Tác giả: Jia Feimao | 2026-01-23

Gần đây, Trung Quốc đã đưa ra cái gọi là "lời khuyên pháp lý" đối với một số quốc gia châu Âu, kêu gọi họ hạn chế các chuyến thăm của các chính trị gia Đài Loan trong bối cảnh quan hệ giữa Đài Loan và châu Âu đang trên đà phát triển.

Ngày 12/1, tờ Guardian tại London đưa tin rằng các quan chức Trung Quốc đã gửi công hàm tới các đại sứ quán châu Âu tại Bắc Kinh, hoặc trực tiếp liên hệ với chính phủ các nước châu Âu thông qua các đại sứ quán Trung Quốc, cảnh báo họ không được "giẫm đạp" lên lập trường vị thế của Trung Quốc.

Trung Quốc đang tìm cách cản trở các chuyến thăm của quan chức Đài Loan bằng cách diễn giải lại các quy định hành chính hiện hành. Bắc Kinh viện dẫn Bộ luật Biên giới Schengen, nhấn mạnh rằng một trong những điều kiện để công dân ngoài Liên minh châu Âu (EU) được nhập cảnh là họ "không bị coi là mối đe dọa đối với… quan hệ quốc tế của bất kỳ quốc gia thành viên nào".

Theo gợi ý của Bắc Kinh, việc cho phép các quan chức Đài Loan nhập cảnh vào một quốc gia châu Âu sẽ gây phương hại đến quan hệ của quốc gia đó với Trung Quốc.

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và chưa bao giờ loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để chiếm hòn đảo này.

Siết chặt Đài Loan

Trong một số trường hợp, Bắc Kinh viện dẫn Công ước Vienna về Quan hệ Ngoại giao, hoặc đề xuất các quốc gia châu Âu cấm công dân Đài Loan vào các tòa nhà chính phủ của họ, điều này sẽ phù hợp với chính sách của Liên Hợp Quốc đối với các tòa nhà của tổ chức này.

Mặc dù phần lớn các quốc gia châu Âu bác bỏ lập luận của Bắc Kinh vì cho rằng chúng không "có cơ sở pháp lý vững chắc", nhưng The Guardian cho biết một số quốc gia nhỏ hơn vẫn cảm thấy bị sức ép phải tuân theo.

"Bắc Kinh hiểu rất rõ rằng một số quốc gia thành viên EU đang rất mong muốn thu hút đầu tư từ Trung Quốc", bà Zsuzsa Anna Ferenczy, trợ lý giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Quốc lập Đông Hoa ở Hoa Liên, Đài Loan, nói với The Guardian.

Trước khi có sức ép mà Trung Quốc gây ra đối với EU, mùa hè năm ngoái Bắc Kinh đã đe dọa hủy cuộc đối thoại thương mại và kinh tế cấp cao đầu tiên với Vương quốc Anh sau bảy năm, sau khi một bộ trưởng thương mại Anh thăm Đài Loan vào tháng 6, The Guardian đưa tin riêng.

Cuối cùng, các cuộc đối thoại đó đã diễn ra vào tháng 9 năm ngoái.

Ông Marc Cheng, Giám đốc điều hành Trung tâm Liên minh châu Âu tại Đài Loan, cho rằng Bắc Kinh đang cố tình diễn giải sai Bộ luật Biên giới Schengen và các quốc gia thành viên EU sẽ không nhất thiết phải chú ý đến "lời khuyên" mang tính áp đặt này.

"Xét từ góc nhìn của các chính phủ EU, Trung Quốc đang bàn về vấn đề chính trị chứ không phải vấn đề pháp lý", ông Cheng nói với Focus.

Theo The Guardian, Bắc Kinh đã đưa ra các đề xuất của mình với các quốc gia châu Âu trong khoảng tháng 11 và 12 năm ngoái. Động thái này có thể được thúc đẩy bởi một loạt chuyến công du châu Âu của các nhân vật cấp cao Đài Loan.

Quan chức Đài Loan tăng cường tiếp xúc với châu Âu

Tháng 9 năm ngoái, Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Gia Long đã thực hiện các chuyến thăm cấp cao tới Cộng hòa Séc, Italy và Áo. Đầu tháng 11, Phó Tổng thống Tiêu Mỹ Cầm đã phát biểu trước Liên minh Liên Nghị viện về Trung Quốc (IPAC), tổ chức đang tổ chức hội nghị thượng đỉnh thường niên tại Nghị viện châu Âu ở Brussels.

IPAC cho biết trong một tuyên bố khi đó rằng bài phát biểu của bà Tiêu là "lần đầu tiên một thành viên cấp cao của chính phủ Đài Loan phát biểu tại một cơ quan lập pháp châu Âu".

Vài ngày sau đó, bà Thái Anh Văn, cựu Tổng thống Đài Loan (2016–2024), đã phát biểu tại Hội nghị Tự do Berlin lần đầu tiên được tổ chức ở Đức.

Theo The Guardian, các chuyến thăm này vẫn diễn ra mặc dù Trung Quốc đã kêu gọi các nước châu Âu từ chối nhập cảnh đối với "những ai được gọi là tổng thống hoặc phó tổng thống của Đài Loan (kể cả những người đã mãn nhiệm)" cùng với một danh sách các quan chức khác.

Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết các hoạt động tiếp xúc như vậy của các nhà lãnh đạo Đài Loan góp phần thúc đẩy quan hệ đôi bên cùng có lợi, và Trung Quốc không có quyền can thiệp.

Theo Hãng thông tấn Trung ương Đài Loan (CNA), bộ này cho biết hành vi cưỡng ép của Trung Quốc đối với Đài Loan và các quốc gia khác đang làm suy yếu hòa bình và ổn định toàn cầu cũng như khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời đe dọa trực tiếp đến lợi ích của Liên minh châu Âu (EU).

Gia tăng tương tác giữa Đài Loan và châu Âu

Viện Nghiên cứu Trung Âu về Châu Á (CEIAS) có trụ sở tại Slovakia cho biết trong một báo cáo công bố tháng 12 năm ngoái: "Trong giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2024, số lượng các chuyến thăm qua lại [giữa quan chức Đài Loan và quan chức EU hoặc quan chức các nước thành viên EU] đã tăng hơn sáu lần, từ 11 lên 71".

CEIAS nhận định trong báo cáo: "Quá trình bình thường hóa các chuyến thăm qua lại cũng bao gồm sự chuyển dịch từ bí mật sang công khai trước công luận, và từ các tương tác không chính thức sang những cuộc gặp gỡ mang tính chính thức hơn".

Báo cáo cho biết châu Âu đang đánh giá lại các quan hệ đối tác bên ngoài trong bối cảnh gia tăng các trao đổi về nghị viện, kinh tế, thương mại, công nghệ và chính trị, trong khi Đài Loan ngày càng trở nên quan trọng nhờ vào ngành bán dẫn tiên tiến và vai trò của nước này trong các chuỗi cung ứng then chốt.

Nỗ lực của Trung Quốc nhằm thúc đẩy các quốc gia châu Âu từ chối cho một số nhân vật nhất định nhập cảnh đã vấp phải phản ứng dữ dội trong giới chính trị và học thuật, với nhiều lời kêu gọi không nhượng bộ Bắc Kinh và tiếp tục các hoạt động trao đổi với Đài Loan.

Nghị sĩ Nghị viện châu Âu Engin Eroglu, đại diện của Đức, viết trên Twitter: "Nếu áp lực đối với châu Âu càng lớn, thì áp lực đối với Đài Loan cũng sẽ càng tăng – và chúng tôi sẽ càng đứng sát cánh với nhau hơn".

Ông nói thêm: "Áp lực từ bên ngoài chính là chất xúc tác cho một kỷ nguyên hợp tác mới giữa EU và Đài Loan".

Ông Andreas Fulda, phó giáo sư chính trị học tại Đại học Nottingham (Anh), viết trên mạng xã hội Twitter: "Bắc Kinh đã bắt đầu ra lệnh cho các quốc gia châu Âu rằng họ không được tiếp đón các chính trị gia Đài Loan. Đây lại là một lằn ranh đỏ tùy tiện khác của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Chúng ta nên phớt lờ điều đó và gửi thêm nhiều lời mời hơn nữa tới những người bạn Đài Loan của mình".