Ayon sa AFP at Focus | 2026-05-18

SYDNEY -- Isang dating pinuno na sumuporta sa ugnayan sa Taiwan at isang kritiko ng Tsina ang nagkamit ng mahahalagang papel sa bagong pamahalaan ng Solomon Islands, na hudyat ng pagbabago para sa pinakamalapit na kaalyado ng Beijing sa Timog Pasipiko.

Inihalal ng mga mambabatas si Prime Minister Matthew Wale ng Solomon Islands noong Mayo 15 matapos matalo sa boto ng kawalan ng tiwala ang kanyang hinalinhan.

Mahigpit na binabantayan ng mga diplomat sa Kanluran ang pagbabago ng pinuno sa arkipelagong may estratehikong lokasyon na matatagpuan 1,600km hilagang-silangan ng Australia.

Ang Tsina at ang kaalyado ng U.S. na Australia ang pinakamalalaking donor at katuwang sa seguridad ng Solomons at nag-aagawan para sa impluwensya. Itinalaga ni Wale si dating Prime Minister Rick Hou bilang Foreign Minister, at si Peter Kenilorea bilang ministro para sa National Planning and Development Coordination, na direktang nakikipag-ugnayan sa mga donor na bansa.

Miyembro si Kenilorea ng Inter-Parliamentary Alliance on China, isang pandaigdigang grupo ng mga mambabatas na kritiko ng Beijing.

"Maaaring mailang sa kanya ang Tsina," sinabi ni James Batley, isang dating Australian high commissioner sa Solomon Islands, sa AFP tungkol kay Kenilorea. "Uunahin niya ang transparency."

Kontrobersyal ang ugnayan sa Tsina

Si Wale, na kalaban ng kontrobersyal na kasunduan sa seguridad ng 2022 sa Tsina, kalaunan ay tumutol sa pagpapawalang-bisa nito dahil magdudulot ito ng "mga hindi kinakailangang problema," ayon sa Australian Broadcasting Corporation. Ngunit maaari niyang igiit ang mas malinaw na transparency kaugnay ng kasunduan.

Dagdag ni Batley, ang mga pagtatalaga ni Wale sa gabinete ay "nagpapadala ng mensahe" tungkol sa kanyang pag-aalinlangan sa Beijing. Gayunpaman, "malabong bawiin ng Solomons ang desisyon nito sa ugnayan sa Tsina."

Naging punong ministro si Rick Hou mula 2017 hanggang 2019, bago lumipat ang ugnayan ng Solomons mula Taiwan patungong Tsina noong 2019. Binatikos niya ang hakbang na iyon.

Ayon kay Batley, si Hou, na dating gobernador ng reserve bank, "ay may karanasan sa ugnayang pandaigdig at hindi basta-basta matitinag."

Nakipagpulong kay Wale ang mga kinatawan mula sa Tsina at Australia noong Mayo 16.

Sinabi ni Wale kay Chinese ambassador Cai Weiming na nakatuon ang Solomons sa prinsipyong "One China" at naglalayong makipagtulungan nang malapitan sa Tsina upang makapaghatid ng konkretong benepisyo para sa mga tao, ayon sa pahayag ng pamahalaan ng Solomon Islands noong Mayo 18.

Sa isang pagpupulong kay Australian High Commissioner Jeff Roach, hinikayat ni Wale ang Australia na "mag-isip nang malaki at pangmatagalan upang higit pang mapalago at mapangalagaan ang pakikipagkatuwang," ayon sa tanggapan ng punong ministro.

Ang Australia ang naging pinakamalaking donor at pinipiling katuwang sa pag-unlad sa loob ng ilang dekada, dagdag pa nito.

Pagbabawal sa pag-export ng dolphin

Inanunsyo ni Wale ang muling pagpapatupad ng pagbabawal sa pag-export ng mga buhay na dolphin, isang hakbang na ikinatuwa ng mga grupong pangkalikasan.

Pinawalang-bisa ng nakaraang pamahalaan ang ilang dekada nang pagbabawal sa kalakalan noong Mayo 14, ang araw na pinatalsik si Prime Minister Jeremiah Manele.

Sinabi sa AFP ni Lawrence Makili, isang tagapagtanggol ng kalikasan na nakabase sa Honiara, na ikinatuwa niya ang mabilis na aksyon upang matigil ang iligal na pagbebenta ng mga dolphin.

"Ito ang tamang desisyon hindi lamang para iligtas ang mga dolphin kundi para maprotektahan din ang industriya ng tuna," sabi niya.

Isang kumpanya ang nag-apply na manghuli at mag-export ng 50 dolphin, na binalaan ng mga grupong pangkalikasan na maaaring makasama sa pandaigdigang reputasyon ng industriya ng tuna ng Solomons, isa sa pinakamalaking pinagkukunan nito ng kita.

Bagama't tradisyon na ng mga manghuhuli ng dolphin sa Malaita ang pumatay ng mga nilalang-dagat para sa kanilang mga ngipin, kamakailan lamang ay umani ng matinding pagsusuri ang paghuli at pag-export ng mga dolphin sa mga aquarium sa Tsina.