Ayon kay Liz Lagniton | 2026-02-11

Muling naging sentro ng mabilis na diplomatikong tensyon ang isang liblib na bayan sa Pilipinas na nasa unang linya ng sigalot sa South China Sea, matapos ipagbawal ng Tsina ang pagpasok ng 16 opisyal ng naturang bayan sa mainland, Hong Kong, at Macau. Ayon sa Manila, makakasira ito sa relasyon ng dalawang bansa.

Ang Kalayaan, isang munisipalidad sa Palawan, ang namamahala sa ilang bahagi ng Spratly Islands, kabilang ang Thitu Island -- na lokal na kilala bilang Pag-asa, ang nagsisilbing administrative center ng Kalayaan Island Group at pinakamalaking tinitirhang bahagi ng Pilipinas sa pinagtatalunang karagatan na inaangkin din ng Tsina.

Sa pahayag noong Pebrero 11, sinabi ng Philippine Department of Foreign Affairs (DFA) na makakasira sa relasyon ang ipinataw na entry ban. “Ang pagpigil sa pagpasok ng mga dayuhan sa kanilang teritoryo ay soberanyang karapatan ng isang bansa,” ngunit ang naturang aksyon “ay hindi nakakatulong sa pagpapatibay ng mabuti at masiglang bilateral na ugnayan, lalo na sa muling pagpapaigting ng interaksyon ng mga tao," sinabi ng DFA, ayon sa lokal na media.

Tumindi ang alitan matapos ang anunsyo ng Tsina noong Pebrero 10 hinggil sa travel restrictions at sa pagtanggi nito sa resolusyon ng Senado ng Pilipinas na bumabatikos sa mga pampublikong pahayag ng embahada ng Tsina hinggil sa West Philippine Sea (WPS).

Ang WPS ang tawag ng Maynila sa bahagi ng South China Sea na nasa loob ng Exclusive Economic Zone nito.

Ang Ambassador ay persona non grata

Itinuring ng Tsina ang kanilang pagbabawal bilang panlaban matapos ideklara ng municipal council ng Kalayaan noong Enero 27 ang Chinese Ambassador sa Manila na si Jing Quan bilang persona non grata sa hurisdiksiyon ng bayan at tinawag siyang "hindi kanais-nais."

Sinabi ng embahada ng Tsina na kumilos ito batay sa "prinsipyo ng reciprocity."

Tanging ang pambansang pamahalaan lamang ang maaaring pormal na kumilos na makakaapekto sa katayuan ng isang dayuhang kinatawan sa buong bansa. Gayunpaman, pinalakas ng resolusyon ng Kalayaan ang matagal nang mga reklamo ng Pilipinas hinggil sa patuloy na presensya at mga aksyon ng Tsina sa mga karagatang itinuturing ng Maynila na pag-aari nito.

“Hindi maaaring manahimik ang mga mamamayan ng Kalayaan habang sinusubukan ng kinatawan ng isang dayuhang kapangyarihan na diktahan kung paano dapat disiplinahin ng ating pamahalaan ang sarili nitong mga mamamayan o kung paano ipaliwanag ang sariling soberanong karapatan,” nakasaad sa resolusyon.

Para sa Kalayaan, ang deklarayon ay pamilyar na hakbang. Noong 2023, idineklara nitong persona non grata ang dating Chinese ambassador na si Huang Xilian matapos ang mga tensyon sa pagitan ng Pilipinas at Tsina kaugnay ng mga misyon ng Pilipinas sa muling pagsusuplay sa nakasadsad na barko, ang BRP Sierra Madre, sa Second Thomas Shoal (Ayungin Shoal), ayon sa mga ulat ng Philippine media.

Sinundan ng Senado

Ang pinakabagong alitan sa pagitan ng Pilipinas at Tsina ay lumawak nang lampas sa lokal na pulitika. Inaprubahan ng Senado ng Pilipinas, nang walang pagtutol, ang Resolusyon Blg. 256 noong Pebrero 9, na kinokondena ang mga pahayag ng embahada ng Tsina laban sa mga opisyal ng Pilipinas na nagsasalita tungkol sa mga isyu sa WPS at nagtatanggol sa soberanya ng bansa.

Iginiit ng tagapagsalita ng Chinese Embassy na si Ji Lingpeng na "puro pampulitikang palabas lamang" ang resolusyon ng Senado.

Ang mga opisyal ng embahada ay "walang respeto at kailangang sawayin," tugon ni Senate President Vicente Sotto III.

Inakusahan ni Senador Francis Pangilinan, may-akda ng Resolution No. 256, ang embahada ng labis na pakikialam at hinimok ang DFA na tumugon sa pamamagitan ng mga diplomatikong paraan, ayon sa mga ulat ng Philippine media.

Lalong naging mainit ang palitan ng mga pahayag sa pagitan ng embahada ng Tsina at mga opisyal ng Pilipinas hinggil sa mga kaganapan sa WPS. Nagtanong ang embahada kung ang mga pahayag ni Jay Tarriela, tagapagsalita ng Philippine Coast Guard, ay sumasalamin sa opisyal na patakaran. Itinanggi ito ng Maynila.

Maingat na mga pahayag ng Maynila

Samantala, iniiwasan ng ehekutibong sangay ng pamahalaan na tularan ang mga naging hakbang ng Kalayaan.

Binigyang-diin ng pamunuan ng Pilipinas na ang mga lokal na opisyal ay nakikilahok sa mga prosesong pampulitika sa loob ng bansa at hindi nakikialam sa usaping diplomatiko.

Nauna nang tinanggihan ng Malacañang Palace ang mga panawagan na pagtibayin ang deklarasyon ng Kalayaan sa pambansang antas. “Ang sagot ng Pangulo ay ‘hindi,’” ayon kay presidential spokeswoman Claire Castro noong Enero, nang tanungin kung idedeklara ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. si Ambassador Jing bilang persona non grata.

Hinimok din ng DFA ang pag-iingat. Inilarawan ni Foreign Affairs Secretary Ma. Theresa Lazaro ang pagdedeklara sa mga diplomat bilang persona non grata bilang “huling opsyon,” at kabilang sa pinakamahigpit na hakbang na maaaring gawin ng isang host country, pangalawa lamang sa pagbawas ng antas ng ugnayang diplomatiko.

Patuloy na ipinapahiwatig ng Maynila na nakaangkla ang pambansang polisiya sa diplomasya, pandaigdigang batas, at patuloy na presensya sa dagat. Regular na nakikipag-ugnayan ang mga opisyal ng Pilipinas sa Tsina sa pamamagitan ng iba’t ibang paraan, kabilang ang mga pag-uusap na kasabay ng mga kamakailang pagpupulong ng ASEAN.