Tác giả: Liz Lagniton | 2026-01-21

Philippines và Trung Quốc đã leo thang cuộc chiến từ ngữ công khai về căng thẳng ở Biển Tây Philippines (WPS), trong đó Manila quy kết các hành động trên biển của Bắc Kinh là nguyên nhân gây ra những va chạm mới nhất. Trung Quốc cáo buộc các quan chức Philippines đã bóp méo luật hàng hải và kích động gây rối.

WPS là phần Biển Đông nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines.

Ngày 12/1, Hội đồng Hàng hải Quốc gia Philippines quy nguyên nhân căng thẳng tại WPS là do “các hoạt động dai dẳng, phi pháp, cưỡng ép, hung hăng và đánh lừa … của Trung Quốc” trong các vùng biển thuộc Philippines.

Việc Trung Quốc tuần tra tại những vùng biển tranh chấp là “bình thường” nhưng Manila gọi đó là phi pháp, Đại sứ quán Trung Quốc cho biết hôm 13/1, đồng thời nói rằng Manila đã đánh lạc hướng dư luận khi triển khai tàu công vụ hoặc cho phép ngư dân hoạt động trong lãnh hải của Trung Quốc.

Người phát ngôn của Lực lượng Tuần duyên Philippines Jay Tarriela bác bỏ cáo buộc của Bắc Kinh rằng Manila đánh lừa. “Đây không phải là ‘bôi nhọ’ hay ‘vu khống’. Đây là những mô tả sự thật được hậu thuẫn bởi bằng chứng video, hình ảnh, các báo cáo chính thức của Tuần duyên Philippines và quan sát của bên thứ ba”, ông nói.

Phản bác "đường chín đoạn"

Trung Quốc vẽ "đường chín đoạn" trên bản đồ để tuyên bố “quyền lịch sử” đối với khoảng 80% đến 90% Biển Đông, bao trùm các tuyến hàng hải trọng yếu và các vùng biển mà những quốc gia khác cũng tuyên bố chủ quyền.

Tuy nhiên, các nhà chức trách và nghị sĩ Philippines coi tranh chấp này là một vấn đề pháp lý cụ thể theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Theo họ, các hoạt động của Trung Quốc trong EEZ 200 hải lý của Philippines vi phạm phán quyết trọng tài năm 2016 đã bác bỏ hiệu lực của đường chín đoạn.

Leila de Lima, một Hạ nghị sĩ Philippines, bác bỏ khẳng định của Trung Quốc rằng các vùng biển “chồng lấn” nhau. Theo bà, đảo Hải Nam của Trung Quốc “cách Philippines khoảng 900 km tại điểm gần nhất”, theo báo Philippine Star ngày 15/1.

Bà nói rằng, ngay cả khi tính EEZ tối đa 300 km cho cả hai nước, vẫn tồn tại một “vùng đệm 300 km rộng rãi giữa họ", nghĩa là không có sự chồng lấn pháp lý nào theo UNCLOS.

Thêm nhiều tàu Trung Quốc, ghi nhận sự cố đầu tiên năm 2026

Trong khi đó, hải quân Philippines báo cáo có sự hiện diện gia tăng của tàu Trung Quốc.

Tại một buổi họp báo gần đây, người phát ngôn hải quân Philippines, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, cho biết cơ quan chức năng đã phát hiện 41 tàu Trung Quốc tại bốn thực thể hàng hải ở WPS trong tuần đầu tiên của tháng 1.

Theo ông Trinidad, các tàu này – bao gồm tàu của Hải quân Trung Quốc, Hải cảnh Trung Quốc (CCG) và dân quân biển – được phát hiện quanh bãi cạn Scarborough, bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), bãi Sabina và đảo Thị Tứ (Thitu Island).

Thông tin này được công bố trong bối cảnh giới chức ghi nhận vụ quấy rối đầu tiên của Trung Quốc trong năm tại WPS. Vụ việc liên quan đến một tàu cá Philippines chạm trán một tàu hải quân Trung Quốc và một tàu CCG gần bãi cạn Scarborough ngày 12/1.

Khi con tàu đang hướng tới ngư trường phía tây bãi cạn, thì bị các tàu Trung Quốc chặn đường. Có lúc, tàu CCG áp sát chỉ cách khoảng 30 mét. Thuyền trưởng Philippines đổi hướng về phía đông nam để né, nhưng vẫn bị “tàu [CCG] bám sát”, ông Tarriela cho biết.

“Không mức độ kịch nghệ hay tuyên truyền nào có thể che giấu bản chất thực sự của một kẻ ngoại xâm ngay trên vùng biển của chúng ta”, Chủ tịch đảng Akbayan, bà Rafaela David, tuyên bố. Bà nói Trung Quốc là “mối đe dọa lớn nhất đối với sinh mạng và sinh kế của ngư dân chúng ta”.