Tác giả: Ha Er-rui | 2025-12-30

Trung Quốc đã đều đặn mở rộng các hoạt động của mình tại khu vực Hoàng Hải, nơi có sự chồng lấn giữa Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của họ và của Hàn Quốc, theo một báo cáo mới của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một viện nghiên cứu có trụ sở tại Washington. Bắc Kinh đang sử dụng các chiến thuật “vùng xám” nhằm mở rộng ảnh hưởng và làm xói mòn chủ quyền hàng hải của Hàn Quốc, CSIS nhận định.

Một báo cáo tháng 12 của dự án Beyond Parallel thuộc CSIS cho biết, kể từ 2018, Trung Quốc đã đặt 13 phao quan trắc biển “trong và cạnh” Khu vực Biện pháp Tạm thời (PMZ) nằm trong vùng EEZ chồng lấn. Việc triển khai này vi phạm các quy định song phương Trung - Hàn, vốn cấm xây dựng các cấu trúc cố định trong PMZ, và đã gây quan ngại tại Seoul, theo báo cáo. Trung Quốc đã từ chối tháo dỡ các phao này.

Hàn Quốc và Trung Quốc thiết lập PMZ theo một thỏa thuận song phương năm 2001 nhằm tạm thời xoa dịu các tranh chấp liên quan đến vùng EEZ chồng lấn ở Hoàng Hải. Tuy nhiên, các hoạt động gần đây của Trung Quốc trong khu vực này đã gây căng thẳng trở lại, theo CSIS.

Quân đội Hàn Quốc lần đầu tiên công khai vị trí và hình ảnh các phao hồi tháng 6, và cho rằng việc triển khai này cho thấy Trung Quốc đang theo đuổi chiến lược lấn chiếm từng bước. Trung Quốc khẳng định các phao chỉ phục vụ mục đích quan trắc khí tượng, nhưng Bộ Ngoại giao Hàn Quốc đã đặt câu hỏi liệu một số phao mới hơn có thể mang chức năng trinh sát quân sự hay không.

Nguy cơ do thám

Một số phao được trang bị pin mặt trời, cho phép vận hành tự động lâu dài, CSIS cho biết, và thêm rằng, dù chưa thể xác nhận mục đích quân sự của chúng, vị trí đặt phao cho thấy nỗ lực tăng cường giám sát hàng hải và củng cố quyền kiểm soát khu vực.

Tháng 5, Trung Quốc đơn phương tuyên bố một số khu vực cấm tàu thuyền tạm thời trong PMZ để làm nơi diễn tập cho tàu sân bay mới Phúc Kiến (Fujian). Động thái này đã gây phản ứng mạnh tại Hàn Quốc, khi một số nhà bình luận nói với tờ Korea Times rằng Bắc Kinh có thể đang đẩy nhanh các hành động ở Hoàng Hải giữa bất ổn chính trị tại Seoul.

Trung Quốc cho biết các cơ sở hàng hải này phục vụ mục đích khoa học hoặc kinh tế. Tuy nhiên, Beyond Parallel nhận định các phao có thể giúp cải thiện nhận thức tình hình hàng hải và được sử dụng để củng cố quyền kiểm soát đối với các vùng biển tranh chấp. Báo cáo lưu ý rằng, so với các hành động của Trung Quốc tại Bãi cạn Scarborough ở Biển Đông, các hoạt động tại Hoàng Hải có mức độ kín đáo hơn, có thể nhằm tránh làm leo thang căng thẳng với Hàn Quốc.

“Các hành động của Trung Quốc rõ ràng đã vi phạm các thỏa thuận với Hàn Quốc”, Victor Cha, tác giả chính của báo cáo và là Chủ tịch Chương trình Triều Tiên của CSIS, nói với Chosun Ilbo. Ông cho biết Seoul đã tỏ ra thận trọng do mối quan hệ nhạy cảm với Bắc Kinh, và nhấn mạnh “không ai muốn chứng kiến một tương lai trong đó Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với Hoàng Hải”.

Hàn Quốc nên công khai chính xác tọa độ các phao để cho phép phân tích bằng vệ tinh, ông Cha nói, và kêu gọi phối hợp với Mỹ, Nhật Bản và Philippines để ra tuyên bố chung lên án và gây sức ép buộc Bắc Kinh đàm phán.

Đe dọa an ninh Hàn Quốc

Các hoạt động xây dựng của Trung Quốc ở Hoàng Hải đe dọa vùng đệm chiến lược và lối tiếp cận hàng hải phía tây của Hàn Quốc, theo một bài xã luận ngày 26/10 của Korea Times. Khu vực này nằm gần các cơ sở của Lực lượng Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc ở Pyeongtaek. “Hàn Quốc không thể để chủ quyền hàng hải của mình bị xói mòn từng bước”, tờ báo viết.

Tháng 11, Chosun Ilbo dẫn lời Stephen Yates, nghiên cứu viên cao cấp tại Quỹ Heritage, cho rằng các chiến thuật của Trung Quốc ở Hoàng Hải giống với cách nước này thúc đẩy "đường chín đoạn" ở Biển Đông. Sự thiếu hành động từ Seoul có thể biến Hoàng Hải thành “một Biển Đông thứ hai”, ông cảnh báo.

“Đường chín đoạn” là đường mà Trung Quốc vẽ trên bản đồ để tuyên bố chủ quyền đối với hơn 80% diện tích Biển Đông.

Tại một diễn biến khác, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 23/12 đã chỉ đạo áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn đối với hoạt động đánh bắt trái phép của tàu cá Trung Quốc ở Hoàng Hải, viện dẫn việc Trung Quốc ngày càng chống đối quyết liệt các biện pháp thực thi pháp luật.

Tại một cuộc họp báo của Bộ Đại dương và Nghề cá, ông Lee cho biết một số tàu Trung Quốc sử dụng các biện pháp cản trở để né tránh việc kiểm tra. Ông kêu gọi các cơ quan chức năng “nỗ lực hết sức để bắt giữ họ”.

Ông Lee đặt câu hỏi liệu các mức phạt hiện nay có đủ sức răn đe đối với các trường hợp tái phạm hay không, và khuyến nghị tăng mức xử phạt lên mức “khiến việc vi phạm không thể mang lại lợi nhuận”, và chỉ đạo lực lượng tuần duyên tịch thu tàu trong các trường hợp nghiêm trọng.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc đang lên kế hoạch cho chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Lee vào năm 2026. Hãng thông tấn Yonhap đầu tháng 12 đưa tin ông Lee nói với truyền thông quốc tế rằng ông sẽ nỗ lực hàn gắn quan hệ Hàn Quốc - Trung Quốc, đồng thời tìm kiếm hợp tác an ninh để bảo đảm ổn định tại Đông Bắc Á.