Tác giả: Ha Er-rui | 2026-07-24

Người dân Thái Lan đang biểu tình để yêu cầu chấm dứt tình trạng ô nhiễm sông ngòi do vốn đầu tư từ Trung Quốc gây ra.

Những người biểu tình đã tuần hành trên đường phố Bangkok, cùng những tấm biển có dòng chữ: "Nơi đây là Thái Lan, không phải Thiên An Môn" và "Chấm dứt bạo lực nhắm vào những người bảo vệ môi trường". Các biểu ngữ khác thì yêu cầu: "Ô nhiễm không có biên giới. Trách nhiệm cũng vậy" và "Năng lượng sạch không được gây ô nhiễm những dòng sông ".

Người dân Thái Lan đã phẫn nộ biểu tình bên ngoài lãnh sự quán Trung Quốc tại Chiang Mai trong ngày 6/7 và trước Đại sứ quán Trung Quốc ở Bangkok 2 ngày sau đó. Họ phản đối việc khai thác các mỏ vàng và đất hiếm do Trung Quốc hậu thuẫn ở Myanmar. Theo họ, chính các mỏ này đã gây ô nhiễm nghiêm trọng cho các con sông ở hạ lưu.

Ô nhiễm asen và chì

Những người biểu tình phản ứng trước tình trạng nồng độ asen và chì vượt mức cho phép tại các con sông ở miền bắc Thái Lan. Các nhà chức trách đã theo dõi và phát hiện ra thành phần kim loại nặng ở các dòng sông này kể từ khi có một số sự việc đáng lo ngại diễn ra vào cuối năm 2024.

Tháng 5/2025, tờ Bangkok Post đưa tin, dòng sông Kok từng trong xanh nay đã trở nên đục ngầu. Trẻ em tắm trên con sông này bị mẩn ngứa. Những người nông dân thấy hoa màu của họ bị héo rũ.

Thời điểm đó, tờ Bangkok Post cho biết, hồi đầu năm 2025, các cơ quan chức năng đã phát hiện nồng độ asen và chì vượt ngưỡng an toàn tại huyện Mae Ai, tỉnh Chiang Mai.

Một năm sau, trong thời gian từ ngày 27/4 đến ngày 1/5, giới chức Thái Lan đã tiến hành xét nghiệm nguồn nước ở nhiều con sông thuộc 2 tỉnh Chiang Mai và Chiang Rai. Họ nhận thấy nồng độ asen cao bất thường tại sông Kok và sông Sai. Theo trang tin The Nation của Thái Lan, giới chức cũng phát hiện nồng độ mangan ở mức không an toàn trong nguồn nước của sông Sai.

Từ biểu tình biến thành bạo lực

Trong khi cuộc biểu tình ở Bangkok diễn ra ôn hòa thì trước đó ở Chiang Mai, cuộc biểu tình lại xảy ra tình trạng bạo lực, khiến 2 người biểu tình bị thương.

Người biểu tình ở Bangkok đã đeo mặt nạ hình Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong khi những người biểu tình ở Chiang Mai lại có hoạt động mang tính biểu tượng là chế biến món gỏi cá (larb pla) — một món ăn có vị cay của Thái Lan, từ cá đánh bắt trên dòng sông Kok đang bị ô nhiễm.

Trong tuyên bố phát biểu ở bên ngoài đại sứ quán Trung Quốc tại Bangkok, Lertsak Kamkongsak, chủ tịch Ủy ban Điều phối Các tổ chức Phi chính phủ về Phát triển (NGO-COD), kêu gọi Bắc Kinh ưu tiên giải quyết vấn đề ô nhiễm xuyên biên giới.

Khai thác mỏ thời kỳ nội chiến

Tuyên bố này trích dẫn các báo cáo về việc phát hiện kim loại nặng trong nước của các tuyến đường sông ở miền bắc Thái Lan và yêu cầu điều tra các mỏ quặng mà Trung Quốc cấp vốn tại bang Shan, Myanmar. Chủ tịch Lertsak nhấn mạnh, các khoản đầu tư xuyên biên giới phải đi kèm với các biện pháp bảo vệ môi trường và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp đối với các cộng đồng hạ lưu bị ảnh hưởng.

Dưới sự bảo trợ của Trung Quốc, hoạt động khai thác mỏ đã nhanh chóng lan đến những khu vực ngoài tầm kiểm soát của chính quyền quân sự ở Myanmar trong bối cảnh nước này đang diễn ra nội chiến, những người lãnh đạo cuộc biểu tình cho biết.

Theo họ, việc đẩy mạnh hoạt động khai thác mỏ tại những nơi thiếu sự giám sát hiệu quả này khiến các cộng đồng ở khu vực hạ lưu gần như không có cơ hội yêu cầu những người gây ô nhiễm phải chịu trách nhiệm.

Yêu cầu Trung Quốc giải trình

Người phát ngôn của Đại sứ quán Trung Quốc tại Bangkok tuyên bố, Trung Quốc ủng hộ việc phối hợp chặt chẽ hơn giữa Thái Lan và Myanmar. Đại sứ quán nước này kêu gọi hai nước nói trên cùng nhau điều tra vấn đề này càng sớm càng tốt.

Tuy nhiên, theo tuyên bố của NGO-COD trên Facebook, những người biểu tình yêu cầu Bắc Kinh phải hiện thực hóa cam kết đã tuyên bố trong việc buộc các công ty Trung Quốc ở nước ngoài tuân thủ luật pháp nước sở tại cũng như các "tiêu chuẩn về môi trường và nhân quyền quốc tế".

Tuyên bố nhấn mạnh: Trung Quốc không thể xây dựng sự thịnh vượng của mình "bằng cách bức tử các con sông và cộng đồng bên kia biên giới". "Nếu lợi nhuận có thể xuyên biên giới thì trách nhiệm cũng phải vượt qua ranh giới này."