Ayon sa AFP at Focus | 2026-02-23

THITU ISLAND, Pilipinas -- Nanawagan ang isang senador ng Pilipinas ng mas malawak na ugnayang panseguridad at “tuluy-tuloy” na pagtutol sa mga pag-aangkin ng Tsina sa South China Sea habang bumibisita sa isa sa mga maliliit na teritoryong hawak ng Pilipinas sa pinagtatalunang karagatan noong Pebrero 21.

Ang Thitu Island, na kilala bilang Pag-asa sa Pilipinas, ay tahanan ng humigit-kumulang 400 Pilipino, karamihan ay mga mangingisda at kanilang mga pamilya. Inaakusahan sila ng Tsina na ilegal na naninirahan doon. Matatagpuan ito mga 450 kilometro sa kanluran ng Palawan, sa loob ng pinagtatalunang Spratly island, isang grupo ng mahigit 700 maliliit na isla, bahura at atoll na pinaniniwalaang nakapatong sa malalaking likas na yaman.

Sinabi ni Senador Risa Hontiveros, isang matapang na kritiko ng Tsina, sa AFP noong Pebrero 21 na naniniwala siyang hindi handa ang mga Pilipino na isuko ang “anumang bahagi ng West Philippine Sea," gamit ang tawag ng Maynila sa mga katubigan sa kanlurang baybayin ng bansa.

Nanawagan sa 'tuluy-tuloy na pagtutol'

“Kailangan natin ng tuluy-tuloy na diplomatiko at politikal na pagtutol,” ani Hontiveros matapos ang mahigit dalawang oras na biyahe sakay ng eroplano kasama ang mga lokal na mamamahayag.

Habang ikinagagalak ang pagpapatibay ng ugnayang kasunduan ng Pilipinas sa Estados Unidos nitong mga nakaraang taon, sinabi ni Hontiveros na umaasa ang Maynila na makapagsama pa ng mas maraming “bansang may kaparehong pananaw.” “Kailangan nating patuloy na paunlarin ang ating ugnayang panseguridad at depensa sa ibang bansa, kabilang ang magkasanib na pagpapatrolya,” aniya.

Isang mamamahayag ng AFP na sumakay ng ikalawang eroplano patungong Thitu Island ang nakakita ng mga barko ng hukbong-dagat at coast guard ng Tsina na nagpapatrolya malapit sa isla.

Ayon kay Hontiveros, napansin niyang naging mga karakter na Chinese ang mga simbolo sa kanyang cellphone bago siya lumapag. Nagdala siya ng mahahalagang pangangailangan at serbisyong medikal para sa suporta sa pagpapaunlad ng isla.

Hindi agad tumugon ang embahada ng Tsina sa Maynila sa kahilingan para sa pahayag.

Naganap ang pagbisita ni Hontiveros habang tinatalakay ng mga opisyal sa Maynila kung paano ipagtatanggol ang Kalayaan Island Group, na kinabibilangan ng Thitu. Sa mga nakaraang linggo, nagpalitan ng patutsada ang mga senador at ang embahada ng Tsina, habang nagpahiwatig naman ang iba pang matataas na opisyal ng kanilang layuning higit pang palakasin ang presensya sa isla.

Sinabi ni Senate President Pro Tempore Panfilo “Ping” Lacson na nais niyang muling bisitahin ang Thitu kung may transportasyon at maayos na iskedyul sa Senado, at binanggit niyang may "mga kakulangan" pa rin sa imprastruktura ang isla, lalo na sa edukasyon. Huli siyang bumisita roon noong 2021.

Takot sa pagsalakay o pagsakop ng Tsina

Pinatotohanan ni Lacson ang pangangailangan ng matibay na paninindigan at sinabing “nasa aming tungkulin, lalo na sa Sandatahang Lakas, na protektahan at ipagtanggol ang Pag-asa mula sa anumang pananalakay at, pinakamalala, sa pananakop,” ayon sa ulat ng Philippine Daily Inquirer noong Pebrero 21.

Sa isang hiwalay na pahayag, sinabi ng Philippine National Police (PNP) na may mga tauhan ito sa Thitu at nakatuon sa panloob na seguridad, kaligtasan ng publiko, at kapayapaan at kaayusan, habang ang militar ang nangunguna sa depensa sa labas ng bansa. Ayon kay PNP chief Gen. Jose Melencio Nartatez Jr., nakikipag-ugnayan ang kanyang puwersa sa militar, coast guard, namamahala sa isla, at iba pang ahensya sa pagpaplano para sa proteksyon at agarang pagtugon sa emerhensiya, ayon sa ulat ng Inquirer noong unang bahagi ng Pebrero.

Nang tanungin tungkol sa posibilidad ng hidwaan ng US at Tsina tungkol sa kalapit na bansang Taiwan, sinabi ni Hontiveros na dapat “labis na mag-alala” ang Pilipinas, dahil sa lapit ng pinakahilagang lalawigang Batanes sa Taiwan.

Itinuturing ng Tsina ang isla na may sariling pamahalaan bilang bahagi ng teritoryo nito at nagbabanta na sakupin ito sa pamamagitan ng puwersa.

“Marami tayong mga kababayan na nagtatrabaho doon [sa Taiwan],” ani Hontiveros. “Lalo pang kailangan nating maging maagap na... pilitin ang mapayapang paglutas ng mga hidwaan.”