Ayon sa AFP at Focus | 2026-03-06

BEIJING -- Inanunsyo ng Tsina ang 7% na pagtaas sa budget sa depensa nito para sa 2026, at ipagpapatuloy ang modernisasyon ng militar sa kabila ng paghina ng ekonomiya at lumalaking pangamba ng mga karatig-bansa sa mga hakbang ng Beijing sa paligid ng Taiwan at sa South China Sea.

Plano ng Beijing na gumastos ng 1.9096 trilyong CNY ($276.8 bilyon) para sa depensa, ayon sa ulat na inilathala sa pagbubukas ng taunang pulong ng parlyamento na tinatawag na “Two Sessions,” noong Marso 5. Sinabi ni Premier Li Qiang sa mga delegado na palalakasin ng Tsina ang militar at “isusulong ang malalaking proyektong may kaugnayan sa depensa” sa susunod na limang taon.

Sa pinakahuling pagtaas, nananatili ang opisyal na paggastos militar ng Tsina sa humigit-kumulang isang-katlo kumpara sa Estados Unidos, ngunit sinabi ng mga analyst na ipinapakita ng budget ang patuloy na pamumuhunan sa mga suweldo, pagsasanay, maniobrang militar sa paligid ng Taiwan, kakayahan sa cyberwarfare, at pagbili ng makabagong armas.

Modernisasyon ng militar

Sinabi ni Jack Burnham, na sumusulat para sa Foundation for Defense of Democracies, na ang anunsyo ng budget ay "nagpapakita ng pagsisikap ng Beijing na pabilisin ang mga hakbang nito upang gawing makabago ang People’s Liberation Army (PLA) sa kabila ng patuloy na opisyal na pagkilala sa mga hamon sa ekonomiya ng bansa." Ayon sa kanya, ang pagtaas ng budget sa depensa ay mas mabilis kaysa sa inihayag na target ng paglago ng ekonomiya ng Tsina para sa darating na fiscal year.

Kasabay ng planong paggastos ang hangad ng People’s Liberation Army (PLA) na makumpleto ang unang yugto ng modernisasyon nito bago matapos ang taong ito, na ika-100 anibersaryo ng hukbong sandatahan, ayon kay Jack Burnham. Nakatuon ang pagsisikap na ito sa pag-upgrade ng mga kagamitan, pagpapahusay ng pinagsanib na operasyon ng mga sangay ng militar, at pagsasanay ng mga tauhan para sa lalong nagiging kumplikadong mga misyon sa labanan.

Binanggit din niya na ang dokumento ring iyon ng budget ay nangangako ng mas malaking pamumuhunan ng pamahalaan sa quantum computing, mga brain-computer interface, at artificial intelligence (AI), na nananatiling mahalaga sa isinusulong na modernisasyon ng PLA. Ayon sa kanya, layunin ng mga pagsisikap na ito na pagsamahin ang “mechanization” at “intelligentization,” o ang paglalagay ng AI sa mga bagong kagamitan at command system ng militar.

Ipinapakita ng pagtaas ang antas ng pagpapatuloy habang isinasagawa ng Beijing ang malawakang paglilinis laban sa katiwalian sa PLA, kabilang ang pagtanggal sa mataas na heneral na si Zhang Youxia noong Enero. Ayon kay Song Zhongping, komentarista sa militar at dating instruktor ng hukbong Tsino, kailangang palakasin ng PLA ang kakayahan nito upang “ganap na maibalik” ang hurisdiksyon ng Tsina sa pinagtatalunang Spratly Islands, isang hanay ng mga bahura at atol sa South China Sea na maaaring mayaman sa likas na kayamanan at inaangkin din ng Pilipinas.

Pinakamalaki pa ring gumastos sa militar ang Estados Unidos sa buong mundo, na naglabas ng $997 bilyon noong 2024, ayon sa Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI).

Pinanatili ng Tsina ang taunang paglaki ng gastos sa depensa sa humigit-kumulang 7% hanggang 8% mula pa noong 2016. Ngunit ang budget ng militar nito bilang bahagi ng GDP ay nananatiling medyo mababa, 1.7% noong 2024, kumpara sa 3.4% ng Estados Unidos at 7.1% ng Russia, ayon sa SIPRI.

“Iyon ay proporsyonal sa laki ng ekonomiya nito at sa lehitimong pangangailangan sa depensa,” sabi ni Niklas Swanstrom, direktor ng Institute for Security and Development Policy na nakabase sa Stockholm.

Ayon sa Tsina, ang kanilang polisiya sa depensa ay nakatuon lamang sa pagprotekta sa teritoryo nito, at kabilang ang Taiwan na may sariling pamahalaan. Mayroon lamang itong isang base militar sa ibang bansa, sa Djibouti, kumpara sa ilang daang base ng Estados Unidos.

Epekto sa rehiyon

“Ngunit, ang kabuuang laki ng paggastos (ikalawa sa buong mundo) at ang mabilis na pagpapahusay ng kakayahang militar ay nagdudulot ng pangamba sa mga karatig-bansa,” sabi ni Swanstrom sa AFP.

Ang pagpapalakas ng militar ng Tsina ay nagpasiklab ng karera sa armas sa Asya at nagtulak sa ilang bansa, lalo na ang mga bansang may hidwaan sa teritoryo laban sa Beijing, na maging mas malapit sa Washington.

Sa Taiwan, nangako si Pangulong Lai Ching-te na itataas ang budget para sa mga gastusin sa militar bilang tugon sa Beijing, na hindi isinasantabi ang paggamit ng puwersa sa pagsakop sa isla.

Ayon kay Liang Wen-chieh, deputy minister ng Mainland Affairs Council ng Taiwan, 11 beses na mas malaki ang budget militar ng Tsina kumpara sa Taiwan.

“Iyon mismo ang dahilan kung bakit dapat pabilisin ng Taiwan ang mga hakbang nito. Kahit hindi namin kayang makipagsabayan sa bilis, kailangan pa rin naming magsikap para makahabol,” sabi ni Liang.

Pinayagan ng Pilipinas ang Estados Unidos na magkaroon ng access sa mas maraming base militar sa bansa, habang inaprubahan naman ng Japan ang rekord na $58 bilyong budget para sa depensa noong Disyembre para sa darating na fiscal year.

Ayon kay James Char, isang espesyalista sa militar ng Tsina sa Nanyang Technological University sa Singapore, mas malakas pa rin ang Estados Unidos kumpara sa Tsina sa larangan ng militar.

“Nanatiling world-class ang sandatahang lakas ng Estados Unidos sa kagamitan at sa matibay na karanasan sa operasyon ng mga tauhan nito,” dagdag niya.

Ngunit ayon sa mga analyst, ibang-iba ang magiging sitwasyon sa labanang malapit sa baybayin ng Tsina, tulad ng Taiwan Strait. Sa ganitong digmaan, “Wala sa dalawang panig ang makakapanalo nang may malinaw na pakinabang,” sabi ni Swanstrom.

“Malaki ang magiging pinsala sa ekonomiya, marami ang mamamatay at masusugatan, at kung mauuwi sa paggamit ng armas nukleyar, magiging sakuna ito para sa lahat.”