Tác giả: Jia Feimao | 2026-01-30

Các hành động quấy nhiễu của Trung Quốc nhằm vào lực lượng Đài Loan vẫn tiếp diễn trong tháng 1 tại các vùng biển gần đại lục.

Trong suốt tháng này, Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc (CCG) tiếp tục gia tăng các hoạt động "vùng xám" xung quanh quần đảo Kim Môn do Đài Loan kiểm soát. Lực lượng này nhiều lần xâm nhập vào các vùng biển hạn chế xâm nhập nhằm thăm dò phản ứng thực thi pháp luật trên biển của Đài Loan và thách thức trật tự thẩm quyền hiện hành.

Các hoạt động vùng xám chưa đạt đến mức chiến tranh, nhưng nhằm làm suy kiệt năng lực phòng vệ của một quốc gia.

Các hoạt động trong tháng 1 bao gồm bốn vụ xâm nhập, mỗi vụ có sự tham gia của bốn tàu Hải cảnh Trung Quốc (CCG) triển khai theo đội hình hai tàu. Theo giới chức Đài Loan, Cục Cảnh sát biển Đài Loan đã đáp trả bằng biện pháp giám sát song song một đối một và buộc các đội tàu này rút khỏi các vùng biển hạn chế xâm nhập.

Các vụ việc trong tháng 1 kéo dài mô hình quấy nhiễu với tần suất cao của Hải cảnh Trung Quốc (CCG) quanh Kim Môn kể từ cuối năm 2025, qua đó củng cố nhận định của Cảnh sát biển Đài Loan rằng các hoạt động được gọi là “tuần tra thực thi pháp luật” này thực chất mang tính quấy nhiễu thường xuyên, chứ không phải những hành động đơn lẻ.

Taiwan Security Monitor thuộc Đại học George Mason ghi nhận 37 vụ việc trong năm 2025 được phân loại là các cuộc đối đầu thực thi pháp luật hàng hải xuyên eo biển, phần lớn xảy ra gần Kim Môn. Trong số này có chín vụ diễn ra trong điều kiện biển xấu. Con số này cho thấy Bắc Kinh không thu hẹp hoạt động do yếu tố thời tiết hay rủi ro tác nghiệp.

Kim Môn, một quần đảo do Đài Loan kiểm soát từ năm 1949, nằm cách Trung Quốc khoảng 2 km tại điểm gần nhất và cách đảo chính của Đài Loan khoảng 200 km. Đài Loan phân loại vùng biển xung quanh nơi này là "vùng cấm" hoặc "vùng hạn chế xâm nhập", qua đó tạo cơ sở pháp lý cho việc thực thi pháp luật trên biển và các tuyên bố chủ quyền của mình.

Trung Quốc coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình, phủ nhận sự tồn tại của các vùng biển cấm hoặc hạn chế xâm nhập của Đài Loan và khẳng định vùng biển quanh Kim Môn là "ngư trường truyền thống" của Trung Quốc.

Buộc Trung Quốc rút lui

Để đáp trả các hành động khiêu khích của Hải cảnh Trung Quốc (CCG), lực lượng cảnh sát biển Đài Loan đã áp dụng chiến lược giám sát song song theo mô hình một-đối-một. Lực lượng này sử dụng các động tác tiếp cận ở cự ly gần, tạo sóng và "áp lực mũi tàu" nhằm ngăn chặn các hành vi xâm nhập tiếp theo.

Tuy rằng các tàu đều được trang bị vòi rồng và súng máy 20 mm, nhưng lực lượng cảnh sát biển vẫn nỗ lực tối đa để tránh các cuộc đụng độ có thể dẫn đến "những hậu quả không thể tưởng tượng được".

Số lượng và tải trọng của các tàu Hải cảnh Trung Quốc vượt xa so với lực lượng cảnh sát biển Đài Loan.

Ông Hung Pu-chao, Phó Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc Đại lục và Phát triển Khu vực thuộc Đại học Đông Hải (Đài Trung, Đài Loan), nói với Focus: "Trung Quốc đang … thử xem liệu Đài Loan có sẵn sàng chấp nhận rủi ro leo thang hay không".

Vỏ bọc thực thi pháp luật

Theo ông Hung, mục tiêu của Trung Quốc không phải là ngay lập tức thay đổi sự phân định chủ quyền mà là khiến tất cả các bên quen với việc hoạt động theo các quy tắc của mình. Trung Quốc cũng muốn công chúng quốc tế và trong nước tin rằng vùng biển quanh Kim Môn thuộc về Trung Quốc.

Việc Trung Quốc cố ý đưa các tàu Hải cảnh (CCG), thay vì các tàu hải quân chính quy, lên tuyến đầu trong các hoạt động này phản ánh một lựa chọn chiến lược có tính toán.

Ông Hung cho biết: "Bằng cách triển khai các tàu hải cảnh đại diện cho chính phủ Trung Quốc và hoạt động nhân danh thực thi pháp luật, Bắc Kinh nhấn mạnh việc duy trì trật tự nội bộ thay vì hành động quân sự đối ngoại". "Điều này làm hạ thấp ngưỡng pháp lý và chính trị của xung đột".

Nếu Cục Cảnh sát biển Đài Loan đáp trả bằng các biện pháp đối phó quá mức, thì Trung Quốc có thể đóng khung sự việc như một vấn đề thực thi pháp luật thay vì vấn đề quân sự, qua đó làm suy yếu tính chính danh của sự can thiệp từ cộng đồng quốc tế.

Dịch chuyển các giới hạn

Ông Chieh Chung, nghiên cứu viên tại Hiệp hội Tầm nhìn Chiến lược Đài Loan, nhận định trong một cuộc trả lời phỏng vấn năm 2025 với tờ Liberty Times rằng, Bắc Kinh thường xuyên lợi dụng các tranh chấp chính trị lớn hoặc những sự cố bất ngờ xuyên eo biển để bác bỏ các thỏa thuận ngầm trước đó và mở rộng quyền tài phán của mình.

Tháng 8/2022, khi đó Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi thăm Đài Loan, động thái khiến Bắc Kinh phẫn nộ và dẫn tới việc "bình thường hóa" các chuyến bay của máy bay Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc cũng như hoạt động của tàu hải quân vượt qua đường trung tuyến Eo biển Đài Loan. Đến tháng 2/2024, hai ngư dân Trung Quốc thiệt mạng sau khi rơi xuống biển trong lúc bị lực lượng cảnh sát biển Đài Loan truy đuổi. Các trường hợp tử vong này đã trở thành cái cớ để Hải cảnh Trung Quốc tiến hành các "tuần tra thực thi pháp luật" xuyên ranh giới sau đó.

Ông Chieh cho biết, thông qua cách tiếp cận từng bước như vậy, Trung Quốc đang dần làm xói mòn quyền kiểm soát thực tế của Đài Loan đối với vùng biển này và áp dụng học thuyết " chiến tranh pháp lý” (lawfare)", ám chỉ việc Trung Quốc lạm dụng luật pháp quốc tế để củng cố tuyên bố chủ quyền của mình đối với Đài Loan.

Ông Hung làm việc tại Đại học Đông Hải nói với Focus: "Khi các tàu của chính phủ Trung Quốc trở thành lực lượng hiện diện ổn định và thường xuyên nhất thực thi quyền kiểm soát tại vùng biển này trong một thời gian dài, thì trong đời sống hằng ngày sẽ dần hình thành cảm nhận về thẩm quyền thực tế".

Ông cho biết thêm: "Trật tự trước đó sẽ bị thay thế một cách âm thầm và các phản đối của Đài Loan chỉ còn mang tính hình thức".

Theo Hãng Thông tấn Trung ương Đài Loan hôm 24/1, Bộ trưởng Hội đồng các Vấn đề Đại lục của Đài Loan, ông Chiu Chui-cheng cho biết, các vụ xâm nhập liên tiếp của Hải cảnh Trung Quốc (CCG) là "thù địch và không thân thiện". Ông kêu gọi Bắc Kinh "tự xem xét" và kiềm chế việc làm suy yếu sự ổn định xuyên eo biển.