Ayon kay Zarak Khan | 2026-05-21

Ang pandaigdigang katubigan malapit sa Malaysia ay naging mahalagang bahagi ng kampanya ng Estados Unidos upang putulin ang kita ng Iran mula sa langis, habang lalong umaasa ang Tehran sa mga lihim na maritime network sa Timog-silangang Asya upang makaiwas sa mga parusa at mapanatili ang ekonomiya nito sa kabila ng tumitinding presyon mula sa Kanluran.

Sa kabila ng mas mahigpit na pagbabantay ng hukbong pandagat ng U.S. sa mga pantalan ng Iran at mga rutang pandagat malapit sa Strait of Hormuz, patuloy na naglilipat ang Tehran ng krudo sa pamamagitan ng malawak na "dark fleet" na kumikilos sa mga katubigan ng Timog-silangang Asya, ayon sa mga maritime analyst.

Karamihan sa aktibidad ay nakasentro malapit sa timog na estado ng Johor ng Malaysia, kung saan lalong nagiging mahirap ang pagsubaybay sa mga ship-to-ship transfer na isinasagawa sa labas ng masisikip na rutang pandagat.

Hindi pantay na resulta ng blockade

Mula nang simulan ang U.S. blockade noong Abril 13, na naglalayong putulin ang mga pinagkukunan ng kita ng Iran, inilihis ng mga puwersa ng Estados Unidos ang 85 barkong nagtangkang umiwas dito, ayon sa CENTCOM noong Mayo 18.

Paulit-ulit na nagpataw ng parusa ang mga opisyal ng U.S. laban sa mga shipping firm, broker at insurer na konektado sa kalakalang ito.

Gayunpaman, nananatiling hamon ang pagpapatupad dahil maraming operasyon ang nagaganap sa mga pandaigdigang katubigan na kulang sa pagbabantay at sangkot ang magkakapatong na network ng pagmamay-ari.

Sa kabila ng mga sanction ng U.S., "humigit-kumulang 30 barkong may bandila ng Iran ang patuloy na hayagang kumikilos sa mga rutang pandagat, pantalan, at mga anchorage sa buong rehiyong Indo-Pacific," ayon sa United Against Nuclear Iran (UANI), isang advocacy group na nakabase sa U.S., noong Mayo 18.

Sentro ng ghost fleet

Ipinapakita ng mga maritime analyst at satellite tracking data na ang mga tanker na konektado sa shadow fleet ng Iran ay lalong umaaligid malapit sa Eastern Outer Port Limits (EOPL) anchorage.

Ang mahalagang sonang pandagat na ito sa South China Sea ay matatagpuan mga 45 milya mula sa baybayin ng tangway ng Malaysia, sa loob ng Exclusive Economic Zone ng bansa.

Matatagpuan ang lugar sa isa sa mga pinakaabalang rutang pangkalakalan sa dagat sa mundo at nasa halos kalagitnaan sa pagitan ng Iran at Tsina, na bumibili ng humigit-kumulang 90% ng iniluluwas na langis ng Iran.

Ang mga katubigan sa labas ng timog na estado ng Johor sa Malaysia ay naging pangunahing sentro ng dark fleet ng Iran -- mga lumang tanker na madalas pinapatay ang mga tracking system, itinatago ang mga rekord ng pagmamay-ari at naglilipat ng krudo sa dagat upang itago ang pinagmulan nito. Karamihan sa langis ay patungo sa Tsina, ayon sa mga tagamasid.

Pagdami ng ilegal na aktibidad

Ipinahihiwatig ng datos na tinipon ng UANI ang matinding pagtaas ng aktibidad sa rehiyon mula nang magsimula ang sigalot ng U.S. at Israel laban sa Iran noong Pebrero 28.

Hindi bababa sa 32 tanker na may bandila ng Iran ang pumasok sa mga katubigan ng Timog-silangang Asya patungo sa EOPL anchorage sa labas ng estado ng Johor sa Malaysia, ayon sa UANI. Kasabay nito, nagtala rin ang organisasyon ng hindi bababa sa 35 tanker na may bandila ng Iran na bumalik na walang laman sa Iran mula sa EOPL anchorage ng Malaysia at mga karatig na rutang pandagat sa Timog-silangang Asya.

Ang barkong VELON 1 na may bandila ng Iran, na pinatawan ng parusa ng Office of Foreign Assets Control ng U.S. Treasury, ay inaasahang darating sa Port Klang, Malaysia, sa Mayo 29 matapos umalis sa Russia noong Abril 23, ayon sa UANI.

Isa pang tanker na may bandila ng Iran, ang HUGE, na malamang may kargang langis ng Iran na patungo sa Tsina, ay nasubaybayan noong Mayo 13 habang bumibiyahe pahilaga sa South China Sea matapos umanong umalis sa Iran kasunod ng pagpapatupad ng blockade.

Lumilitaw na dumaan ang barko sa hindi praktikal na ruta sa pamamagitan ng Lombok Strait ng Indonesia habang nananatiling aktibo ang signal ng Automatic Identification System nito, ayon sa UANI. Tila layunin ng taktikang ito na maiwasan ang pagharang ng mga puwersa ng Estados Unidos sa Malacca Strait at Singapore Strait.

Sinabi ng organisasyon na nakapagdokumento ito ng hindi bababa sa 43 ship-to-ship transfer ng langis ng Iran sa EOPL anchorage, na tinawag nitong "ghost fleet hotspot." Matatagpuan ito mga 45 milya mula sa baybayin ng Malaysia. Lahat ng transshipment na ito ay namataan sa satellite imagery, ayon dito.

Mas marami pang magagawa ang Malaysia

Maaaring ipatupad ng Malaysia ang mga regulasyong nag-aatas ng paunang abiso sa mga ship-to-ship transfer, hadlangan ang mga kumpanyang Malaysian na sumusuporta sa mga barkong pinatawan ng parusa at pilitin ang mga barkong kumikilos sa katubigan nito na magkaroon ng sapat na insurance laban sa mga aksidente at oil spill, ayon sa UANI.

"Dahil sa kawalan ng aksyon ng Malaysia, pinapadali nito ang modelong pangnegosyong ito ng Iran, Tsina at mga sangkot sa dark fleet," sinabi ni Charlie Brown, isang senior adviser ng UANI, sa Associated Press (AP) noong Mayo 14.

Nanganganib ang Malaysia na maging "tagapagpadali sa halip na transit point lamang" para sa ilegal na aktibidad, aniya.

Gayunpaman, iginiit ng pamahalaan ng Malaysia na marami sa mga paglilipat ay nagaganap sa labas ng teritoryal nitong katubigan at sa malalayong lugar na hindi naaabot ng radar.

"Ang pagpili sa mga naturang lokasyon ay naglalayong samantalahin ang mga puwang sa hurisdiksiyon at limitahan ang direktang pagpapatupad ng batas ng mga lokal na awtoridad," sinabi ni Mohamad Rosli Abdullah, director-general ng Malaysian Maritime Enforcement Agency, sa AP.