Tác giả: Ha Er-rui | 2026-02-16

Australia và Indonesia đã chính thức hóa một thỏa thuận an ninh mới nhằm làm sâu sắc hơn hợp tác quốc phòng, tăng cường tham vấn về các quan ngại an ninh chung và củng cố quan hệ giữa hai nước láng giềng.

Thủ tướng Australia Anthony Albanese và Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đã ký bản hiệp ước ngày 6/2 tại Jakarta. Cả hai chính phủ đều coi đây là một bước tiến hướng tới sự phối hợp chặt chẽ hơn về an ninh khu vực, theo đài Australian Broadcasting Corporation (ABC).

Ông Albanese mô tả thỏa thuận là một “khoảnh khắc bước ngoặt” trong quan hệ Australia - Indonesia, cho rằng nó cho thấy quan hệ giữa hai nước đang mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Ông Prabowo nhấn mạnh rằng thỏa thuận là phương tiện để củng cố quan hệ giữa hai nước và bảo đảm ổn định khu vực, theo tờ Indonesia Business Post.

“Điều này phản ánh cam kết vững chắc đối với nguyên tắc láng giềng hữu hảo và chính sách đối ngoại độc lập, tích cực của chúng tôi” ông nói tại cuộc họp báo chung.

Theo ABC, văn bản cuối cùng do chính phủ Australia công bố gần như giống hệt hiệp ước an ninh năm 1995 giữa hai nước. Indonesia đã hủy bỏ thỏa thuận trước đó sau khi Australia dẫn đầu một lực lượng gìn giữ hòa bình vào Đông Timor.

Tương tự hiệp ước năm 1995, thỏa thuận mới cam kết hai bên sẽ tham vấn thường xuyên về “các vấn đề ảnh hưởng đến an ninh chung của họ” và phát triển hợp tác mang lại lợi ích cho cả hai nước. Thỏa thuận cũng quy định về hợp tác an ninh “cùng có lợi”, bao gồm các sáng kiến quốc phòng chung, mở rộng trao đổi giáo dục và đào tạo quân sự, cũng như tăng cường phối hợp trong tập trận và hoạch định.

Theo thỏa thuận, hai bên sẽ tham vấn nếu một trong hai nước đối mặt với các thách thức bất lợi đối với lợi ích an ninh chung và, khi phù hợp, cân nhắc các biện pháp ứng phó riêng rẽ hoặc cùng nhau.

Thỏa thuận phản ánh sự đáp ứng trước môi trường an ninh ngày càng biến động, theo Ngoại trưởng Australia Penny Wong.

“Chúng ta đang đối mặt với một bối cảnh bị xáo trộn hơn nhiều, thách thức hơn nhiều ở khu vực và trên toàn cầu”, bà nói với ABC Radio National.

“Đây là bước đi lớn nhất mà Australia và Indonesia cùng thực hiện trong 30 năm qua để tăng cường quan hệ đối tác”, bà Wong cho biết.

Nguy cơ của "ngoại giao giả dược"

Tuy nhiên, một số nhà phân tích đặt câu hỏi về mức độ tác động thực tế của bản thỏa thuận.

Hiệp ước có thể trở thành một điển hình trong khu vực, “một thỏa thuận mang tính trấn an nhiều hơn là ràng buộc”, ông Hangga Fathana, trợ lý giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Hồi giáo Indonesia ở Yogyakarta, viết trong bài bình luận cho The Interpreter của viện Lowy Institute.

Ông cho rằng hiệp ước chỉ có tác động thực sự nếu theo sau nó là các hành động rõ ràng, có thể đo lường được, như trao đổi cấp cao thường xuyên, các kế hoạch ứng phó khủng hoảng khả thi, và được thực thi nhất quán.

Nếu không, ông nói, “đó sẽ là ngoại giao giả dược: vẻ bề ngoài của sự an toàn mà không có nghĩa vụ thực chất”.

Tuy vậy, ông lưu ý rằng thỏa thuận có thể phục vụ mục đích chính trị cho cả hai bên.

“Nếu mục tiêu của Canberra là phòng ngừa trước bất định và của Jakarta là duy trì tối đa quyền tự chủ, thì hiệp ước này phục vụ cả hai — về mặt chính trị”, ông viết.

Con đường không liên kết của Indonesia

Indonesia theo đuổi chính sách đối ngoại không liên kết, khác với Australia hay Nhật Bản. Quốc gia này đã tăng cường hợp tác với Trung Quốc và Nga trong những năm gần đây, và ông Prabowo đã tham dự một hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2025 sau khi Indonesia gia nhập khối kinh tế này.

BRICS là tên gọi dựa trên tên các thành viên ban đầu gồm Brazil, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và Nam Phi.

Do ông Prabowo vun đắp quan hệ với các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Nga, Australia không nên kỳ vọng vào một sự khăng khít từ người láng giềng đông dân của mình, theo ông Greg Fealy, giáo sư danh dự về chính trị Indonesia tại Đại học Quốc gia Australia ở Canberra.

“Chúng ta không nên kỳ vọng quá cao về những lợi ích quốc phòng thực tế mà thỏa thuận này có thể mang lại”, ông nói với ABC. “Vẫn còn phải chờ xem Indonesia sẵn sàng đi xa đến đâu nếu xuất hiện một mối đe dọa an ninh chung nghiêm trọng trong khu vực”.

Thỏa thuận không báo hiệu sự xoay chiều trong chính sách đối ngoại của Jakarta, bà Susannah Patton, giám đốc Chương trình Đông Nam Á của viện Lowy Institute, đồng tình.

"Ý tưởng cho rằng Australia và Indonesia đồng thuận về triển vọng an ninh khu vực và về cách họ sẽ phản ứng trước một cuộc khủng hoảng nào đó đơn giản là không chính xác”, bà nói với ABC.

Cạnh tranh với Trung Quốc ở phía trước

Tuy nhiên, hiệp ước có thể mang ý nghĩa lớn hơn khi sức mạnh kinh tế và quân sự của Indonesia gia tăng ở Đông Nam Á — nơi nước này được kỳ vọng rộng rãi sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc định hình cục diện an ninh khu vực, theo Sam Roggeveen, giám đốc chương trình an ninh tại Lowy Institute, nói với tờ South China Morning Post.

"Lợi ích của Indonesia và tham vọng của Trung Quốc ở Đông Nam Á sẽ ngày càng va chạm trực tiếp theo thời gian”, ông Roggeveen nói, đồng thời cho rằng Indonesia “ngày càng phải đối mặt với lựa chọn hoặc là thích ứng với Trung Quốc hoặc là chống lại những tham vọng đó” khi sức mạnh hàng hải của Trung Quốc gia tăng.

Ngoài lĩnh vực an ninh, ông Prabowo đã mời Australia mở rộng hợp tác trong nông nghiệp và đầu tư vào hoạt động chế biến khoáng sản thiết yếu tại Indonesia, theo một tuyên bố của chính phủ Indonesia. Hai bên cũng thảo luận về việc mở rộng hợp tác trong giáo dục và phát triển lực lượng lao động.