alinmang bahagi ng karagatang ito ay umaalingawngaw sa aming lahat," aniya sa AFP.

"Kailangan ninyong baguhin ang inyong pananaw mula sa isang mapa ng magkakahiwalay at watak-watak na mga isla tungo sa pananaw na ang karagatan mismo ang buhay na hiblang nagbubuklod sa aming lahat," aniya.

"Ang ating mga dagat ay hindi isang bakanteng espasyo o isang buffer zone sa pagitan ng mga pandaigdigang kapangyarihan -- ito ang ating teritoryo, kabuhayan, at pagkakakilanlan bilang mga tagapangasiwa ng dagat."

Sinabi ni Anna Naupa, isang iskolar sa seguridad ng Pasipiko sa Australian National University, na bagama't pinaghiwa-hiwalay ng kasaysayan ng kolonyalismo ang mapa ng rehiyon, muling umusbong ang konsepto ng isang magkakaugnay na kontinente ng Pasipiko habang pinalalakas ng mga bansang isla ang kanilang sama-samang tinig tungkol sa pagbabago ng klima.

"Ang pagkadismaya ng mga bansa sa Pasipiko ay umaayon sa pagtatanggol sa mga prinsipyo ng Ocean of Peace," sabi ni Naupa, na tumutukoy sa deklarasyong inilabas ng mga lider noong nakaraang taon ma manatiling malaya ang rehiyon sa pagsubok ng sandatang nukleyar.

Idinagdag niya na ang maikling abiso ng Tsina tungkol sa pagsubok, na ibinigay lamang sa iilang bansa, ay itinuring na kawalan ng paggalang.

'Patuloy na bumabagabag'

Sinabi ni Punong Ministro James Marape ng Papua New Guinea noong Hulyo 6 na ito na sana ang "huling ganitong missile test na isinagawa sa katubigan ng Pasipiko," isang mensaheng hindi lamang para sa Tsina kundi para na rin sa lahat ng kapangyarihang militar.

Nagsagawa ang Estados Unidos ng 67 pagpapasabog ng sandatang nukleyar sa Marshall Islands sa pagitan ng 1946 at 1958, at patuloy na nagsasagawa roon ng mga ballistic missile test sa ilalim ng isang kasunduang pandepensa. Binanggit ni Pangulong Hilda Heine ng Marshall Islands ang mga makasaysayang bakas ng pinsalang dulot ng mga sandatang nukleyar sa kanyang pagpuna sa missile ng Tsina.

Nagsagawa rin ang Pransiya at Britanya ng mga pagsubok ng sandatang nukleyar sa Pasipiko bago ang 1996.

Sinabi ni Kwansing ng Kiribati na tatalakayin sa nalalapit na pulong ng mga lider ng Pasipiko sa Agosto ang lahat ng missile testing sa rehiyon, kabilang ang isinagawa ng Tsina.

Marami sa mga isla sa Pasipiko ang "patuloy na binabagabag ng pamana ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig na naganap sa rehiyon, gayundin ng pangmatagalang epekto ng mga pagsubok ng sandatang nukleyar," sabi ni Nobetau.

"Ang nagdudulot ng takot sa mga lider ng Pasipiko ay isa itong malinaw na pagpapakita ng lawak ng kakayahan ng Tsina, ngunit nagsisilbi rin itong paunang sulyap kung ano ang magiging anyo ng kinetic warfare," aniya.