Oleh Chen Wei-chen | 2026-03-31

Platform pembayaran mudah alih China semakin berkembang di seluruh Jepun. Transaksi yang disalurkan di luar sistem perbankan domestik boleh menjejaskan pengawasan cukai serta peraturan kewangan, kata pihak berkuasa.

Isu ini timbul secara terbuka pada 11 Mac apabila Tsukasa Abe daripada Parti Inovasi Jepun menyoal pengawal selia dalam parlimen.

Peningkatan penggunaan Alipay dan WeChat Pay dalam kalangan peniaga di Jepun membolehkan sebahagian transaksi domestik memintas sistem kewangan negara itu, katanya.

"Walaupun transaksi berlaku di kedai-kedai di Jepun, aliran dana diuruskan melalui akaun bank serta infrastruktur pembayaran di luar Jepun China," kata Abe. Trend ini boleh membawa kepada kewujudan ruang ekonomi "selari" di luar sistem Jepun, katanya.

Aliran selari

Kelompok perniagaan China di kawasan Ikebukuro, Tokyo, dan Nishi-Kawaguchi, Saitama kini menguasai keseluruhan blok. Di sesetengah kawasan, ratusan kedai bergantung terutamanya pada Alipay dan WeChat Pay, dengan kebanyakan transaksi memintas penggunaan yen.

"Kami tidak banyak menggunakan bahasa Jepun, dan kami hampir tidak lagi memerlukan yen," seorang ahli perniagaan imigran China memberitahu Sankei Shimbun. "Ini sudah pun seperti China."

Sistem ini mendebitkan bayaran terus daripada akaun bank pelanggan di China dan menyalurkan hasil jualan peniaga ke akaun di China, menurut penggubal undang-undang dan laporan media tempatan.

Oleh sebab transaksi sebegini tidak melalui institusi kewangan Jepun pada mana-mana peringkat, pihak berkuasa mempunyai pengawasan yang terhad terhadap aliran dana. Justeru agensi cukai berdepan kesukaran untuk mengesahkan jumlah jualan sebenar dan pendapatan boleh cukai.

Amalan ini menimbulkan dua risiko utama, kata Abe.

Dari sudut percukaian, "walaupun aktiviti ekonomi sebenar berlaku di Jepun, pihak berkuasa cukai mungkin menghadapi kesukaran untuk menjejaki pendapatan dan jualan jika aliran dana tidak dapat dikesan dalam negara."

Keadaan ini boleh membolehkan aktiviti ekonomi beroperasi di luar rangka kawal selia Jepun dan meningkatkan pendedahan kepada kewangan haram, kata beliau.

Menteri Kewangan Satsuki Katayama, yang menjawab soalan Abe, menyifatkan isu itu sebagai "amat serius." Undang-undang sedia ada tidak mempunyai mekanisme untuk mengawal selia transaksi di luar infrastruktur perbankan domestik, kata beliau.

"Berkemungkinan menjadi amat sukar dalam amalan untuk menguatkuasakan keperluan pendaftaran undang-undang serta melaksanakan kuasa penyeliaan," ujar beliau.

Kerajaan perlu menangani jurang kawal selia bagi memastikan keadilan dan mengekalkan keyakinan awam, kata beliau sambil menambah bahawa keadaan ini "mesti diperbetulkan" sebagai sebahagian daripada usaha lebih luas untuk mengurus dasar penduduk asing dan integrasi ekonomi.

Jurang kawal selia

Namun, penguatkuasaan kekal terhad dari segi struktur.

Apabila transaksi sepenuhnya melalui akaun luar negara tanpa sebarang perkaitan dengan bank Jepun, pengawal selia berdepan kesukaran untuk mendaftarkan dan mengawasi pengendali pembayaran asing. Rangka kerja sedia ada sangat bergantung pada perantara kewangan domestik.

Sejak 2010-an, peruncit Jepun, daripada pasar raya dan kedai serbaneka hinggalah ke gedung serbaneka seperti Takashimaya, telah menerima pakai sistem pembayaran mudah alih China bagi memenuhi keperluan pelancong China yang berbelanja besar.

Di China, platform sebegini kini merangkumi kira-kira 80% jumlah transaksi, sekali gus mengukuhkan capaian global dan kebergantungan pengguna. Menjelang September lalu, platform domestik seperti PayPay dan NTT Docomo telah mula menyokong WeChat Pay, yang seterusnya mengintegrasikan sistem ini dengan lebih mendalam ke dalam persekitaran runcit Jepun.

Usaha membersihkan sistem

Namun, sebahagian peruncit Jepun sejak kebelakangan ini mula menamatkan sokongan terhadap Alipay dan WeChat Pay secara berperingkat. Logo mereka kini semakin kurang kelihatan di kedai-kedai.

Sesetengah pemerhati menganggap perubahan ini sebagai tanda awal "pemisahan ekonomi", yang mencerminkan ketegangan geopolitik serta kepekaan kawal selia yang semakin meningkat.

Pemain industri berkata, transaksi sebegini tidak semestinya berada di luar jangkauan kawal selia.

Dalam banyak kes, pembayaran mudah alih rentas sempadan melibatkan kerjasama dengan institusi pemeroleh berlesen tempatan yang mengurus penyelesaian transaksi serta memastikan pematuhan terhadap keperluan cukai dan keperluan domestik berkaitan pencegahan pengubahan wang haram.

Model itu setanding dengan rangkaian kad antarabangsa, di mana pelbagai bidang kuasa berkongsi tanggungjawab untuk pengawasan, kata orang dalam industri, menurut Vision Times.

Risiko penguatkuasaan

Pada masa yang sama, pihak berkuasa terus bimbang tentang penyalahgunaan dan jurang dalam penguatkuasaan.

Kumpulan terancang telah mengeksploitasi sistem pembayaran mudah alih untuk memudahkan pemindahan dana rentas sempadan, termasuk skim di mana pelaku menjual semula barang yang dibeli di Jepun bagi menukar yuan kepada yen atau dolar AS, kata penganalisis.

Pihak berkuasa Jepun telah mempertingkatkan penguatkuasaan, termasuk menumpaskan sebuah kumpulan yang dikaitkan dengan China yang didakwa melakukan pengubahan wang haram melalui pembelian kondominium mewah pada Oktober lalu, menurut laporan PaymentsJournal.

Pengubahan wang haram telah menjadi industri yang menguntungkan di China, apabila kawalan modal yang lebih ketat mendorong aliran dana haram rentas sempadan. Rangkaian sebegini melakukan pengubahan wang haram sehingga $150 bilion setiap tahun, menurut anggaran Jabatan Perbendaharaan AS.

Firma analitik rantaian blok Chainalysis berkata rangkaian pengubahan wang haram berbahasa Cina memproses transaksi mata wang kripto bernilai $16.1 bilion pada 2025, iaitu kira-kira 20% daripada aktiviti pengubahan wang haram global yang diketahui.

Jepun sedang mempertimbangkan pindaan undang-undang yang akan mengklasifikasikan transaksi sebegini sebagai domestik untuk tujuan kawal selia, memperluas pengawasan serta menutup kelompangan undang-undang, kata Katayama.

Isu ini berkemungkinan dibangkitkan dalam Kumpulan Tujuh, ketika kerajaan berusaha mencari tindak balas bersepadu terhadap risiko pembayaran digital rentas sempadan, kata beliau.