Tác giả: Jia Feimao | 2025-12-17

Chính phủ Đài Loan đã áp đặt lệnh cấm trong thời hạn một năm đối với nền tảng mạng xã hội Trung Quốc Xiaohongshu, còn được gọi bằng tên tiếng Anh là RedNote, với lý do phòng chống gian lận và các rủi ro về an ninh thông tin. Động thái này đã gây ra các cuộc tranh luận trong nước và quốc tế về cách ứng phó với ảnh hưởng kỹ thuật số ngày càng gia tăng của Trung Quốc.

Lệnh cấm có hiệu lực từ ngày 4/12, theo Hãng thông tấn Trung ương Đài Loan.

Xiaohongshu, thường được mô tả là “phiên bản Instagram của Trung Quốc”, hiện có khoảng 3 triệu người dùng tại Đài Loan, chủ yếu là giới trẻ. Cục Điều tra Hình sự Đài Loan cho biết trong hai năm qua, cơ quan này đã điều tra 1.706 vụ lừa đảo liên quan đến nền tảng này, với tổng thiệt hại tài chính khoảng 247 triệu Đài tệ (7,9 triệu USD) và kết luận rằng Xiaohongshu đã trở thành một “điểm nóng rủi ro cao về lừa đảo mua sắm trực tuyến”.

Năm 2022, Đài Loan đã xếp Xiaohongshu vào diện rủi ro an ninh quốc gia và cấm cài đặt ứng dụng này vào các thiết bị của cơ quan nhà nước, sau khi nền tảng không đáp ứng 15 tiêu chuẩn an ninh. Bộ Các vấn đề Kỹ thuật số cảnh báo rằng Xiaohongshu thu thập quá mức dữ liệu nhạy cảm và dữ liệu sinh trắc học, đồng thời truyền dữ liệu về Trung Quốc, nơi các quy định pháp luật địa phương có thể buộc doanh nghiệp phải cung cấp thông tin người dùng cho các cơ quan an ninh nhà nước.

Thái độ coi thường chính quyền của Xiaohongshu

Bộ trưởng Nội vụ Đài Loan Lưu Thế Phương ( Liu Shyh-fang) cho biết, các cơ quan chức năng đã nhiều lần liên hệ với Xiaohongshu nhưng phần lớn đều bị “xem mà không hồi đáp”, (tức là nền tảng này đã đọc các thông điệp nhưng không thèm phản hồi).

Bà chỉ trích công ty này vì “chưa từng tuân thủ pháp quyền của Đài Loan và làm ngơ trước các quy định chống gian lận của chúng tôi”. Khi được hỏi liệu “một nền tảng như Xiaohongshu có xứng đáng nhận được sự ủng hộ hay không”, bà khẳng định: “Tất nhiên là không”.

Xiaohongshu không có đại diện pháp lý tại Đài Loan và đã phớt lờ các yêu cầu khắc phục do cơ quan chức năng gửi thông qua Quỹ Giao lưu Hai bờ Eo biển. Bộ Nội vụ cho biết, do không thể tiếp cận dữ liệu của nền tảng, các nhà điều tra đang đối mặt với “những trở ngại đáng kể”, tạo ra một “khoảng trống pháp lý trên thực tế”.

Bị lên án ngay cả trong nội bộ Trung Quốc

Xiaohongshu cũng vấp phải nhiều chỉ trích ngay trong nội bộ Trung Quốc, nơi các bản tin truyền thông mô tả nền tảng này tràn lan các chiêu trò lừa đảo và tiếp thị gian dối. Một số người dùng gọi đây là “thiên đường của kẻ lừa đảo”. Theo các nguồn tin chính thức và truyền thông nhà nước, cơ quan quản lý Trung Quốc đã từng xử phạt nền tảng này.

Theo trang China Digital Times, cơ quan theo dõi tình trạng kiểm duyệt trực tuyến tại Trung Quốc, sổ tay kiểm duyệt nội bộ của Xiaohongshu liệt kê hàng trăm câu chữ nhạy cảm liên quan đến Chủ tịch Tập Cận Bình.

Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc đã yêu cầu công ty nộp cơ chế vận hành của “thuật toán cá nhân hóa và đề xuất” mà nền tảng sử dụng. Yêu cầu này làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng người dùng internet Đài Loan rằng thuật toán của Xiaohongshu có thể gây xoa dịu các cuộc biểu tình xã hội và tin tức tiêu cực, đồng thời khuếch đại nội dung “năng lượng tích cực” và mang tính yêu nước.

Giới chức Đài Loan lo ngại rằng Xiaohongshu có thể bị lồng ghép vào chiến lược Mặt trận Thống nhất rộng hơn của Trung Quốc, thuật ngữ dùng để chỉ các nỗ lực của Bắc Kinh nhằm lôi kéo và gây ảnh hưởng đối với các nhóm trong và ngoài nước.

Trương Duy Duy (Zhang Weiwei), Giám đốc Viện Trung Quốc thuộc Đại học Phúc Đán và được xem là cố vấn tư tưởng cho Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã chỉ ra mức độ phổ biến của Xiaohongshu trong giới trẻ Đài Loan. Trong một bài phát biểu hồi tháng 5 tại Vũ Hán, Trung Quốc, ông cho rằng “sau khi thống nhất… việc quản lý Đài Loan sẽ dễ dàng hơn quản lý Hồng Kông”.

Giới chức Đài Loan từ lâu đã có những nghi ngại nghiêm trọng rằng Xiaohongshu có thể đang phục vụ Mặt trận Thống nhất, ông Khâu Thụy Chính (Chiu Chui-cheng), Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề Đại lục — cơ quan hoạch định chính sách về Trung Quốc hàng đầu của Đài Loan — cho biết hồi tháng 5.

Những nghi vấn về tính công bằng

Tại Đài Loan, một điểm gây tranh cãi lớn là việc Xiaohongshu bị nhắm riêng lẻ. Các ý kiến chỉ trích đặt nghi vấn về tính công bằng của lệnh cấm, đặc biệt khi nền tảng tiếp nhận phản ánh của chính Bộ Các vấn đề Kỹ thuật số cho thấy Facebook của Meta và các dịch vụ liên quan mới là những nền tảng nhận phần lớn phản ánh của người dân về các tin nhắn bị nghi ngờ là lừa đảo. Phát hiện này đã khiến một số quan chức địa phương và người dân kêu gọi chính phủ áp dụng các tiêu chuẩn và biện pháp chống gian lận một cách nhất quán đối với tất cả các nền tảng số.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ Lưu Thế Phương cho biết, không giống như Xiaohongshu, Facebook và LINE có các nhóm nhân sự tại địa phương phối hợp với cảnh sát để ngăn chặn lừa đảo và cung cấp dữ liệu.

Trước sự bất hợp tác của Xiaohongshu, Bộ Nội vụ đã áp đặt các hạn chế truy cập đối với nền tảng này theo Điều 42 của luật chống gian lận mới được ban hành. Theo bà Lưu, lệnh cấm trong thời hạn một năm được coi là biện pháp tạm thời, trong khi Viện Lập pháp — cơ quan lập pháp của hòn đảo này — đang xây dựng các quy định chặt chẽ hơn đối với các nền tảng số.

Bà cho biết, lệnh cấm này không nhằm trở thành một biện pháp hạn chế mang tính vĩnh viễn.

Bà nhấn mạnh rằng: “Đài Loan là nơi được điều hành bằng pháp quyền” và bất kỳ doanh nghiệp nào muốn kinh doanh hoặc hiện diện tại Đài Loan đều phải tuân thủ pháp luật.