Tác giả: Liz Lagniton | 2026-02-03

Giới chức và các nhà phân tích Philippines đang chú ý hơn đến các hoạt động ngoại giao của Trung Quốc với các tổ chức người Philippines gốc Hoa, giữa những lo ngại rằng Bắc Kinh đang tận dụng các mạng lưới Mặt trận Thống nhất tồn tại lâu năm để định hình các diễn ngôn chính trị và gây ảnh hưởng tới các cộng đồng người Hoa ở nước ngoài.

“Mặt trận Thống nhất” là thuật ngữ chỉ các hoạt động tuyên truyền thân Bắc Kinh.

Tháng 10 năm ngoái, một tổ chức được đưa tin có liên hệ với hệ sinh thái Mặt trận Thống nhất của Trung Quốc đã tổ chức diễn đàn “thống nhất hòa bình” tại Manila, thu hút hơn 300 đại biểu, theo tờ Diplomat đưa tin hồi tháng 1. Chủ tịch khi đó của Hội đồng Philippines thúc đẩy Thống nhất Hòa bình Trung Quốc (PCPPRC), ông George Tiu, gọi tình hình Đài Loan là “phức tạp và nghiêm trọng” và kêu gọi Hoa kiều “đoàn kết như một” để chống lại “mọi hình thức độc lập của Đài Loan”.

Trung Quốc coi Đài Loan là lãnh thổ của mình, và đã nhiều lần đe dọa sẽ chiếm hòn đảo này.

Tuyên truyền nhắm vào cộng đồng thiểu số người Hoa

Trong khi sự hiện diện của Trung Quốc tại Philippines thể hiện rõ nhất qua các căng thẳng hàng hải ở Biển Tây Philippines, các nhà phân tích dự báo sẽ có sự mở rộng song song về ảnh hưởng chính trị và xã hội nhắm tới các nhóm dân sự và doanh nghiệp người Philippines gốc Hoa.

Biển Tây Philippines đã trở thành nơi đối đầu thường xuyên giữa tuần duyên Philippines và hải cảnh Trung Quốc.

Khoảng 1,2 triệu trong số 115 triệu dân Philippines là người gốc Hoa, dù còn hàng triệu người khác có gốc gác Trung Quốc.

Phần lớn các hoạt động này có liên quan tới Ban Công tác Mặt trận Thống nhất (UFWD) của Đảng Cộng sản Trung Quốc -- một bộ máy được thiết kế nhằm huy động các nhân vật ngoài CPC để củng cố quyền cai trị của đảng và hỗ trợ các mục tiêu chiến lược của Bắc Kinh, như “thống nhất” Đài Loan. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từng nổi tiếng mô tả công tác Mặt trận Thống nhất là một “vũ khí ma thuật” để thúc đẩy các mục tiêu toàn cầu của đảng.

Theo Diplomat đưa tin hồi tháng 1, giới chức Philippines gần đây thừa nhận rằng các chiến dịch gây ảnh hưởng của CPC, cả công khai lẫn bí mật, đang hoạt động trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, theo các nhà phân tích và cựu quan chức, chính phủ vẫn chưa nắm bắt đầy đủ quy mô cũng như các mối liên kết giữa những hoạt động này.

Tài liệu công khai về các hoạt động này rất ít ỏi. Sự tham gia của PCPPRC và các nhóm tương tự phần lớn không được truyền thông tiếng Anh đưa tin, mà chủ yếu xuất hiện trên các kênh truyền thông địa phương bằng tiếng Hoa, truyền thông nhà nước hoặc các thông báo của đại sứ quán.

Luôn đề cập Đài Loan

Theo các nhà phân tích, Trung Quốc luôn ám ảnh về việc làm cho cộng đồng người Hoa ở Philippines vừa chống lại Đài Loan, vừa chống lại các lợi ích quốc gia của Philippines không liên quan đến Đài Loan. “Tảng băng trôi là có thật và phần chìm của nó rất lớn”, Ray Powell, giám đốc SeaLight, một tổ chức NGO về minh bạch hàng hải, viết hồi tháng 11, ám chỉ chiến dịch làm lệch hướng dư luận Philippines của Trung Quốc.

Dẫn lại diễn đàn tại Manila, nơi ông Tiu lên án nền độc lập của Đài Loan, ông Powell viết rằng các chiến dịch gây ảnh hưởng như vậy không còn chỉ là một “mối đe dọa mang tính lý thuyết” đối với chủ quyền của Philippines.

Ông mô tả một môi trường gây ảnh hưởng trải rộng từ các sự kiện dân sự, các tổ chức Hoa kiều cho tới các tường thuật trên truyền thông. Một số thông điệp hiện nay đã chạm tới những lợi ích khác của Philippines, bao gồm cả Biển Tây Philippines. Theo ông, một số video đưa tin về các sự kiện của PCPPRC đã biến mất sau khi các nhóm bên ngoài nêu bật các cuộc tụ họp này.

Trong khi đó, báo cáo tháng 1 của tờ Diplomat mô tả sự tham gia của nhiều cá nhân trong nhiều tổ chức dân sự và doanh nghiệp người Philippines gốc Hoa khác nhau. Một nhóm được bài báo dẫn là Liên đoàn các Hiệp hội Philippines - Trung Quốc, trong đó ban lãnh đạo có cả công dân Philippines và công dân Trung Quốc.

Giữa tháng 12, các quan chức của liên đoàn đã tới chào xã giao tân Đại sứ Trung Quốc Jing Quan. Trong cuộc trao đổi, Chủ tịch liên đoàn Zhao Qiping mô tả cộng đồng Hoa kiều là “mối liên kết tự nhiên và ổn định nhất” trong quan hệ Trung Quốc - Philippines.

Diplomat cũng đưa tin về việc liên đoàn này trực tiếp tiếp xúc với UFWD tại Trung Quốc. Trong chuyến thăm tỉnh An Huy năm 2024, một phái đoàn của liên đoàn đã gặp Trưởng ban UFWD tỉnh An Huy Zhang Ximing, người kêu gọi họ “kể những câu chuyện về quê hương đất tổ” và thúc đẩy tình hữu nghị Trung Quốc - Philippines.

Bộ công cụ hạn hẹp của Manila

Theo các nhà phân tích, Philippines có rất ít công cụ pháp lý để xử lý sự can thiệp có phối hợp từ nước ngoài như một hệ thống thay vì những vụ việc đơn lẻ. Không giống Australia đã đã ban hành luật chống can thiệp nước ngoài năm 2018 sau hàng loạt bê bối, Philippines không có các đạo luật tương đương. Dự luật Chống Can thiệp Nước ngoài, được trình lên Thượng viện năm 2024, đã bị đình trệ sau khi người bảo trợ của nó bị thất cử năm 2025.

Ông Powell và các nhà phân tích khác nhấn mạnh cần tránh việc đánh đồng trong cộng đồng người Philippines gốc Hoa nói chung. Nhiều người Philippines gốc Hoa bác bỏ các thông điệp chính trị của CPC và “không hề nhầm lẫn về nơi đặt lòng yêu nước của mình", ông viết.

Tuy nhiên, nếu không có một hệ thống vững chắc để đối phó với sự can thiệp của Trung Quốc, Philippines và cộng đồng Hoa kiều của họ vẫn sẽ dễ bị tổn thương trước các nỗ lực phá hoại tiếp diễn.