Tác giả: Joyce Huang | 2026-07-22

Đài Loan đang xem xét lại việc mua khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Papua New Guinea (PNG) sau khi quốc đảo Thái Bình Dương này ra lệnh đóng cửa ngay lập tức văn phòng đại diện không chính thức của Đài Bắc tại đây vào ngày 15/7, trong một động thái được cho là nhằm làm hài lòng Trung Quốc.

Đài Loan đã mở văn phòng này tại Port Moresby vào năm 1990 thay cho việc thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức.

Bộ trưởng Ngoại giao PNG Justin Tkatchenko cho biết sự hiện diện của Đài Bắc tại PNG "không còn được công nhận hoặc cần thiết" và tái khẳng định cam kết của PNG đối với chính sách một Trung Quốc của Bắc Kinh, theo Đài Phát thanh Truyền hình Australia (ABC).

Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Giai Long ngày 22/7 tái khẳng định rằng bộ này đang xem xét lại quan hệ thương mại với PNG, bao gồm cả việc nhập khẩu khoảng 1,2 triệu tấn khí tự nhiên hóa lỏng mỗi năm từ quốc gia Thái Bình Dương này.

Trước khi tham dự phiên họp lập pháp, ông Lâm đã kêu gọi Papua New Guinea hủy bỏ quyết định này.

Động cơ của PNG

Ông Lâm cho rằng quyết định của ông Tkatchenko xuất phát từ "lợi ích cá nhân" của chính ông. Theo Hãng thông tấn Trung ương Đài Loan (CNA), ông mô tả đây là một ví dụ khác cho thấy Bắc Kinh kiểm soát một nhóm nhỏ giới tinh hoa cầm quyền ở các quốc gia khác nhằm thúc đẩy các mục tiêu của mình.

Ông Lâm cho biết ông Tkatchenko đã thông báo việc đóng cửa văn phòng trong một bài đăng trên Facebook khi Thứ trưởng Ngoại giao PNG và người đứng đầu bộ phận châu Á - Thái Bình Dương của nước này đều đang vắng mặt, khiến cả hai bất ngờ. Ông nói thêm rằng ông Tkatchenko là quan chức PNG duy nhất thúc đẩy việc đóng cửa văn phòng và đã nhận được lợi ích trực tiếp từ Bắc Kinh. Theo ông Lâm, khu vực bầu cử của ông Tkatchenko bao gồm cả khu vực "nơi bạn đi vào sân bay".

Tuy nhiên, các học giả tại Đài Loan cho rằng đằng sau động thái này còn có động cơ địa chính trị.

Theo nhận định của Giáo sư Wayne Tan (Đại học Quốc lập Trung Hưng, Đài Trung) và Giáo sư Wang Hong-zen (Đại học Quốc lập Trung Sơn, Cao Hùng) với tờ Focus và Liberty Times, động thái này nhằm củng cố quan hệ của PNG với Bắc Kinh đồng thời duy trì hiệp ước an ninh mới với Australia -- Hiệp ước Pukpuk, có hiệu lực từ tháng này và cam kết hai nước cùng phòng thủ lẫn nhau.

Ông Tan cho rằng việc PNG tăng cường quan hệ với Australia có nguy cơ khiến Trung Quốc không hài lòng. Ông gọi Đài Loan là "mục tiêu dễ bị nhắm đến" trong chiến lược giảm thiểu rủi ro này.

Chiến dịch gây sức ép của Trung Quốc

Một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ giấu tên cho biết với CNA qua email rằng Washington "vô cùng quan ngại" trước động thái của PNG.

Người phát ngôn này cho rằng đây chỉ là một kết quả nữa của "chiến dịch đe dọa của Bắc Kinh nhằm vào Đài Loan và những nước ủng hộ Đài Loan trên toàn thế giới".

Theo United Daily News, người phát ngôn Văn phòng Công tác Đài Loan của Trung Quốc, Trương Hàn, ngày 22/7 cho biết Bắc Kinh "đánh giá cao" quyết định của PNG.

Đài Loan cân nhắc phản ứng

Theo Bộ Ngoại giao Đài Loan, Đài Loan là đối tác thương mại lớn thứ năm của PNG và mỗi năm nhập khẩu khoảng một phần ba lượng khí tự nhiên hóa lỏng xuất khẩu của nước này.

Theo chính phủ PNG, khí tự nhiên hóa lỏng chiếm hơn 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này trong quý II/2025.

Ông Lâm cho biết Bộ Ngoại giao vẫn đang trao đổi với PNG nhưng sẽ sớm hoàn tất việc xác định biện pháp ứng phó, đồng thời cảm ơn các nền dân chủ "cùng chí hướng", trong đó có Mỹ, đã bày tỏ quan ngại.

Đài Loan có thể hủy việc nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng từ PNG - một động thái mà một số nhà phân tích cho là cần thiết để phát đi thông điệp.

Ông Wang nói với tờ Liberty Times rằng mọi biện pháp đáp trả nên khuyến khích PNG cân nhắc lại lợi ích và cái giá phải trả từ quyết định này, thay vì làm tổn hại quan hệ giữa Đài Bắc và Port Moresby.

Lựa chọn khó khăn về năng lượng

Trong khi Đài Loan đang cân nhắc các lựa chọn của mình, các nhà phân tích bày tỏ lo ngại về những hệ quả lâu dài nếu nước này ngừng nhập khẩu khí tự nhiên từ PNG.

Ông Tan nói với Focus rằng Đài Loan nên bảo đảm có nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng thay thế trước khi cắt giảm nhập khẩu từ PNG.

Trong bài viết đăng trên Lowy Institute, ông Jozef Huljak, nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành khoa học chính trị tại Đại học Constantine the Philosopher ở Nitra (Slovakia), cho rằng sự việc này khép lại một thập kỷ Trung Quốc gia tăng sức ép đối với các hiện diện không chính thức của Đài Loan ở nước ngoài. Theo ông, sự việc cũng tạo ra tiền lệ để các quốc gia đứng về phía Bắc Kinh với chi phí thấp vì Đài Loan có ít biện pháp đáp trả. Ông viết rằng vị thế ngoại giao của Đài Loan trong thời gian tới có thể được đánh giá "không phải bằng số lượng đại sứ quán mà nước này còn duy trì, mà bằng số lượng văn phòng mà nước này vẫn còn được phép giữ lại".

Hiện Đài Loan chỉ có quan hệ ngoại giao chính thức với 12 quốc gia.

Sau khi Bộ Kinh tế hoàn tất việc rà soát vấn đề, Bộ trưởng Kinh tế Đài Loan Cung Minh Hâm cho biết Đài Loan có thể xử lý ở một mức độ nhất định các tác động đối với an ninh năng lượng nếu giảm nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng từ PNG.

Ông Cung cho biết khoảng 1,2 triệu tấn khí tự nhiên hóa lỏng mà Đài Loan nhập khẩu mỗi năm bao gồm các hợp đồng dài hạn khó thay đổi, cùng với các giao dịch mua trên thị trường giao ngay, qua đó tạo cho Đài Bắc một mức độ linh hoạt nhất định để điều chỉnh hoạt động thu mua khi cần thiết.