Tác giả: Zarak Khan | 2025-12-18

Các tư lệnh quốc phòng từ Mỹ, Australia và Anh đã tái khởi động nỗ lực sản xuất tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân theo thoả thuận quan hệ đối tác an ninh AUKUS. Họ gần đây đã nhấn mạnh vai trò quan trọng của thỏa thuận này trong việc đối phó với sự mở rộng nhanh chóng tầm ảnh hưởng sức mạnh quân sự của Trung Quốc trên khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ngày 10/12, tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đã chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng AUKUS hàng năm, với sự tham gia của Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles và Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey. Tại hội nghị, ba nhà lãnh đạo đã tái khẳng định "cam kết chung đối với quan hệ đối tác AUKUS".

Trong một tuyên bố chung được đưa ra sau hội nghị, ba nhà lãnh đạo quốc phòng đã cho biết họ đã thảo luận về "các phương thức để tiếp tục củng cố AUKUS" và nhất trí tăng cường "nhịp độ và sự tập trung vào việc triển khai" nhằm đảm bảo sự thành công lâu dài của quan hệ đối tác này.

Mặc dù quan hệ đối tác AUKUS bao gồm nhiều công nghệ quốc phòng tiên tiến, nhưng trụ cột chiến lược quan trọng nhất vẫn là kế hoạch của Australia về sở hữu các tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân.

Phản ánh quyết tâm chung để thúc đẩy mạnh mẽ AUKUS, các quan chức quốc phòng cấp cao đã thừa nhận những nỗ lực đang diễn ra để "triển khai cơ sở hạ tầng ưu tiên và nâng cao lực lượng lao động nhằm hỗ trợ một cơ sở công nghiệp tàu ngầm ba bên được tăng cường".

Có thể tới 5 tàu ngầm hạt nhân trong vòng 15 năm

Theo điều khoản về tàu ngầm của thỏa thuận, Australia sẽ mua ít nhất ba tàu ngầm lớp Virginia của Mỹ trong vòng 15 năm, với tùy chọn mua thêm tối đa năm tàu.

Canberra đã công bố kế hoạch chuyển khoản thanh toán tiếp theo trị giá 1 tỷ đô la Mỹ để mở rộng năng lực sản xuất tàu ngầm của Mỹ.

Với khoản thanh toán này, đóng góp của Australia vào cơ sở công nghiệp tàu ngầm Mỹ đã lên tới tổng cộng 2 tỷ đô la Mỹ.

Giải thích về động thái này, ông Marles cho biết khoản đầu tư nhằm "cải thiện cả tỷ lệ sản xuất và duy trì" cơ sở công nghiệp Mỹ để sản xuất "tàu ngầm lớp Virginia cho Hải quân Mỹ".

London đã công bố khoản đầu tư 6 tỷ bảng (8 tỷ đô la Mỹ) vào cơ sở hạ tầng quan trọng tại Barrow và Derby, hai trung tâm công nghiệp chiến lược đối với vai trò của Vương quốc Anh trong chương trình tàu ngầm hạt nhân của AUKUS.

Theo Bộ Quốc phòng Anh, khoản đầu tư này sẽ tạo ra "năng lực đóng mới một tàu ngầm AUKUS mỗi 18 tháng".

Bộ Quốc phòng Anh cho biết, việc sản xuất tàu ngầm liên tục theo thoả thuận AUKUS dự kiến sẽ cung cấp lên đến 12 tàu ngầm tấn công cho Vương quốc Anh.

Trung Quốc luôn chỉ trích AUKUS, phản biện rằng họ phản đối đối đầu theo dạng khối quân sự và "bất cứ điều gì làm tăng nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân và làm trầm trọng thêm chạy đua vũ trang".

Trung Quốc gia tăng sức mạnh nhanh chóng

Tuy nhiên, các nhà phân tích quốc phòng cho rằng, sự phản đối của Bắc Kinh đối với các hành động quân sự khu vực là thiếu tính thuyết phục, khi xét đến quy mô và tốc độ gia tăng sức mạnh quân sự của chính họ.

Theo nhà phân tích an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Jennifer Parker, viết trên The Interpreter vào tháng 11, sự gia tăng này tập trung vào việc củng cố Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân, hiện đang sở hữu "hơn 370 tàu chiến, khoảng 70% trong số đó được hạ thuỷ chỉ trong vòng thập kỷ qua".

Trung Quốc đã tăng cường đáng kể đội tàu ngầm, hạ thuỷ nhiều tàu sân bay và triển khai tên lửa tầm xa có khả năng tấn công các tàu chiến và căn cứ trên các tuyến đường biển tranh chấp.

Các hoạt động của Trung Quốc "xung quanh Đài Loan và hành vi ngày càng quyết liệt đối với tàu và máy bay của Australia cùng các quốc gia khác ở Biển Đông đã cho thấy rõ những nguy cơ", bà Parker viết trong bài phân tích tháng 11 của mình cho Viện Lowy.

Trước tình hình bất ổn toàn cầu và sức mạnh quân sự đáng kể của Trung Quốc, nhiệm vụ của Australia trong việc bảo vệ các lợi ích quốc gia có vẻ là "khó khăn", bà nhận định.

Bà Parker nói thêm: "Tuy nhiên, giải pháp không phải là cố gắng đối đầu với sức mạnh quân sự của Trung Quốc, mà là bắt đầu từ việc hiểu rõ những lợi ích đó là gì, điểm yếu của Australia nằm ở đâu và cách tốt nhất để bảo vệ chúng trong trường hợp xảy ra khủng hoảng hoặc xung đột".

Trong bối cảnh này, chương trình tàu ngầm AUKUS có thể đóng vai trò "răn đe tham vọng quân sự của Bắc Kinh ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương", theo ước tính của Australian Financial Review, chi phí của chương trình dự kiến vào khoảng 368 tỷ AUD (245 tỷ USD) trong vài thập kỷ tới, bao gồm đóng mới, bảo trì và cơ sở hạ tầng.

Sự thúc đẩy của AUKUS đã trở nên cấp bách hơn sau một loạt các cuộc đối đầu gần đây giữa Trung Quốc và các đồng minh của Mỹ.

Hồi tháng 10, Australia đã chính thức phản đối Trung Quốc sau khi một máy bay chiến đấu của nước này thả pháo sáng một cách nguy hiểm gần máy bay của lực lượng không quân Australia đang thực hiện nhiệm vụ giám sát định kỳ trên Biển Đông.

Canberra mô tả cuộc đối đầu là "không an toàn và thiếu chuyên nghiệp", và cho biết nó xảy ra tại không phận quốc tế gần quần đảo Hoàng Sa có tranh chấp.

Vụ đối đầu này không phải là sự kiện đơn lẻ. Hồi tháng 2, Australia cũng chỉ trích một máy bay chiến đấu của Trung Quốc vì đã thả pháo sáng gần một máy bay giám sát Poseidon.