Nguồn: AFP và Focus | 2026-01-28

Một tàu chiến Mỹ đã lần đầu tiên cập cảng một căn cứ hải quân của Campuchia kể từ khi căn cứ này được Trung Quốc cải tạo — động thái gây quan ngại tại Washington.

Mỹ cho rằng Căn cứ Hải quân Ream, nằm ngoài khơi bờ biển phía nam Campuchia, có thể mang lại cho Trung Quốc một vị trí chiến lược then chốt tại Vịnh Thái Lan, gần Biển Đông tranh chấp, mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ.

Chuyến cập cảng lịch sử

Tàu tác chiến ven bờ USS Cincinnati (LCS-20) đã neo đậu hôm 24/1 tại một cầu cảng của căn cứ, cách một cặp tàu chiến Trung Quốc khoảng 150 mét.

"Chúng tôi rất vinh dự và tự hào khi có mặt tại đây với tư cách là tàu hải quân Mỹ đầu tiên neo đậu tại cầu cảng của Căn cứ Hải quân Ream, và chúng tôi hy vọng đây sẽ là khởi đầu của một truyền thống lâu dài và của tình hữu nghị”, chỉ huy con tàu, ông Andrew J. Recame, nói với các phóng viên.

Căn cứ Ream cho biết trong một tuyên bố rằng chuyến thăm năm ngày của phía Mỹ sẽ “thúc đẩy hợp tác giữa hai nước” và cho thấy Campuchia “cam kết thực hiện chính sách mở, minh bạch và hợp tác với các đối tác quốc tế”.

Tuyên bố cho biết chuyến thăm sẽ bao gồm các hoạt động trao đổi về an ninh hàng hải và phối hợp tác chiến, nhằm tăng cường quan hệ quân sự giữa hai nước.

Theo truyền thông địa phương, khoảng 100 thủy thủ từ tàu USS Cincinnati đã tham gia giao lưu với lực lượng Campuchia trong chuyến thăm, trong đó có một trận bóng đá giao hữu.

Những nghi kỵ đối với Trung Quốc

Các nhà lãnh đạo Campuchia đã nhiều lần phủ nhận việc căn cứ này được sử dụng bởi bất kỳ một cường quốc nước ngoài duy nhất nào, sau khi truyền thông Mỹ năm 2022 đưa tin rằng các cơ sở mới tại Ream — một căn cứ ban đầu được xây dựng một phần bằng nguồn vốn của Mỹ — sẽ chỉ dành riêng cho hải quân Trung Quốc.

Thủ tướng Campuchia Hun Manet cùng một phái đoàn của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã khánh thành căn cứ được cải tạo vào tháng 4 năm ngoái.

Ông Hun Manet phủ nhận rằng cơ sở mới đã nâng cấp này sẽ cho Bắc Kinh “độc quyền” sử dụng, và nói tàu thuyền của các nước khác cũng sẽ được phép cập cảng.

Hai tuần sau lễ khánh thành, hai tàu chiến Nhật Bản là những tàu đầu tiên cập cảng căn cứ này.

Kể từ năm 2022, Bắc Kinh đã góp phần cải tạo căn cứ.

Những lo ngại của phương Tây về căn cứ này đã xuất hiện từ năm 2019, khi tờ Wall Street Journal đưa tin về một dự thảo thỏa thuận bí mật cho phép Trung Quốc neo đậu tàu chiến tại đây.

Cuối năm 2023, tàu chiến Trung Quốc lần đầu tiên neo đậu tại cầu cảng dài 363 mét trên bờ biển duy nhất của Campuchia, nằm ở phía nam đất nước, giữa Thái Lan và Việt Nam.

Một tàu chiến Mỹ đã cập cảng thương mại Sihanoukville tháng 12/2024 trong chuyến cập cảng đầu tiên sau tám năm của quân đội Mỹ tới Campuchia, khi tàu tác chiến ven bờ USS Savannah (LCS-28) biến thể Independence tới thăm nước này.

Đàm phán Mỹ - Campuchia

Trong chuyến thăm lần này, Đô đốc Samuel Paparo, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ, đã lên tàu USS Cincinnati và có các cuộc trao đổi với Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia Tea Seiha và Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Campuchia Vong Pisen, theo thông cáo của Hải quân Mỹ.

Thông cáo khẳng định chuyến thăm thể hiện sự hợp tác ngày càng sâu sắc và tình hữu nghị mở rộng giữa hải quân của Mỹ và Campuchia, và cho biết thêm rằng hai nước “sát cánh bên nhau để duy trì một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.

Theo ông Paparo, các chuyến thăm gần đây của Mỹ tới Campuchia, bao gồm chuyến cập cảng của USS Cincinnati, là chỉ dấu về niềm tin vào chủ quyền của Campuchia.

“Từ năm 2006, đã có 37 chuyến tàu cập cảng tại Campuchia”, ông Paparo nói. “Chúng tôi có tham vọng không chỉ dừng lại ở các chuyến thăm hằng năm, và đang cùng nhau thúc đẩy nhiều chuyến thăm cảng hơn và phát triển thêm các cuộc diễn tập hàng hải.

“Cùng nhau, chúng ta nâng cao năng lực, tăng cường khả năng tương tác thông qua lăng kính của sự tôn trọng lẫn nhau”, tờ Cambodianess dẫn lời ông Paparo.

Mỹ đã phát tín hiệu quan tâm đến việc mở rộng hợp tác quân sự với Campuchia, trong đó có kế hoạch khôi phục cuộc tập trận quân sự chung Angkor Sentinel, vốn bị Campuchia đình chỉ năm 2017.

Campuchia từ lâu là một trong những đồng minh kiên định nhất của Trung Quốc tại Đông Nam Á, và Bắc Kinh đã gia tăng ảnh hưởng đối với Phnom Penh những năm gần đây.

Dưới thời cựu Thủ tướng Hun Sen, cha của Hun Manet, Trung Quốc đã rót hàng tỷ USD vào các dự án hạ tầng, trong khi các chuyến thăm hải quân gần đây của Mỹ cho thấy dấu hiệu ấm lên trong quan hệ giữa Washington và Phnom Penh.