Tác giả: Jia Feimao | 2026-01-08

Một cuộc đột kích của Mỹ bắt giữ nhà độc tài Venezuela Nicolás Maduro đã thổi bùng các tranh luận trong cộng đồng nói tiếng Trung trên mạng, trong đó có cả những lời kêu gọi Bắc Kinh bắt giữ Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức. Trung Quốc từ lâu đã diễn tập những kịch bản nhắm vào ban lãnh đạo Đài Loan, song các nhà phân tích cho rằng ít có khả năng Bắc Kinh sẽ hành động.

Trung Quốc coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và chưa bao giờ loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để chiếm giữ hòn đảo này.

Sau khi Mỹ bắt giữ ông Maduro tại Caracas ngày 3/1, thông tin nhanh chóng lan truyền khắp các mạng xã hội tiếng Trung. Trên Weibo, nhiều tài khoản mang khuynh hướng dân tộc chủ nghĩa đặt câu hỏi vì sao Bắc Kinh không thể “làm điều tương tự” tại Đài Loan và bắt giữ ông Lại.

Trung Quốc đã xây dựng các cơ sở huấn luyện mô phỏng đường phố xung quanh khu phức hợp Văn phòng Tổng thống Đài Loan ở Đài Bắc, dùng để diễn tập cho các kịch bản “chặt đầu”. Truyền thông Đài Loan gần đây dẫn nguồn quân sự cho biết Quân Giải phóng Nhân dân đang huấn luyện cho mục đích này tại các căn cứ ở Nội Mông, bao gồm sử dụng hỏa lực thật, các đòn tấn công mô phỏng và các chiến dịch đổ bộ đường không.

Nikkei Asia hồi tháng 10/2025 đưa tin khu vực mô phỏng này đã tăng quy mô gần gấp ba kể từ năm 2020 và được cố ý công bố rộng rãi nhằm gây sức ép tâm lý đối với Đài Loan.

The New York Times đưa tin vào hôm 6/1, sau khi ông Maduro bị bắt giữ, hashtag liên quan đã vươn lên vị trí số 1 trong danh sách tìm kiếm thịnh hành của Weibo và thu hút hơn 600 triệu lượt xem chỉ trong vòng 24 giờ, theo dữ liệu từ nền tảng này.

Theo một bài đăng của hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã, một bình luận được nhiều người hưởng ứng đã gọi chiến dịch của Mỹ là “một bài học hết sức quan trọng - đặc biệt là đối với Đài Loan”.

Một bình luận khác viết: “Nếu Mỹ có thể bắt giữ tổng thống của một quốc gia khác, thì Trung Quốc hoàn toàn có thể bắt giữ Lại Thanh Đức”.

Giới học giả lên tiếng

Theo BBC, cụm từ “Venezuela hôm nay, Đài Loan ngày mai?” nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng. Tuy nhiên, các học giả quốc tế cho rằng khả năng Bắc Kinh tiến hành một chiến dịch tương tự là rất thấp.

Ryan Hass, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Brookings, viết trên Twitter: “Bắc Kinh không kiềm chế các hành động vũ lực hay những biện pháp khác đối với Đài Loan vì tôn trọng luật pháp và các chuẩn mực quốc tế. Họ theo đuổi một chiến lược cưỡng ép phi bạo lực”.

Bonnie Glaser, Giám đốc điều hành Chương trình Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tại Quỹ German Marshall, viết trên X: “Chiến dịch tại Venezuela không phải là khuôn mẫu để Trung Quốc tiếp quản Đài Loan: Việc bắt giữ Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức nhiều khả năng sẽ không giúp Bắc Kinh đạt được mục tiêu thống nhất”.

“Việc lấy được Đài Loan phụ thuộc vào những năng lực đang phát triển nhưng chưa đầy đủ của Trung Quốc, chứ không phải vào những gì [Tổng thống Mỹ Donald] Trump đã làm ở một lục địa xa xôi”, Shi Yinhong, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân Trung Quốc ở Bắc Kinh, nhận định, theo Hãng Thông tấn Trung ương Đài Loan.

Phản ứng tại Đài Loan

Tại Đài Loan, cuộc tranh luận trên mạng đã tạo ra những phản ứng phân cực rõ rệt. Một số ý kiến cho rằng vụ này sẽ củng cố yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh đối với Đài Loan. Những người khác lại nhận định cuộc đột kích của Mỹ cho thấy khả năng chọc thủng các hệ thống phòng thủ do Trung Quốc và Nga xây dựng mà Venezuela từng trông cậy, qua đó có thể giúp tăng cường niềm tin vào năng lực phòng vệ của Đài Loan, vì hòn đảo này lệ thuộc vào vũ khí mua từ Mỹ.

Báo United Daily News của Đài Loan ngày 4/1 dẫn lời tướng Đài Loan (về hưu) Wu Sz-huai rằng, một đòn “chặt đầu” nhiều khả năng sẽ đi kèm với các chiến dịch rộng lớn hơn như xâm lược hoặc phong tỏa, và rằng một cuộc đột kích nhắm vào một mục tiêu đơn lẻ không thể thay thế cho một chiến dịch tổng hợp đa lĩnh vực.

Báo Liberty Times ngày 6/1 dẫn lời một nguồn tin quân sự Đài Loan cho biết, quân đội đã xây dựng hệ thống bảo vệ nhiều tầng cho khu vực xung quanh Phủ Tổng thống và các trung tâm chỉ huy khác, đồng thời điều chỉnh việc bố trí lực lượng tại khu vực Đài Bắc rộng lớn hơn.

Theo nguồn tin này, các lực lượng triển khai bao gồm tên lửa phòng không tầm trung và tầm ngắn cùng pháo binh, các hệ thống chống drone, cũng như lực lượng tác chiến đồn trú tại Đài Bắc gồm quân cảnh phản ứng nhanh và thủy quân lục chiến.

Trong khi đó, một số cư dân mạng Trung Quốc đã lách kiểm duyệt bằng cách liên tục nhắc đến tên ca khúc nhạc pop năm 2005 của Fish Leong: “Đáng tiếc không phải là anh”, coi đây như một cách bày tỏ ẩn dụ sự tiếc nuối rằng cuộc đột kích đã không bắt giữ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Theo truyền thông Đài Loan, sau đó các cơ quan kiểm duyệt đã gỡ bỏ ca khúc này khỏi các nền tảng phát hành tại Trung Quốc.