Tác giả: Liz Lagniton | 2025-12-22

Trung Quốc đã duy trì sự hiện diện hàng hải rộng lớn tại Biển Tây Philippines vào đầu tháng 12, trong lúc các lực lượng Philippines và Mỹ tập trận hải quân chung, theo giới chức Philippines, đồng thời cho biết các lực lượng Trung Quốc đã bắn pháo sáng trong một chuyến tuần tra trên không thường lệ khác của Philippines vài ngày trước đó.

Biển Tây Philippines là tên gọi của Manila đối với phần Biển Đông nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines.

Tập trận chung với Mỹ

Cuộc tập trận chung hôm 9 - 10/12, là Hoạt động Hợp tác Hàng hải lần thứ chín của hai đồng minh này, “là một cơ hội cho cả hai lực lượng tăng cường khả năng phối hợp tác chiến, làm sâu sắc hợp tác hoạt động và củng cố năng lực chung trong bối cảnh các thách thức an ninh đang thay đổi”, quân đội Philippines cho biết trong một tuyên bố.

Trong đợt tập trận mới nhất này, Philippines đã triển khai tàu BRP Jose Rizal, ba tiêm kích FA-50, ba máy bay A-29B Super Tucano, một trực thăng Black Hawk của Không quân Philippines và một trực thăng Sokol. Quân đội cho biết các phương tiện này thể hiện mức độ sẵn sàng tác chiến ngày càng mở rộng của đất nước cũng như năng lực ngày càng tăng trong việc tích hợp với các lực lượng đồng minh trong những kịch bản hàng hải phức tạp.

Bộ Chỉ huy Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Hoa Kỳ điều động khu trục hạm USS Rafael Peralta mang tên lửa dẫn đường, cùng các trực thăng MH-60R Seahawk và một máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon. Theo Hải quân Mỹ, hoạt động này bao gồm các nội dung như trực thăng hạ – cất cánh chéo boong tàu, diễn tập cơ động, kiểm tra thông tin liên lạc và chia sẻ nhận thức về tình hình trên biển.

Giám sát tàu Trung Quốc

Trong khi các cuộc tập trận chung đang diễn ra, giới chức Philippines tiếp tục giám sát các tàu Trung Quốc tại nhiều thực thể ở Biển Tây Philippines. Họ đã theo dõi ít nhất 20 tàu của Hải quân Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) và Hải cảnh Trung Quốc trong tuần đầu tiên của tháng 12, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, người phát ngôn Hải quân Philippines phụ trách khu vực, cho biết.

Một chuyến bay nhận thức tình hình hàng hải gần đây của Tuần duyên Philippines (PCG) đã ghi nhận sự hiện diện của 101 tàu dân quân biển Trung Quốc, ông Trinidad nói.

Ông mô tả các tàu này là “đội mũ kép”, lúc thì hoạt động như tàu đánh cá, lúc lại đóng vai trò là lực lượng hỗ trợ, khuếch đại sức mạnh cho quân đội Trung Quốc. Theo ông, thường có từ 300 đến 350 tàu như vậy được thấy trong khu vực tại bất kỳ thời điểm nào.

Bãi cạn Scarborough, nằm cách tỉnh Zambales 124 hải lý và thuộc EEZ của Philippines, vẫn là một trong những thực thể được giám sát chặt chẽ nhất. Kể từ tháng 11, Hải quân Philippines đã quan sát thấy các tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc tập trung dày đặc quanh bãi cạn này — một trong những đợt tập trung tàu Trung Quốc lớn nhất gần đây trong khu vực.

Giới chức Philippines cho biết Trung Quốc đã tăng cường tuần tra quanh bãi cạn sau khi đơn phương tuyên bố khu vực này là một “khu bảo tồn thiên nhiên," một động thái bị Manila phản đối.

Theo ABS-CBN News, một máy bay của Philippines bay qua bãi cạn ngày 11/12 đã phát hiện hai chiếc phao do Trung Quốc lắp đặt hồi tháng 11.

Trung Quốc bắn pháo sáng

Ngoài việc triển khai trên mặt biển, giới chức Philippines còn báo cáo những thách thức trực tiếp trong các chuyến bay tuần tra thường lệ. Ngày 6/12, một máy bay của Cục Nghề cá và Tài nguyên Thủy sản, được triển khai phối hợp với PCG, đã ghi lại video cho thấy ba quả pháo sáng được bắn từ Đá Subi trong khi máy bay đang bay theo lịch trình trên Nhóm đảo Kalayaan.

Trung Quốc đã quân sự hóa rạn san hô này, nhưng là nơi Philippines tuyên bố chủ quyền.

Chuẩn đô đốc Jay Tarriela, người phát ngôn PCG phụ trách Biển Tây Philippines, cho biết chuyến tuần tra là hợp pháp và nhằm giám sát tình hình đánh bắt cá, sự hiện diện của tàu nước ngoài và môi trường biển. Ông mô tả việc bắn pháo sáng là “nguy hiểm và không cần thiết”, đồng thời nhấn mạnh rằng máy bay đã tuân thủ luật pháp quốc tế.

Cũng trong chuyến bay đó, giới chức Philippines ghi nhận hoạt động dày đặc của Trung Quốc quanh Đá Subi, bao gồm một tàu bệnh viện Trung Quốc, hai tàu Hải cảnh Trung Quốc và 29 tàu dân quân biển Trung Quốc neo đậu gần đó. Đá Subi là một phần của quần đảo Trường Sa, nơi Trung Quốc đã xây dựng các căn cứ đảo nhân tạo lớn trong suốt thập kỷ qua.

Chuyến tuần tra hôm 6/12 cũng quan sát thấy tàu thuyền của các quốc gia khác trong khu vực, bao gồm các tàu khảo sát và tàu đánh cá của Việt Nam, đồng thời ghi nhận sự tập trung lớn của dân quân biển Trung Quốc tại một số thực thể có tranh chấp.

Chuyến tuần tra của Philippines phát hiện một tàu PLAN gần Bãi cạn Sabina. Tàu này đã phát đi nhiều cảnh báo qua radio đối với máy bay Philippines, dù máy bay này đang hoạt động trong khu vực mà Manila tuyên bố chủ quyền.

Ông Tarriela cho biết, các chuyến bay giám sát này là những chuyến bay minh bạch thường lệ, phù hợp với luật pháp Philippines, Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 và phán quyến trọng tài năm 2016 đã bác bỏ những tuyên bố chủ quyền hàng hải bao trùm của Trung Quốc. "Tất cả đều an toàn và nhiệm vụ đã hoàn thành”, ông nói, theo tờ Inquirer.