Tác giả: Liz Lagniton | 2026-01-01

Philippines cảnh báo rằng việc một tàu hải quân Trung Quốc cứu một ngư dân Philippines hôm Giáng sinh không nên bị biến thành hành động tuyên truyền, khẳng định hành động này không thể xóa sạch việc Trung Quốc quấy nhiễu ngư dân Philippines và sự hiện diện dai dẳng của Trung Quốc trong vùng biển Philippines nhiều năm qua.

Vụ việc xảy ra ngày 25/12, khi các binh sĩ Hải quân thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) cứu nạn một ngư dân Philippines ngoài khơi tỉnh Zambales, khu vực nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines nhưng cũng đang bị Trung Quốc tuyên bố chủ quyền.

Đoạn phim cho thấy lính hải quân Trung Quốc trên xuồng cao su thân cứng tiếp cận một tàu cá nhỏ của Philippines, có mang theo một tấm biển có dòng chữ viết tay "Help Me" (tạm dịch: Xin hãy giúp tôi) được làm từ nắp hộp xốp.

Các video và hình ảnh mà Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila công bố cho thấy, các lính thủy Trung Quốc trao nước đóng chai và bánh quy cho người ngư dân.

Trong video, có thể nghe thấy người ngư dân, được xác định là Larry Tumalis, liên tục cảm ơn trong lúc hai bên trao đổi lời chúc Giáng sinh. Nhà chức trách Trung Quốc mô tả đoạn video này như một hành động nhân đạo.

Ngày 26/12, Đại sứ quán Trung Quốc cho biết, một tàu khu trục của PLAN đã khẩn trương hỗ trợ nhân đạo cho một tàu cá gặp nạn hôm 25/12, trao thực phẩm và nước uống cho một ngư dân được cho là đã bị mắc kẹt ba ngày do hỏng động cơ.

Tường thuật gây tranh cãi

Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG) cảnh báo, việc đưa thông tin có chọn lọc về sự việc này có thể làm lu mờ những thực tế có ảnh hưởng sâu sắc trên Biển Tây Philippines, nơi các ngư dân Philippines vẫn báo cáo về tình trạng bị quấy nhiễu, bị hạn chế tiếp cận các ngư trường truyền thống và những cuộc chạm trán nguy hiểm với tàu Trung Quốc.

Biển Tây Philippines là tên mà Manila vẫn gọi phần Biển Đông nằm trong EEZ của mình.

Trong tuyên bố hôm 26/12, PCG cho biết họ ghi nhận và trân trọng sự hỗ trợ dành cho ngư dân Tumalis trong ngày Giáng sinh.

Tuy nhiên, người phát ngôn của PCG phụ trách Biển Tây Philippines, Đề đốc Jay Tarriela, cho rằng việc này khác hẳn với những gì ông mô tả là các hành động "man rợ, phi pháp, mang tính cưỡng ép, hung hăng và lừa dối" của lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc nhằm vào các ngư dân Philippines.

Ông Tarriela cho biết PCG không nhận được bất kỳ thông tin trước nào từ PLAN về vị trí hay tình trạng của ngư dân được cho là đã nhận hỗ trợ.

Ông cũng bác tuyên bố của Trung Quốc rằng ngư dân Tumalis đã trôi dạt trên biển suốt ba ngày, khẳng định ngư dân này đã neo an toàn vào một thiết bị tập trung cá nổi trước khi được PCG và tàu mẹ của anh ta tìm thấy trong vòng chưa đầy 24 giờ.

Theo ông Tarriela, Tumalis nói với giới chức rằng anh đã hoảng sợ khi tàu chiến Trung Quốc điều một xuồng cao su thân cứng ra tiếp cận, khiến anh cạo muội than bám trong ống xả động cơ và dùng chúng để viết dòng chữ "Help Me".

Đề đốc Tarriela cũng cho biết tàu chiến PLAN "không có lý do chính đáng để hoạt động trong EEZ của Philippines", đồng thời lưu ý rằng vị trí được báo cáo -- cách đảo Silanguin khoảng 71 hải lý về phía tây -- nằm trong vùng biển của Philippines.

Ông Tarriela nói rằng ông hy vọng vụ việc sẽ không bị lợi dụng để làm tuyên truyền. Ông cũng cho rằng qua đó, cần củng cố khẳng định rằng ngư dân Philippines có đầy đủ quyền đánh bắt tại vùng biển quanh Bajo de Masinloc, là cách mà Manila dùng để chỉ bãi cạn Scarborough.

'Quản lý hình ảnh'

Vụ cứu nạn đúng dịp Giáng sinh này xảy ra chỉ vài ngày sau sự cố sử dụng vòi rồng liên quan đến các tàu cá Philippines, thu hút lại sự chú ý đối với những cách tường thuật trái chiều liên quan đến các sự vụ trên biển.

"Chúng ta đừng để bị đánh lừa bởi cách tuyên truyền của Trung Quốc", bà Rafaela David, điều phối viên chính của nhóm Atin Ito, cho biết trong tuyên bố ngày 27/12.

Atin Ito là một nhóm chuyên vận chuyển hàng hóa quyên góp cho các binh sĩ Philippines đang đồn trú tại quần đảo Trường Sa đang tranh chấp.

"Những gì Trung Quốc đã làm không phải là hoạt động nhân đạo, mà là quản lý hình ảnh. Đó là sự hỗ trợ nhằm mục đích tuyên truyền để đánh lạc hướng chúng ta khỏi việc quấy nhiễu, bạo lực và các hành vi xâm nhập phi pháp trong nhiều năm", bà David nói, đồng thời cho rằng cách Trung Quốc tường thuật về việc ngư dân mất tích ba ngày không phù hợp với các sự kiện đã được xác lập.

Bà David đặt nghi vấn vì sao Trung Quốc lại tuần tra bên trong EEZ của Philippines và cho rằng không một hành động hỗ trợ được công bố nào có thể có sức nặng hơn hàng loạt sự cố tái diễn liên quan đến các ngư dân Philippines.

Bà dẫn lại một vụ việc ngày 12/12, trong đó lực lượng Cảnh sát biển Trung Quốc sử dụng vòi rồng áp lực cao gần bãi cạn Sabina, làm hư hại hai tàu và khiến ba ngư dân bị thương, theo tuyên bố của bà.

Vụ việc đã vấp phải sự lên án từ Hoa Kỳ, Nhật Bản, Australia và các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu. Các nước này đã chỉ trích các hành động hung hăng của Trung Quốc nhằm vào ngư dân Philippines tại Biển Tây Philippines.

Chính phủ các nước khác, trong đó có Hoa Kỳ, tái khẳng định sự ủng hộ đối với tự do hàng hải và tôn trọng luật pháp quốc tế, đồng thời cảnh báo rằng việc sử dụng vũ lực đối với các tàu dân sự làm suy yếu ổn định khu vực và làm leo thang căng thẳng trong khu vực.