Ayon kay Liz Lagniton | 2026-06-29

Inalis ng Tsina ang isang lumulutang na research platform mula sa Scarborough Shoal matapos tutulan ng Pilipinas ang presensya nito sa pinagtatalunang atoll, ngunit muling nagdulot ng pangamba ang panandaliang pag-deploy na sinusubukan ng Beijing ang mga bagong paraan upang patatagin ang presensya nito sa isa sa mga pinaka-pinagtatalunang lugar sa South China Sea.

Matatagpuan ang Scarborough Shoal mga 220 kilometro mula sa Luzon at parehong inaangkin ng Pilipinas at Tsina.

Kinumpirma ng mga awtoridad ng Pilipinas noong Hunyo 17 na inalis na ang plataporma na unang namataan sa loob ng lagoon noong huling bahagi ng Mayo.

Ang pasilidad ay ginamit ng Chinese Academy of Sciences para sa pananaliksik sa buong atoll simula noong huling bahagi ng Mayo at binuwag pagkatapos makumpleto ang misyon nito, ayon sa Foreign Ministry ng Tsina.

Sinabi ng tagapagsalita na si Lin Jian na ang gawain ay "ganap na sakop ng karapatang pangsoberanya ng Tsina" at "walang bansa ang may karapatang makialam."

Ang plataporma, na inilarawan ng mga awtoridad ng Pilipinas bilang isang naililipat na lumulutang na estruktura, ang nag-udyok sa Maynila na magsampa ng diplomatikong protesta matapos sabihin ng mga opisyal na ito ay nagsasagawa ng operasyon sa loob ng Exclusive Economic Zone ng bansa.

Gayunpaman, para sa mga opisyal ng Pilipinas, hindi ang mismong plataporma ang pangunahing ikinababahala.

Sa halip, kinuwestiyon nila kung bahagi ito ng mas malawak na hakbang ng Tsina sa pagpapalawak ng presensya nito sa paligid ng Scarborough Shoal, mula nang makuha ng Beijing ang epektibong kontrol sa lugar matapos ang isang tunggalian sa Pilipinas noong 2012. Tinatawag ng Maynila ang bahura na Bajo de Masinloc, habang tinatawag naman ito ng Tsina na Huangyan Dao.

"Kung ito ay paunang hakbang tungo sa mas permanenteng presensya, o paunang hakbang ng iba pang masasamang aktibidad, nakababahala ito," sinabi ni Philippine Defense Secretary Gilberto Teodoro Jr. sa Wall Street Journal.

Sinabi ng Department of Foreign Affairs ng Pilipinas na nilabag ng plataporma ang soberanya at hurisdiksyon ng Pilipinas at hindi ito naaayon sa pandaigdigang batas, na nag-udyok sa Maynila na maghain ng diplomatikong protesta at ilang demarche sa Beijing.

Ipinagtanggol ng Tsina ang mga aktibidad nito sa bahura bilang isang siyentipikong pananaliksik.

Higit pa sa plataporma

Ayon sa mga maritime analyst, ang kahalagahan ng plataporma ay hindi lamang nakasalalay sa pisikal na presensya nito kundi sa maaaring ipahiwatig nito.

Ayon kay Jay Batongbacal, iskolar ng maritime law sa University of the Philippines, ang mga larawan ng estruktura ay nagpapaalala sa mga unang aktibidad ng Tsina sa Mischief Reef, kung saan ang mga simpleng pasilidad ay kalauna’y naging isa sa pinakamalaking outpost ng artipisyal na isla ng Beijing sa South China Sea.

Inilarawan niya ang estruktura bilang bahagi ng "mga hakbang ng Tsina upang unti-unting baguhin ang mga katotohanan sa aktwal na lugar."

Nagkaroon din ng kaparehong konklusyon ang iba pang mga analyst.

"Ang tila ginagawa ng Tsina rito ay parang 'salami-slicing', maliliit at paunti-unting hakbang tungo sa posibleng permanenteng paninirahan," sinabi ni Ray Powell, executive director ng SeaLight Foundation, na sumusubaybay sa tinatawag na "gray-zone activities" sa South China Sea, sa The Wall Street Journal.

Ang terminong "gray zone" ay tumutukoy sa mga aktibidad na hindi umaabot sa hayagang digmaan ngunit nagpapahirap sa mga puwersang panseguridad ng kalaban.

Ang mga pangambang iyon ay pangunahing nag-ugat sa naunang kampanya ng Tsina sa pagtatayo ng mga artipisyal na isla.

Simula noong 2013, ginawang artipisyal na isla ng Beijing ang ilang bahura sa Spratly Islands na may imprastrakturang pangmilitar, na nagpalala sa mga pangamba hinggil sa lumalaking militarisasyon ng pinagtatalunang katubigan.

Ayon sa mga opisyal ng Pilipinas, walang katulad na konstruksyon ang isinasagawa sa Scarborough Shoal, ngunit patuloy ang pagbabantay sa lugar upang maiwasan itong maging isa pang artipisyal na isla, sabi ni Rear Adm. Roy Vincent Trinidad, tagapagsalita ng hukbong pandagat ng Pilipinas para sa West Philippine Sea.

Bagong pinagmumulan ng alitan

Ilang araw matapos ang kontrobersiya sa plataporma, isa pang insidente ang nagbigay-diin sa lumalaking estratehikong kahalagahan ng bahura.

Noong Hunyo 20, nakasalubong ng BRP Diego Silang ng Philippine Navy ang apat na barko ng hukbong-dagat ng Tsina habang nagpapatrolya malapit sa Scarborough Shoal, ayon sa kuha ng telebisyon sa Pilipinas na binanggit ng South China Morning Post. Naganap ang insidente kasabay ng pagtatapos ng multinasyonal na Salaknib 2026 na pagsasanay.

Nagpalitan ng mga hamon sa radyo ang mga barko bago natapos ang engkuwentro nang walang anumang insidente. Sa parehong pagpapatrolya, kinumpirma ng isang helikopter ng Philippine Navy ang pag-alis ng lumulutang na plataporma.

Ang pagpapadala ng apat na barkong pandigma ng Tsina laban sa iisang barko ng Philippine Navy ay nagpapakita ng pagbabago sa karaniwang paggamit ng Beijing sa mga barko ng coast guard at maritime militia sa paligid ng bahura, ayon kay maritime security analyst Collin Koh, na nakabase sa Singapore, sa panayam sa South China Morning Post.

"Ang pinakahuling ramp-up -- apat laban sa isang barko ng Philippine Navy -- ay may kinalaman sa patuloy na tensiyon sa Scarborough Shoal mula nang lumipat ang pangunahing pinagmumulan ng alitan mula sa Second Thomas Shoal," sabi ni Koh, na umaayon sa karaniwang pananaw tungkol sa lumalaking kahalagahan ng Scarborough Shoal.

Isang nalalapit na anibersaryo

Naganap ang insidente bago ang anibersaryo sa Hulyo 12 ng 2016 Arbitral Award, na nagpawalang-bisa sa pag-aangkin ng Tsina sa mahigit 80% ng South China Sea. Gayunpaman, nabigo ang desisyon na pigilan ang mga komprontasyon sa South China Sea.

"Ang katotohanang patuloy tayong nakakakita ng mga bagong bagay na lumilitaw sa Scarborough -- mga bagong boya, mga bagong paraan ng pagkilos ng mga barko, at ngayon ito -- sa palagay ko ay nagpapahiwatig ng isang bagong yugto ng pagkamalikhain na nasaksihan natin mula sa Beijing noong nakaraang taon," sabi ni Harrison Prétat, isang espesyalista sa mga usaping pandagat sa Asya sa Center for Strategic and International Studies sa Washington.

Maaaring nakatuon ang pananaliksik sa pangangalaga ng korales, ngunit maaari rin nitong suportahan ang paghuhukay o konstruksyon sa hinaharap, dagdag ni Prétat, ayon sa Wall Street Journal.

Ipinahihiwatig ng mga pinakabagong pangyayari na patuloy na pinatitibay ng Beijing ang presensiya nito sa paligid ng pinag-aagawang atoll sa pamamagitan ng sunod-sunod na mga aktibidad na gray zone.