Ayon kay Shirin Bhandari | 2026-07-10

Nagpalitan ng maaanghang na pahayag ang embahada ng Tsina sa Maynila at ang pamahalaan ng Pilipinas noong huling bahagi ng Hunyo hinggil sa pagiging lehitimo ng desisyon sa arbitrasyon noong 2016 sa South China Sea, na muling bumuhay sa isang dekada nang legal na sigalot ilang linggo lamang bago ang ika-10 anibersaryo nito sa Hulyo 12.

Nagsimula ang palitan ng mga pahayag matapos muling pagtibayin ng Department of Foreign Affairs (DFA) ng Pilipinas noong Hunyo 22 na pinal at may bisa ang desisyon sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS). Kinabukasan, tinanggihan ng embahada ng Tsina ang naturang desisyon at iginiit na ito ay walang bisa at walang legal na epekto.

Ibinasura ng naturang pandaigdigang hukuman ang pag-aangkin ng Tsina sa mahigit 80% ng South China Sea.

Hidwaang legal

Ang Tsina, na hindi lumahok sa arbitrasyong sinimulan ng Pilipinas noong 2013, ay patuloy na tinututulan ang desisyon na inilabas noong Hulyo 2016.

Inilarawan ng embahada ito bilang “isang pampulitikang manipulasyon na ikinubli sa anyong legal.”

Muling iginiit ng Beijing na hindi nito tinatanggap ang anumang mekanismo ng paglutas ng sigalot sa pamamagitan ng ikatlong partido kaugnay ng soberanya sa teritoryo at pagtatakda ng hangganang pandagat. Hinihiling nito ang direktang pag-uusap sa mga bansa sa rehiyon.

Epektong pampulitika

Ayon kay Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr., ang pahayag ng embahada ay “nagbibigay ng indikasyon sa tunay na layunin ng Chinese Communist Party sa pakikitungo nito sa ating bansa.”

Lumabas ang pahayag ni Teodoro wala pang dalawang linggo matapos siyang patawan ng sanction ng Foreign Ministry ng Tsina, kasama ang mga miyembro ng kanyang pamilya. Ipinagbawal nito ang pagpasok ng kanyang asawa at anak sa mainland China, Hong Kong, at Macau. Inakusahan ng Beijing ang defense chief na paulit-ulit na gumagawa ng mga pahayag na nakapipinsala sa interes ng Tsina, ngunit hindi nito tinukoy ang mga partikular na pahayag.

Iginiit naman ng DFA bilang tugon na nauna nang napagdesisyunan ng tribunal na ang kaso ay may kinalaman sa interpretasyon at pagpapatupad ng UNCLOS, at hindi sa usapin ng soberanya sa teritoryo o pagtatakda ng hangganang pandagat.

Ayon sa kagawaran, ang desisyon ay naging “isang hindi mapasusubaliang bahagi ng kabuuan ng pandaigdigang batas.” Idinagdag ng DFA na ang naturang desisyon ay nagbibigay ng katiyakang legal, at ang mga desisyon sa arbitrasyon sa ilalim ng UNCLOS ay nagsisilbi sa interes ng lahat ng bansa sa pamamagitan ng paglilinaw ng mga internasyonal na batas at pagtataguyod ng mapayapang pamamahala sa karagatan.

Ayon sa Malacañang, hindi naman naapektuhan ng sigalot ang mas malawak na ugnayan ng Tsina at Pilipinas. Sinabi ni Presidential spokeswoman Claire Castro na nananatiling maganda ang ugnayan ng Pilipinas sa Tsina. Idinagdag niya na nananatiling nakatuon si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa pagtatanggol sa mga karapatang pandagat ng bansa sa pamamagitan ng diplomasya.

Kontekstong panrehiyon

Kasabay ng palitan ng mga pahayag, patuloy na isinusulong ng Pilipinas, na siyang tagapangulo ng Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) ngayong taon ang isang legal at may bisang Code of Conduct para sa South China Sea na tatalakayin ng ASEAN at Tsina.

Sinabi ni Foreign Affairs Secretary Ma. Theresa Lazaro na mas mabuti pang walang maging kasunduan kaysa magkaroon ng isang kasunduang hindi sumusunod sa pandaigdigang batas, kabilang ang desisyon sa arbitrasyon noong 2016.

Nakatakdang magpulong sa Maynila sa huling bahagi ng Hulyo ang mga foreign minister ng ASEAN, kung saan magiging isa sa mga pangunahing paksa sa agenda ang sigalot sa South China Sea, kasunod ng paglipas ng itinakdang deadline noong Hulyo na isinusulong ng Pilipinas upang maisapinal ang nilalaman ng Code of Conduct.