Theo AFP | 2026-01-26

HÀ NỘI, Việt Nam -- Đảng Cộng sản cầm quyền của Việt Nam đã "nhất trí tuyệt đối" tái bầu ông Tô Lâm làm Tổng Bí thư vào ngày 23/1, khẳng định cựu lãnh đạo ngành an ninh là nhà lãnh đạo cao nhất của đất nước trong năm năm tới và ủng hộ tầm nhìn của ông về những cải cách hướng tới tăng trưởng.

Chỉ 17 tháng sau khi đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư, ông Lâm đã loại bỏ các đối thủ và tập trung quyền lực, trong khuôn khổ một chiến dịch cải cách quyết liệt mà các quan chức mô tả là một "cuộc tiến hóa".

Quốc gia Đông Nam Á với dân số 100 triệu người này vừa là một nhà nước độc đảng mang tính kiểm soát chặt chẽ, vừa là một điểm sáng kinh tế của khu vực. Đảng Cộng sản đã tìm cách thúc đẩy tăng trưởng nhanh nhằm củng cố tính chính danh của mình.

Ngoài việc tiếp tục giữ cương vị Tổng Bí thư, ông Lâm đang tìm cách đảm nhiệm chức Chủ tịch nước, vị trí đứng thứ hai trong hệ thống chính trị Việt Nam. Người đương nhiệm hiện nay là Đại tướng Lương Cường.

Việc ông Lâm trở thành Chủ tịch nước sẽ phản ánh sự thống lĩnh quyền lực của lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình và báo hiệu sự dịch chuyển khỏi mô hình ra quyết định mang tính tập thể hơn vốn có của Việt Nam trong lịch sử.

Chưa có thông báo chính thức nào được đưa ra, nhưng các nhà phân tích cho rằng cơ cấu của Bộ Chính trị gồm 19 ủy viên — cơ quan ra quyết định cao nhất của Đảng — cho thấy nhiều khả năng ông sẽ đạt được mục tiêu này.

Hai phe phái chính trong Đảng được cho là đang cạnh tranh ảnh hưởng, gồm khối an ninh gắn với ông Lâm và một nhóm quân đội mang xu hướng bảo thủ hơn.

Phe của ông Lâm chiếm ưu thế trong Bộ Chính trị mới, trong khi đối thủ gần nhất của ông, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang, bị đẩy xuống vị trí thứ bảy.

"Cách danh sách được công bố, cùng với hình ảnh và bối cảnh xung quanh, cho thấy rất rõ rằng ông Tô Lâm sẽ nắm giữ cả hai chức vụ", ông Nguyễn Khắc Giang thuộc Viện ISEAS -- Yusof Ishak Institute của Singapore nhận định.

Một bức ảnh do truyền thông nhà nước công bố khi Đại hội Đảng kết thúc theo chu kỳ năm năm cho thấy ông Tô Lâm đầy thắng lợi đứng cạnh các đồng minh là Trần Thanh Mẫn, Trần Cẩm Tú và Lê Minh Hưng — ba ủy viên Bộ Chính trị có thứ hạng cao tiếp theo.

Điều này cho thấy năm "trụ cột" trong hệ thống lãnh đạo tập thể của Việt Nam sẽ do bốn nhân vật này nắm giữ, theo nhận định của các nhà phân tích.

"Ông Lâm đã thành công trong việc củng cố quyền lực của mình, bao gồm cả quyền lực cá nhân và sự chi phối đối với Bộ Chính trị", nhà phân tích Việt Nam học Tường Vũ nhận định.

"Toàn bộ quá trình cho thấy không ai có thể ngăn cản ông ấy", ông nói thêm, và cho rằng ông Lâm đã "đạt được điều mình mong muốn".

'Thành công ngoạn mục'

Sau khi được đưa lên giữ cương vị lãnh đạo Đảng sau khi Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng qua đời năm 2024, ông Lâm đã khiến cả nước bất ngờ trước tốc độ cải cách nhanh chóng của mình.

Ông đã loại bỏ cả những tầng nấc trong bộ máy chính phủ, bãi bỏ tám bộ hoặc cơ quan và cắt giảm gần 150.000 việc làm khỏi biên chế nhà nước, đồng thời thúc đẩy các dự án tham vọng về đường sắt và năng lượng.

Sau khi củng cố vững chắc vị thế đứng đầu Đảng, ông được kỳ vọng sẽ tập trung thúc đẩy tăng trưởng khu vực tư nhân, kinh tế số và công nghệ.

Tại cuộc họp báo bế mạc đại hội Đảng, ông kêu gọi một "mô hình tăng trưởng mới" nhằm đẩy nhanh quá trình ra quyết định và giải phóng tiềm năng khu vực tư nhân để đạt mức tăng trưởng 10% mỗi năm trong năm năm tới.

Việt Nam đã cho thấy khả năng chống chịu đáng ngạc nhiên trước mức thuế quan mới 20% do Washington áp đặt, đạt mức tăng trưởng 8% trong năm ngoái, thuộc nhóm nhanh nhất châu Á.

Tuy nhiên, việc giữ thế cân bằng giữa Mỹ — thị trường xuất khẩu lớn nhất và Trung Quốc — nhà cung cấp lớn nhất — ngày càng trở nên khó khăn hơn khi Washington nhắm tới hoạt động trung chuyển bất hợp pháp.

Trước những "khó khăn và biến động" của tình hình quốc tế, ông Lâm cho biết Việt Nam sẽ nâng tầm công tác đối ngoại lên "ngang bằng với nhiệm vụ quốc phòng và an ninh", đồng thời tìm kiếm các quan hệ đối tác chiến lược và mối quan hệ thương mại mới.

Đảng cầm quyền hầu như không dung thứ cho bất đồng chính kiến và thường xuyên bỏ tù những người chỉ trích, với hơn 160 người hiện đang bị giam giữ, theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch).

Việc ông Lâm tiến tới kiêm nhiệm chức Chủ tịch nước và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản "có thể đặt ra những rủi ro đối với hệ thống chính trị Việt Nam", ông Lê Hồng Hiệp, nghiên cứu viên cao cấp tại ISEAS -- Yusof Ishak Institute, nhận định, theo Reuters.

Không giống như Trung Quốc ngày nay hay Triều Tiên dưới triều đại họ Kim, quyền lực chính trị ở Việt Nam trước đây chưa từng tập trung vào một nhà lãnh đạo tối cao duy nhất.

Ông Lâm sẽ là người đầu tiên giành được hai chức vụ cao nhất ngay tại một kỳ đại hội Đảng, thay vì tiếp quản sau khi người tiền nhiệm qua đời. Việc đề cử Chủ tịch nước vẫn cần được Quốc hội chính thức phê chuẩn.

Dù theo cách nào, ông Lâm sẽ "tiếp tục chi phối quá trình hoạch định chính sách", bà Laura Schwartz, nhà phân tích tại công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft, nhận định.