Nguồn: AFP | 2026-02-09

HONG KONG — Một tòa án Hong Kong hôm 9/2 đã tuyên phạt ông trùm truyền thông ủng hộ dân chủ Jimmy Lai 20 năm tù sau một phiên tòa an ninh quốc gia nổi bật, mà các tổ chức nhân quyền và nhiều quốc gia phương Tây lên án là biểu tượng cho sự thu hẹp tự do báo chí tại đặc khu này.

Nhà sáng lập 78 tuổi của tờ Apple Daily nay đã ngừng hoạt động bị kết tội vào tháng 12 với hai cáo buộc cấu kết với nước ngoài theo một đạo luật an ninh quốc gia bao trùm do Bắc Kinh áp đặt, cùng một tội danh xuất bản ấn phẩm mang tính kích động.

“Sau khi xem xét hành vi phạm tội nghiêm trọng và nặng nề của Lai... Tòa án nhận thấy tổng mức án trong vụ việc này nên là 20 năm tù giam”, tài liệu tóm tắt của hội đồng thẩm phán nêu rõ.

Hai năm trong số đó sẽ được tính trùng với bản án tù hiện có của ông Lai, đồng nghĩa ông sẽ phải thụ án thêm 18 năm, các thẩm phán viết.

Ông Lai, đã bị giam giữ từ năm 2020, ngồi bình thản tại vành móng ngựa khi bản án được tuyên.

Khi bị dẫn ra ngoài, ông nghiêm trang vẫy tay chào những người tham dự tại khu vực dành cho công chúng, trong đó có vợ ông Teresa, cựu Giám mục Hong Kong, Hồng y Joseph Zen, và các cựu phóng viên của Apple Daily.

Khoảng 70 người ủng hộ bất chấp trời lạnh đã xếp hàng từ sáng sớm bên ngoài tòa án West Kowloon, trong khi hàng chục nhà báo tập trung trước lối vào tòa nhà.

Các nhóm nhân quyền đã lên án vụ án của ông Lai như một hồi chuông cáo chung cho tự do báo chí tại Hong Kong, trong khi nhiều lãnh đạo quốc tế kêu gọi Hong Kong và Bắc Kinh trả tự do cho ông.

Chỉ trích quốc tế

Các tổ chức nhân quyền lên án bản án là quá nặng và bất công.

“Bản án 20 năm tù khắc nghiệt đối với Jimmy Lai, 78 tuổi, thực chất là một án tử hình. Một bản án ở mức độ này vừa tàn nhẫn vừa vô cùng bất công”, bà Elaine Pearson, Giám đốc khu vực châu Á của Human Rights Watch, nói trong một tuyên bố.

“Phán quyết này cần được hủy bỏ ngay vì không phù hợp với luật pháp quốc tế”, Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Türk nêu trong một tuyên bố.

Tổ chức Ân xá Quốc tế cho rằng vụ án đánh dấu “một cột mốc u ám nữa trong quá trình Hong Kong chuyển từ một thành phố được quản trị bằng pháp quyền sang bị cai trị bằng nỗi sợ”.

Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết ông đã nêu vấn đề của ông Lai, một công dân Anh, trong cuộc gặp với lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hồi tháng trước.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi trả tự do cho ông Lai.

Ủy ban Bảo vệ Nhà báo cho biết trong một tuyên bố trước khi tuyên án rằng phiên tòa xử ông Lai “ngay từ đầu chỉ là một màn kịch và thể hiện sự coi thường hoàn toàn các luật của Hong Kong vốn được cho là để bảo vệ tự do báo chí”.

Tổ chức Phóng viên Không Biên giới nói việc tuyên án ông trùm truyền thông “sẽ có tác động vượt xa bản thân Jimmy Lai, gửi đi tín hiệu mang tính quyết định về tương lai của tự do báo chí tại vùng lãnh thổ này”.

Bắc Kinh bác bỏ các chỉ trích, coi đó là hành động bôi nhọ hệ thống tư pháp Hong Kong, trong khi chính quyền Hong Kong khẳng định vụ án của ông Lai “không liên quan đến tự do ngôn luận và tự do báo chí”.

Nhà hoạt động Tsang Kin-shing, thành viên của Liên đoàn Dân chủ Xã hội nay đã giải thể, cho biết ông lo ngại trước tuổi tác cao của ông Lai.

“Apple Daily đã đóng cửa, và tâm thế của giới truyền thông đã thay đổi hoàn toàn”, ông Tsang nói với AFP.

Apple Daily buộc phải đóng cửa vào năm 2021 sau các cuộc đột kích của cảnh sát.

Bên ngoài tòa án, cảnh sát triển khai hàng chục sĩ quan, một xe bọc thép và một xe xử lý bom mìn.

Mức phạt nghiêm khắc

Từ lâu bị Bắc Kinh coi là cái gai trong mắt, ông Lai bị truy tố theo luật an ninh quốc gia Hong Kong do Bắc Kinh áp đặt năm 2020, một năm sau các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ quy mô lớn và đôi khi bạo lực tại trung tâm tài chính này.

Trong phán quyết hồi tháng 12, các thẩm phán cho rằng ông Lai đã “nuôi dưỡng sự bất mãn và thù ghét (Trung Quốc) trong nhiều năm trưởng thành” và tìm cách thúc đẩy “sự sụp đổ của Đảng Cộng sản Trung Quốc”.

Tám bị cáo khác, trong đó có sáu lãnh đạo Apple Daily, hôm 9/2 nhận các mức án lên tới 10 năm tù giam. Tất cả đều đã nhận tội.

Luật sư bào chữa của ông Lai, Robert Pang, trước đó nói với tòa rằng một bản án tù dài hạn sẽ “khắc nghiệt hơn” đối với người ở độ tuổi và thể trạng như ông Lai.

“Mỗi ngày (ông Lai) ở trong tù sẽ đưa ông ấy tiến gần hơn tới cuối đời”, ông Pang đã nói khi đó.

Hai người con của ông gần đây đã bày tỏ lo ngại về tình trạng sức khỏe của ông, song nhà chức trách cho biết ông Lai đã nhận được sự chăm sóc “đầy đủ và toàn diện”.

Tính đến đầu tháng này, Hong Kong đã bắt giữ tổng cộng 386 bị cáo liên quan đến các tội danh an ninh quốc gia, trong đó 176 người đã bị kết án.