Ayon kay Liz Lagniton | 2026-01-21

Lalong tumindi ang palitan ng maaanghang na pahayag ng Pilipinas at Tsina dahil sa tensiyon sa West Philippine Sea (WPS), kung saan isinisisi ng Maynila sa mga aksyon sa dagat ng Beijing ang pinakabagong alitan. Inakusahan naman ng Tsina ang mga opisyal ng Pilipinas na binabaluktot ang batas sa karagatan at nag-uudyok ng gulo.

Ang WPS ay ang bahagi ng South China Sea na nasa loob ng Exclusive Economic Zone (EEZ) ng Pilipinas.

Noong Enero 12, inihayag ng National Maritime Council ng Pilipinas na ang tensyon sa WPS ay bunga ng mga "patuloy na ilegal, mapilit, agresibo at mapanlinlang ... na pagkilos ng Tsina” sa loob ng mga Philippine maritime zone.

Ayon sa embahada ng Tsina noong Enero 13, "normal" lang ang mga pagpapatrolya ng Tsina sa pinagtatalunang katubigan, ngunit itinuturing itong ilegal ng Maynila. Sinabi rin nito na nililinlang ng Maynila ang publiko sa pamamagitan ng pagpapadala ng mga barko ng pamahalaan o pagpapahintulot sa mga mangingisda na mag-operate sa teritoryong tubig ng Tsina.

Tinanggihan ni Jay Tarriela, tagapagsalita ng Philippine Coast Guard, ang mga alegasyon ng Beijing na nanlilinlang ang Maynila. "Hindi ito 'paninira' o 'panlalait.' Mga totoong ulat ito na suportado ng video, larawan, opisyal na ulat ng Philippine Coast Guard, at mga obserbasyon mula sa ibang panig," ani niya.

Pagtutol sa '9-dash line'

Gumuguhit ang Tsina ng "nine-dash line" sa mga mapa para igiit ang "historic rights" sa humigit-kumulang 80% hanggang 90% ng South China Sea, na sumasaklaw sa mga pangunahing ruta ng barko at sa mga karagatan na inaangkin ng ibang bansa.

Gayunpaman, itinuring ng mga awtoridad at mambabatas ng Pilipinas ang hidwaan bilang isang tiyak na legal na usapin sa ilalim ng United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS). Ayon sa kanila, nilalabag ng mga operasyon ng Tsina sa loob ng 200-nautical-mile EEZ ng Pilipinas ang 2016 arbitral ruling na nagpawalang-bisa sa nine-dash line.

Tinanggihan ni Leila de Lima, miyembro ng Philippine House of Representatives, ang pahayag ng Tsina na may "overlapping" maritime zones. Binigyang-diin niya na ang Hainan Island sa Tsina ay "mga 900 kilometro ang layo mula sa Pilipinas sa pinakamalapit na bahagi nito," ayon sa ulat ng Philippine Star noong Enero 15.

Ayon sa kanya, kahit kalkulahin ang maximum na 300km EEZ para sa parehong bansa, nananatili ang "malusog na 300-kilometrong buffer zone sa pagitan nila," na nangangahulugang walang legal overlap sa ilalim ng UNCLOS.

Mas maraming barkong Chinese, unang insidente ng 2026 naitala

Samantala, iniulat ng Philippine navy ang pagtaas ng presensya ng mga barko ng Tsina.

Sa isang kamakailang briefing, sinabi ni Philippine naval spokesperson Rear Adm. Roy Vincent Trinidad na nakapagtala ang mga awtoridad ng 41 barko ng Tsina sa apat na maritime feature sa WPS sa unang linggo ng Enero.

Kasama sa mga barkong ito ang mula sa Chinese navy, China Coast Guard (CCG) at maritime militia, na nakita sa paligid ng Scarborough Shoal, Second Thomas Shoal, Sabina Shoal at Thitu Island, ayon kay Trinidad.

Lumabas ang ulat nang maitala ng mga awtoridad ang unang panggugulo ng mga barko ng Tsina ngayong taon sa WPS. Kabilang dito ang isang bangkang pangisda ng Pilipinas na nakasalubong ang isang barko ng Chinese navy at isang barko ng CCG malapit sa Scarborough Shoal noong Enero 12.

Habang patungo ang bangka sa mga pangisdaan sa kanlurang bahagi ng shoal, hinarang ito ng mga barko ng Tsina. Sa isang pagkakataon, lumapit ang barko ng China Coast Guard (CCG) sa halos 30 metro. Binago ng kapitan ng Pilipinas ang direksiyon patungong timog-silangan upang makaiwas, ngunit "mahigpit itong sinundan ng barko ng CCG," sabi ni Tarriela.

"Walang anumang drama at propaganda ang makapagtatago sa tunay na anyo ng isang dayuhang mananakop sa ating sariling karagatan," ayon kay Akbayan Party President Rafaela David, sa isang pahayag. Idinagdag niya na ang Tsina ang "pinakamalaking banta sa buhay at kabuhayan ng ating mga mangingisda."